Xung đột tại Trung Đông đã phủ bóng lên kết quả Khảo sát Điều kiện Kinh tế Toàn cầu (GECS) quý I do Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh quốc (ACCA) và Hiệp hội Kế toán Quản trị Hoa Kỳ (IMA) công bố ngày 14/4. Thời gian khảo sát từ 3-19/3 trùng với giai đoạn căng thẳng leo thang, qua đó tác động rõ rệt đến tâm lý của người tham gia.
“Với đặc thù là nền kinh tế định hướng xuất khẩu và gắn kết sâu với chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam chịu ảnh hưởng nhạy cảm trước các biến động này. Giá dầu Brent tăng gần 70% sau khi xung đột bùng phát đã đẩy chi phí sản xuất và logistics lên cao, làm suy giảm sức cạnh tranh của hàng xuất khẩu”, báo cáo phân tích.
“Đồng thời, giá phân bón leo thang do gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông tiếp tục gây sức ép lên ngành nông nghiệp - một trụ cột quan trọng của nền kinh tế. Áp lực mất giá tiền tệ tại các nền kinh tế mới nổi, cũng làm gia tăng thách thức đối với doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách trong nước”.
Tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, 33% người tham gia khảo sát xem bất ổn địa chính trị là rủi ro lớn nhất trong quý I, cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu 25%. An ninh mạng xếp thứ hai với 17%, phản ánh mối lo gia tăng cùng quá trình chuyển đổi số.
 |
| Các ưu tiên rủi ro hàng đầu của kế toán trong năm qua |
Trên phạm vi toàn cầu, 74% chuyên gia tài chính dự báo lạm phát sẽ tăng trong ba tháng tới, trong khi 35% cho rằng lãi suất sẽ tiếp tục đi lên. Ở chiều tích cực, các chỉ số Đơn hàng mới và Việc làm toàn cầu đều cải thiện, cho thấy sức chống chịu nhất định của kinh tế thế giới trước khi căng thẳng leo thang.
Ông Ren Varma, Giám đốc ACCA khu vực Đông Nam Á lục địa, nhận định, kết quả GECS quý I là lời nhắc nhở mạnh mẽ rằng bất ổn địa chính trị toàn cầu không còn là vấn đề xa vời, mà đang tác động trực tiếp và tức thời đến doanh nghiệp và giới tài chính - kế toán tại Việt Nam.
“Chi phí vận hành gia tăng, áp lực lạm phát tích tụ cùng sự giao thoa của các rủi ro địa chính trị, công nghệ và kinh tế đòi hỏi khả năng thích ứng nhanh hơn bao giờ hết. Đây cũng chính là thời điểm vai trò về tính chính trực, năng lực chuyên môn và tư duy chiến lược của người làm nghề kế toán trở nên then chốt - và ACCA cam kết trang bị đầy đủ cho hội viên và thế hệ kế cận tại Việt Nam để dẫn dắt trong bối cảnh nhiều biến động”, Giám đốc ACCA khu vực Đông Nam Á lục địa nói thêm.
Khảo sát cũng cho thấy mức sụt giảm mạnh về niềm tin của giới kế toán và tài chính trong những tháng đầu năm nay. Tâm lý thị trường hiện ở mức gần chạm đáy từng ghi nhận vào đầu đại dịch năm 2020, khi các doanh nghiệp phải đối mặt với cú sốc lớn thứ tư tác động đến kinh tế toàn cầu trong thập kỷ này. Đáng chú ý, niềm tin của các giám đốc tài chính (CFO) cũng giảm sâu.
“Mặc dù lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần trong tháng 4 mang lại kỳ vọng phục hồi cho thị trường sau cú sốc giá dầu lớn nhất kể từ ít nhất thập niên 1970, triển vọng kinh tế toàn cầu vẫn bị bao phủ bởi sự bất định lớn. Ngay cả khi đạt được giải pháp bền vững hơn, giá năng lượng và các loại hàng hóa khác nhiều khả năng vẫn duy trì ở mức cao”, báo cáo phân tích.
