Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam tháng 9/2026 giảm xuống 51,9 điểm, từ mức 53,3 điểm trong tháng 8. Sản lượng và số lượng đơn hàng mới vẫn tăng, nhưng tốc độ đã chậm lại. Đáng chú ý, số lượng đơn hàng xuất khẩu mới giảm tháng thứ hai liên tiếp, với tốc độ giảm nhanh nhất kể từ tháng 4. Trong khi đó, chi phí đầu vào tiếp tục tăng, còn tốc độ tăng giá đầu ra chậm lại do áp lực cạnh tranh. Diễn biến này đặt doanh nghiệp xuất khẩu trước yêu cầu phải chủ động tìm kiếm thị trường và đơn hàng mới.
Tại Tập đoàn Dệt May Việt Nam (Vinatex - mã VGT), hầu hết các đơn vị thành viên của Vinatex đánh giá thị trường còn những điểm sáng, đủ đơn hàng cho hoạt động sản xuất. Trong đó, Tổng công ty Dệt May miền Nam - Vinatex đã có lượng hàng được khách hàng đặt trước đủ để tổ chức sản xuất đến hết quý IV/2026, trong khi Tổng công ty May 10 cũng dự kiến đủ đơn hàng cho các nhóm sản phẩm chủ lực đến cuối năm.
Vinatex đánh giá, thị trường xuất khẩu nửa cuối năm vẫn có những điểm sáng nhưng áp lực về giá, tiến độ giao hàng và chính sách thuế quan tiếp tục gia tăng. Một số khách hàng có xu hướng ký đơn hàng chậm hơn, chia nhỏ đơn hàng và yêu cầu thời gian giao hàng ngắn hơn.
Trong bối cảnh chi phí lao động, vốn và giá các nguyên liệu đầu vào có xu hướng đi lên, ông Cao Hữu Hiếu, Tổng giám đốc Vinatex yêu cầu các đơn vị kiểm soát chi phí, nâng cao năng suất, quản trị dòng tiền và hàng tồn kho, đồng thời chuẩn bị sớm cho quá trình đàm phán các đơn hàng tiếp theo. Ông nhấn mạnh yêu cầu “ưu tiên lựa chọn những đơn hàng có giá trị gia tăng cao, hiệu quả tốt”.
Ở nhóm doanh nghiệp thủy sản, CTCP Vĩnh Hoàn (VHC) đang đẩy mạnh thâm nhập thị trường mới khi thị trường xuất khẩu chính là Mỹ gặp rào cản thuế quan. Tháng 8/2026, doanh thu của Vĩnh Hoàn đạt 1.099 tỷ đồng, tăng 2% so với cùng kỳ. Trong đó, doanh thu từ thị trường Mỹ giảm 15%. Ngược lại, thị trường Trung Quốc tăng 56%, thị trường châu Âu tăng 10% và các thị trường khác tăng 26%.
Bà Nguyễn Ngô Vi Tâm, Tổng giám đốc Vĩnh Hoàn cho biết, tại thị trường châu Âu, doanh nghiệp nhìn thấy cơ hội mở rộng thị phần khi nguồn cung một số loại cá thịt trắng đánh bắt tự nhiên như cá tuyết trở nên khan hiếm và đắt đỏ hơn, qua đó cải thiện sức cạnh tranh về giá của cá tra Việt Nam. Vĩnh Hoàn đã ghi nhận tăng trưởng doanh số bán hàng tại Tây Ban Nha và Anh, trong khi thị trường Đức được kỳ vọng đóng góp thêm vào đà tăng trưởng doanh thu trong những tháng còn lại của năm.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu thủy sản 9 tháng đầu năm đạt 9,103 tỷ USD, tăng 11,4% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu quý IV dự báo sẽ chậm lại khi nhiều đơn hàng phục vụ mùa tiêu dùng cuối năm đã được nhập khẩu sớm, trong khi thuế thương mại, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và chi phí tuân thủ tiếp tục tác động đến đơn hàng mới, đặc biệt tại những thị trường có yêu cầu cao như Mỹ. Trong bối cảnh đó, việc mở rộng sang các thị trường khác trở thành một hướng đi đáng chú ý.
Đẩy mạnh xuất khẩu sang những thị trường tiềm năng cũng là giải pháp được Tổng công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC - mã DCM) đẩy mạnh trong bối cảnh nhu cầu trong nước suy giảm. Trong 9 tháng đầu năm, Công ty đã quay trở lại thị trường Thái Lan, đồng thời gia tăng xuất khẩu sang Australia. Riêng sản lượng xuất khẩu sang Australia tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025. Doanh nghiệp cũng đạt chứng nhận Level 1 tại Australia, tạo thêm điều kiện để mở rộng tại thị trường có yêu cầu cao.
Không chỉ với sản phẩm urê, Phân bón Dầu khí Cà Mau đang mở rộng thị trường xuất khẩu cho NPK. Doanh nghiệp này hiện sở hữu hai nhà máy NPK với tổng công suất khoảng 660.000 tấn/năm. NPK Cà Mau đang được xuất khẩu sang Campuchia, Sri Lanka, Myanmar, Philippines và Thái Lan.
Trong khi PMI tháng 9 thể hiện đơn hàng xuất khẩu mới không còn tăng nhanh như vài tháng trước đây, sự chủ động của doanh nghiệp cho thấy cánh cửa xuất khẩu vẫn đang được mở thêm. Do đó, dư địa tăng trưởng cuối năm của các doanh nghiệp ngoài chịu sự tác động từ nhu cầu của thị trường quốc tế, còn nằm ở khả năng đa dạng thị trường, tìm kiếm đơn hàng và tối ưu chi phí hoạt động.