Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (Vasep), xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong tháng 2/2026 đạt khoảng 707 triệu USD, chỉ tăng 8% so với cùng kỳ năm trước và đúng kịch bản đã dự báo trước đó. Lũy kế 2 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản đạt 1,7 tỷ USD, tăng 20,2%.
Vasep đánh giá, kết quả này cho thấy đà phục hồi của ngành vẫn được duy trì khá tốt sau tháng 1 tăng mạnh, dù sang tháng 2 tốc độ đã chậm lại rõ rệt ở một số mặt hàng và thị trường chủ lực.
Tôm vẫn giữ vai trò đầu tàu khi kim ngạch tháng 2/2026 đạt khoảng 310 triệu USD, tăng 17%. Tính chung 2 tháng, xuất khẩu tôm đạt 689,5 triệu USD, tăng gần 20% so với cùng kỳ.
Đối với cá tra, dù xuất khẩu tháng 2 giảm 4,8% so với cùng kỳ, chỉ còn 119,3 triệu USD, nhưng lũy kế 2 tháng vẫn tăng 28%, đạt 331,4 triệu USD. Điều này cho thấy tăng trưởng chủ yếu được tạo bởi tháng 1 rất tích cực, còn sang tháng 2 đã có dấu hiệu điều chỉnh.
Ngược lại, cá ngừ là nhóm hàng gây lo ngại hơn khi tháng 2 chỉ mang về 53,3 triệu USD, giảm 14,7%, kéo theo xuất khẩu luỹ kế từ đầu năm giảm nhẹ về 128,7 triệu USD. Đây là dấu hiệu cho thấy nhóm hàng khai thác biển đang chịu sức ép đồng thời từ nhu cầu thị trường, chi phí logistics và đặc biệt là yếu tố chính sách.
Ngoài ra, các sản phẩm khác như cua ghẹ và giáp xác khác tăng rất mạnh trong tháng 2, tới 78,7%, đưa kim ngạch 2 tháng lên 66,2 triệu USD, tăng 24%. Riêng xuất khẩu cua sang Trung Quốc và Hồng Kông trong tháng 2 đạt 21,5 triệu USD, gấp hơn 2 lần so với cùng kỳ, chủ yếu xuất cua sống phục vụ nhu cầu Tết Nguyên đán. Trung Quốc đang chiếm gần 60% tổng xuất khẩu cua của Việt Nam.
Còn xuất khẩu mực, bạch tuộc gần như đi ngang trong tháng 2, nhưng tính chung 2 tháng vẫn tăng 23,3%. Nhuyễn thể có vỏ là nhóm tăng mạnh nhất về tốc độ, với tháng 2 tăng 70,3% và 2 tháng tăng 38,5%. Điều đó cho thấy cơ cấu tăng trưởng đầu năm 2026 không chỉ dựa vào tôm, mà đang có sự lan tỏa sang các nhóm hải sản và nhuyễn thể khác.
Xét theo thị trường, Trung Quốc và Hồng Kông là điểm sáng nổi bật nhất khi tháng 2 tăng tới 82%, kéo kim ngạch 2 tháng lên 513,5 triệu USD, tăng 54%. Dịp Tết Nguyên đán tạo ra nhu cầu lớn đối với các sản phẩm thủy sản tươi sống ở thị trường Trung Quốc.
Vasep nhận định, trong bối cảnh 2026 với biến động chính sách thuế quan và các rào cản kỹ thuật ở Mỹ, với thách thức logistic do xung đột Trung Đông, rõ ràng Trung Quốc sẽ là động lực tăng trưởng quan trọng nhất của ngành thủy sản Việt Nam.
Bên cạnh đó, khối ASEAN cũng tăng tốt trong 2 tháng, đạt 118,6 triệu USD, tăng 21,5% (riêng tháng 2 giảm 8%). EU giữ được nhịp tăng ổn định hơn, tháng 2 tăng 2,5% giúp 2 tháng tăng 16,9%. Nhật Bản tăng nhẹ 4,8% trong 2 tháng nhưng riêng tháng 2 giảm 18,3%, cho thấy cầu chưa thật sự vững.
Đáng chú ý, dù Mỹ vẫn là thị trường quan trọng nhưng không còn là động lực tăng trưởng trong 2 tháng đầu năm nay. Lũy kế 2 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt 209,3 triệu USD, giảm 3%. Riêng tháng 2, xuất khẩu sang Mỹ giảm mạnh 25,7% so với tháng 2/2025, chỉ đạt khoảng 80,8 triệu USD. Các sản phẩm cũng đồng loạt tăng trưởng âm gồm: tôm giảm gần 60%; cá tra giảm 20% và cá ngừ giảm gần 26% so với tháng 2 năm ngoái.
Thị trường này đang chịu tác động đồng thời của nhu cầu chậm, mức độ thận trọng của nhà nhập khẩu và các bất định chính sách. Ngoài kết quả kỳ rà soát hành chính lần thứ 19 (POR19) và Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú biển (MMPA), Nhà Trắng còn ban hành biện pháp thu thuế nhập khẩu bổ sung 10% đối với hàng nhập khẩu vào Mỹ trong 150 ngày, có hiệu lực từ 24/02/2026. Tác động cụ thể tới từng nhóm thủy sản còn cần theo dõi thêm ở khâu thực thi và mã hàng áp dụng, nhưng Vasep lưu ý đây là yếu tố có thể khiến đơn hàng trong tháng 3 thận trọng hơn.
Sang tháng 3/2026, Vasep dự báo xuất khẩu thủy sản Việt Nam nhiều khả năng vẫn duy trì tăng trưởng nhưng sẽ phân hóa mạnh theo thị trường và mặt hàng. Điểm hỗ trợ là Triển lãm thủy sản quốc tế Bắc Mỹ 2026 vào giữa tháng 3 có thể giúp doanh nghiệp tạo thêm cơ hội gặp gỡ khách hàng, tái kết nối đơn hàng và thăm dò nhu cầu cho quý II.
Tuy nhiên, môi trường kinh doanh tại Mỹ sẽ khó đoán hơn do những thách thức kể trên. Vì vậy, trong tháng 3, nhóm doanh nghiệp tôm và hải sản khai thác cần đặc biệt thận trọng với thị trường Mỹ; trong khi đó, dư địa tăng trưởng ngắn hạn có thể tiếp tục nghiêng nhiều hơn về Trung Quốc, EU và một phần ASEAN.