Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về Dự án một luật sửa một số điều của 3 luật
Bổ sung quy định về IIP, quy định về cơ chế tài chính đặc thù của Ngân hàng Nhà nước
Trong Phiên họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa cho ý kiến về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.
Tờ trình của Chính phủ nêu rõ, một số khó khăn, vướng mắc tại Luật Ngân hàng Nhà nước cần được sửa đổi, bổ sung ngay (ngoài các nội dung liên quan đến xử lý sắp xếp, tổ chức bộ máy) để đảm bảo phù hợp với thông lệ quốc tế, hoạt động thực tiễn của Ngân hàng Nhà nước, cũng như góp phần xây dựng mô hình ngân hàng trung ương hiện đại.
Cụ thể, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết, Dự thảo sửa đổi, bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn của Ngân hàng Nhà nước về lập, theo dõi và phân tích trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam (IIP). Việc này nhằm tạo cơ sở để Ngân hàng Nhà nước thực hiện thu thập thông tin, số liệu để lập bảng IIP, góp phần hỗ trợ phân tích rủi ro tài chính bên ngoài và điều chỉnh chính sách vĩ mô hiệu quả hơn, giúp đánh giá khả năng trả nợ nước ngoài và quản lý thanh khoản, tránh nguy cơ khủng hoảng tài chính do nợ nước ngoài cao.
Đồng thời, số liệu IIP được thiết lập sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách điều chỉnh chính sách đầu tư, tính toán các chỉ tiêu kinh tế quan trọng, phân tích trạng thái đầu tư nhằm theo dõi biến động dòng vốn ngoại để có các chính sách ứng phó kịp thời với các cú sốc tài chính toàn cầu, cũng như cung cấp thông tin hữu ích cho các tổ chức xếp hạng tín nhiệm.
Việc bổ sung quy định về IIP sẽ giúp Ngân hàng Nhà nước đưa ra các chính sách phù hợp về lãi suất, tỷ giá, tăng trưởng tín dụng và xác định dòng vốn tín dụng vào các khu vực có trạng thái đầu tư tăng trưởng cao. Số liệu về IIP cũng sẽ giúp các bộ, ngành xác định khu vực kinh tế cần có sự hỗ trợ đầu tư, từ đó có chiến lược thúc đẩy phát triển hoặc tháo gỡ khó khăn.
Ngoài ra, việc bổ sung quy định về IIP cũng tạo cơ sở pháp lý để Ngân hàng Nhà nước xây dựng, công bố, giúp nâng cao tính minh bạch, chuẩn hóa thống kê theo thông lệ quốc tế, góp phần nâng cao uy tín quốc gia trong thu hút đầu tư và hội nhập kinh tế toàn cầu.
Thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đề nghị bổ sung giải thích khái niệm “trạng thái đầu tư quốc tế”, làm rõ chủ thể, phạm vi thông tin cần cung cấp, cơ chế chia sẻ, khai thác dữ liệu; rà soát thẩm quyền quy định cơ cấu tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước, bảo đảm phù hợp với Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Thanh tra năm 2025.
Ngoài nội dung trên, lần sửa đổi này, theo Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, còn sửa đổi, bổ sung quy định về mở tài khoản và thực hiện giao dịch trên tài khoản cho Kho bạc Nhà nước; bổ sung quy định về nguyên tắc sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam trên cơ sở luật hóa toàn bộ Điều 22, Pháp lệnh Ngoại hối.
Dự thảo còn sửa đổi, bổ sung các quy định về cơ chế tài chính đặc thù của Ngân hàng Nhà nước, đồng thời sửa đổi, bổ sung việc chuyển thẩm quyền quy định về chế độ thu chi tài chính của Ngân hàng Nhà nước từ Thủ tướng sang Chính phủ.
Xử lý những thiếu hụt về khung khổ pháp lý trong phòng, chống rửa tiền
Về phòng, chống rửa tiền, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho biết, Dự thảo đã bổ sung “dịch vụ tài sản mã hóa” là đối tượng báo cáo. Các dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa, trách nhiệm về triển khai các biện pháp phòng, chống rửa tiền, thanh tra, kiểm tra, giám sát đối với đối tượng báo cáo thuộc lĩnh vực tài sản mã hóa của Bộ Tài chính cũng được quy định trong Dự thảo.