Đáng lưu ý, dù bất ổn địa chính trị đứng đầu danh sách rủi ro trong quý I, đây mới chỉ là lần thứ hai kể từ khi phần khảo sát rủi ro toàn cầu được bổ sung vào GECS kể từ quý II/2023 mà rủi ro kinh tế không giữ vị trí số một. Trong quý này, rủi ro kinh tế xếp thứ ba, sau rủi ro an ninh mạng.
Bà Rachael Johnson, Trưởng bộ phận Quản trị rủi ro và Quản trị doanh nghiệp tại ACCA, cho biết: “Sự thay đổi này không đồng nghĩa với việc lo ngại kinh tế giảm đi, mà phản ánh nhận thức ngày càng rõ ràng về cách các yếu tố rủi ro đang hội tụ và định hình bức tranh vĩ mô. Người tham gia khảo sát cho rằng trí tuệ nhân tạo và các mối đe dọa an ninh mạng đang khuếch đại những rủi ro khác, đồng thời nhấn mạnh sự suy giảm niềm tin vào thể chế, thông tin và lãnh đạo đang trở thành đặc trưng của môi trường vận hành hiện nay.”
Áp lực chi phí gia tăng rõ rệt trong quý I, với tỷ lệ doanh nghiệp ghi nhận chi phí vận hành tăng cao nhất kể từ quý III/2022, thời điểm hậu xung đột Nga - Ukraine. Trong bối cảnh giá năng lượng và hàng hóa thiết yếu tăng mạnh cùng căng thẳng chuỗi cung ứng, nhiều khả năng áp lực chi phí sẽ tiếp tục leo thang trong những tháng tới.
Tuy vậy, một số chỉ số trong báo cáo vẫn mang tín hiệu tích cực, phần nào phản ánh sức chống chịu của nền kinh tế toàn cầu trước khi xung đột tại Trung Đông bùng phát. Chỉ số Đơn hàng Mới Toàn cầu tăng ổn định trở lại mức trung bình lịch sử. Chỉ số Việc làm Toàn cầu cũng cải thiện, cho thấy mức độ ra quyết định tuyển dụng và sa thải của các doanh nghiệp, dù chỉ số này vẫn thấp hơn mức trung bình dài hạn.
“Nền kinh tế toàn cầu bước vào năm 2026 với nền tảng tương đối tích cực, nhưng triển vọng hiện đang bị bao phủ bởi mức độ bất định rất lớn. Lạm phát đã bắt đầu tăng nhanh, và rủi ro suy giảm tăng trưởng sẽ gia tăng nếu giá năng lượng và hàng hóa tiếp tục duy trì ở mức cao”, ông Alain Mulder, Giám đốc cấp cao phụ trách vận hành khu vực châu Âu và các dự án toàn cầu (IMA) nhận định.
 |
| Chỉ số toàn cầu trong Khảo sát Điều kiện Kinh tế Toàn cầu |
Ông Jonathan Ashworth, Chuyên gia Kinh tế trưởng, ACCA, cho biết, các cú sốc nguồn cung lớn đặt ra thách thức không nhỏ cho nhà hoạch định chính sách.
“Sau nhiều năm lạm phát vượt mục tiêu, các ngân hàng trung ương cần hành động thận trọng để tránh nguy cơ lạm phát vượt kiểm soát. Đồng thời, mức nợ công cao tại nhiều quốc gia cũng hạn chế dư địa cho các gói hỗ trợ tài khóa quy mô lớn, ngay cả ở các nền kinh tế phát triển”, Ashworth kết luận. “Diễn biến tại Trung Đông trong những tuần và tháng tới sẽ đóng vai trò then chốt đối với triển vọng kinh tế toàn cầu trong phần còn lại của năm nay”.
