Theo dữ liệu hải quan Trung Quốc, xuất khẩu nam châm vĩnh cửu đất hiếm sang Mỹ trong tháng 7 đã tăng 4,6% so với cùng kỳ và 32,6% so với tháng trước, trong khi xuất khẩu các loại oxit đất hiếm khác tăng 56,8% so với cùng kỳ năm trước. Một số nhóm hàng quy mô nhỏ hơn cũng tăng mạnh từ mức nền thấp, trong đó kim cương tổng hợp dùng trong công nghiệp có lượng xuất khẩu tăng gần 808%.
Ngược lại, xuất khẩu nam châm đất hiếm sang Nhật Bản trong tháng 7 đã giảm 52,2% so với cùng kỳ, trong khi lượng xuất khẩu than chì dạng vảy tự nhiên giảm mạnh 62%.
Ngoài ra, xuất khẩu cacbua vonfram của Trung Quốc sang Nhật Bản vẫn ở mức 0 trong sáu tháng liên tiếp kể từ tháng 2. Đây là hợp chất của kim loại hiếm, được sử dụng trong các sản phẩm lưỡng dụng và dụng cụ cắt bằng hợp kim cứng.
Trong khi đó, Trung Quốc đã nới lỏng một số hạn chế đối với xuất khẩu các nguyên liệu chiến lược sang Mỹ, đẩy nhanh quá trình phê duyệt các lô hàng đất hiếm sau các cuộc đàm phán thương mại và đình chỉ một số biện pháp kiểm soát riêng đối với Mỹ đối với một số loại vật liệu kể từ tháng 11.
Tuy nhiên, lượng xuất khẩu các sản phẩm chủ chốt như gali, antimon và hầu hết các sản phẩm germani vẫn duy trì ở mức bằng 0 hoặc gần bằng 0.
Nhật Bản lại đối mặt với tình thế trái ngược, trong bối cảnh Trung Quốc thắt chặt kiểm soát xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng dành cho các đơn vị quân sự và mục đích sử dụng quân sự tại Nhật Bản từ tháng 1, đồng thời bổ sung 40 thực thể Nhật Bản vào danh sách kiểm soát xuất khẩu.
Alicia Garcia-Herrero, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và Trung Đông tại Natixis nhận định rằng sự phục hồi trong hoạt động xuất khẩu sang Mỹ – đặc biệt là nam châm đất hiếm – vẫn còn khiêm tốn so với mức trước khi các biện pháp kiểm soát được thắt chặt.
Trong khi đó, Nhật Bản lại cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác biệt. "Nhật Bản đang thực sự cảm nhận rõ những tác động tiêu cực do việc giảm xuất khẩu từ Trung Quốc gây ra…Nguyên nhân hoàn toàn xuất phát từ các yếu tố địa chính trị", bà Garcia-Herrero cho biết.
Sự sụt giảm trong tháng 7 cho thấy tình hình đã xấu đi rõ rệt so với giai đoạn đầu năm. Tính chung 7 tháng đầu năm 2026, lượng nam châm đất hiếm xuất khẩu sang Nhật Bản vẫn tăng 3,5% so với cùng kỳ năm trước, bất chấp mức giảm 13,6% so với tháng trước đó.
Mặt khác, căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc lại gia tăng trong những tuần gần đây. Mỹ đã mở rộng các hạn chế đối với doanh nghiệp Trung Quốc liên quan tới vấn đề lao động, đồng thời cấm nhập khẩu và bán một số thiết bị robot và bộ biến tần điện mới do nước ngoài sản xuất. Đáp lại, Trung Quốc áp lệnh trừng phạt với 7 thực thể của Mỹ và siết kiểm soát xuất khẩu máy bay không người lái cùng linh kiện.
Nam châm đất hiếm được sử dụng rộng rãi trong ngành điện tử và động cơ xe điện, biến chúng thành linh kiện thiết yếu đối với lĩnh vực sản xuất.
Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), Trung Quốc hiện chiếm khoảng 60% sản lượng khai thác và gần 90% năng lực xử lý đất hiếm trên toàn cầu.