Việc này, theo Chính phủ, nhằm bảo đảm cơ quan quản lý có công cụ giám sát, phòng ngừa đối với hoạt động tiềm ẩn rủi ro cao về rửa tiền xuyên biên giới.
Theo đó, Dự thảo quy định 15 dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa, trong đó có việc chia nhỏ giao dịch tài sản mã hóa thành nhiều khoản có giá trị thấp hơn mức quy định về nhận biết khách hàng hoặc về báo cáo theo quy định; hoặc thực hiện nhiều giao dịch có giá trị lớn trong thời gian ngắn mà không có mục đích kinh doanh rõ ràng.
Dự thảo quy định, Thanh tra Chính phủ có trách nhiệm thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với đối tượng báo cáo thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của các bộ không có Thanh tra Bộ, trong đó có căn cứ vào kết quả đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền, kết quả đánh giá rủi ro về rửa tiền của đối tượng báo cáo.
Đáng lưu ý, Dự thảo quy định, Bộ Tài chính có trách nhiệm thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với đối tượng báo cáo thuộc lĩnh vực chứng khoán, tài sản mã hóa.
Bộ Tài chính dự kiến cũng được giao trách nhiệm kiểm tra, giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với đối tượng báo cáo thuộc lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm nhân thọ, chứng khoán, tài sản mã hóa, dịch vụ kế toán, trò chơi điện tử có thưởng, casino, xổ số, đặt cược và dịch vụ khác thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ.
Về quan điểm của cơ quan thẩm tra, ông Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đề nghị làm rõ khái niệm “dịch vụ tài sản mã hóa” và phạm vi dịch vụ tài sản mã hóa cần báo cáo. Bên cạnh đó, hoàn thiện các tiêu chí nhận diện dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa bảo đảm cụ thể, khả thi và có hướng dẫn cụ thể về nguồn dữ liệu, cách thức nhận diện các dấu hiệu; phân định trách nhiệm của tổ chức thực hiện dịch vụ tài sản mã hóa và cơ quan phòng, chống rửa tiền.
Vẫn theo cơ quan thẩm tra, cần rà soát quy định về trách nhiệm của các bộ, ngành trong hoạt động phòng, chống rửa tiền, bảo đảm không chồng chéo, bỏ sót nhiệm vụ, nhất là giữa Thanh tra Chính phủ và các bộ có cơ quan thanh tra chuyên ngành. “Đề nghị làm rõ cơ chế phối hợp giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an trong thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền thuộc lĩnh vực tài sản mã hóa”, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi báo cáo.
Sau khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng kết luận, Dự án đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất theo trình tự, thủ tục rút gọn.
“Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ lưu ý đánh giá tác động của Dự án luật để làm rõ quy định nào cấp bách để sửa luôn và quy định nào cần đánh giá rà soát, theo hướng ưu tiên xử lý những vướng mắc, bất cập đã được nhận diện rõ qua thực tiễn, có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý, có tính chất cấp bách và có sự đồng thuận cao”, Phó chủ tịch Quốc hội nêu rõ.
Cần cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích
Về Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi, Chính phủ đề xuất bổ sung tại khoản 2, Điều 114 nội dung “Đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ” để tạo cơ sở pháp lý cho ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện hoạt động nêu trên trên cơ sở quy định của pháp luật có liên quan.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho biết, Thường trực Ủy ban đề nghị bổ sung quy định về điều kiện thực hiện đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, có cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích trong trường hợp ngân hàng thương mại quản lý tài sản bảo đảm đồng thời là bên cấp tín dụng hoặc có lợi ích kinh tế liên quan đến doanh nghiệp phát hành trái phiếu. Cùng với đó, cần thuyết minh làm rõ lý do chưa quy định ngân hàng thương mại quản lý tài sản bảo đảm đối với trái phiếu doanh nghiệp chào bán ra công chúng.
