Tìm thêm nguồn vốn ngoài nước
Cuối tháng 10, Tập đoàn Vingroup công bố huy động thành công 230 tỷ won thông qua phát hành trái phiếu tại Hàn Quốc, tương đương khoảng 4.500 tỷ đồng. Lô trái phiếu có kỳ hạn 3 năm, lãi suất cố định 8%/năm, không chuyển đổi và có tài sản bảo đảm là cổ phiếu Vinhomes và/hoặc Vinpearl thuộc sở hữu Vingroup và/hoặc bên thứ ba.
Ở khối ngân hàng, mới đây, VPBank công bố khoản vay hợp vốn quốc tế trị giá 730 triệu USD do IFC và SMBC thu xếp, gồm các kỳ hạn 3 năm, 5 năm và 7 năm. Khoản vay được triển khai và giải ngân theo nhiều đợt trong năm 2026, bổ sung nguồn vốn trung, dài hạn cho Ngân hàng.
Nhu cầu tìm thêm nguồn lực bên ngoài cũng được đặt trong bài toán cân đối vốn của nền kinh tế. Tại một tọa đàm gần đây, ông Quản Trọng Thành, Giám đốc Khối Phân tích Chứng khoán Maybank (MSVN) cho biết, ước tính, với mục tiêu đầu tư tương đương 40% GDP trong khi tỷ lệ tiết kiệm khoảng 35 - 37% GDP, Việt Nam cần huy động tối thiểu 50 - 100 tỷ USD vốn nước ngoài trong 5 năm tới để bù đắp khoảng chênh lệch.
Ông Nguyễn Hữu Hiệu, CEO FiinGroup cũng cho rằng nguồn lực trong nước rất quan trọng nhưng chưa đủ. Bên cạnh việc hoàn thiện thể chế để huy động tốt hơn các nguồn tiền nhàn rỗi trong nước, Việt Nam vẫn cần thu hút đầu tư nước ngoài và tiếp cận thị trường vốn quốc tế. Theo ông, yêu cầu đặt ra là phát triển thêm các kênh dẫn vốn, thay vì tiếp tục đặt phần lớn gánh nặng lên hệ thống ngân hàng.
Chi phí không dừng ở lãi vay ngoại tệ
Theo chia sẻ của ông Thành, hiện tại doanh nghiệp và ngân hàng Việt Nam đi vay vốn nước ngoài với lãi suất khoảng 6 - 8%/năm, cộng chi phí hoán đổi ngoại tệ có thể lên đến 8 - 9%/năm. Đó là chưa kể các chi phí khác như tư vấn, thu xếp vốn.
Tuy vậy, nếu Việt Nam được nâng hạng tín nhiệm quốc gia thêm một bậc lên mức Đầu tư (Investment Grade) như Philippines (họ huy động vốn quốc tế với lãi suất chỉ từ 4,5 - 5%/năm), lãi suất các doanh nghiệp Việt Nam phải trả khi gọi vốn quốc tế có cơ hội giảm xuống còn 5 - 6%/năm.
Các thương vụ huy động vốn quốc tế, vì thế, cần được nhìn ở hai góc độ riêng: khả năng mở rộng nguồn tài trợ và chi phí thực tế của nguồn tài trợ đó. Việc tiếp cận thêm thị trường, đồng tiền hay bên cho vay có thể giúp đa dạng hóa nguồn vốn, nhưng lợi ích về giá vẫn phải được đánh giá trên từng cấu trúc giao dịch.
Cải thiện tín nhiệm quốc gia là hướng đi được ông Thành nhấn mạnh nhằm nâng khả năng tiếp cận và giảm chi phí vốn của doanh nghiệp Việt Nam. Ông Thành kỳ vọng, việc đạt ngưỡng xếp hạng đầu tư tại các tổ chức tín nhiệm lớn sẽ giúp Việt Nam huy động vốn quốc tế với điều kiện tốt hơn, qua đó, góp phần giảm áp lực và ổn định mặt bằng lãi suất trong nước.
Bức tranh xếp hạng hiện nay cần được phân biệt theo từng tổ chức. Ngày 8/10/2026, R&I nâng xếp hạng nhà phát hành bằng ngoại tệ của Việt Nam từ BB+ lên BBB-, đạt ngưỡng đầu tư theo thang của tổ chức này. Trong khi đó, theo thông tin được tổng hợp đầu tháng 11, Việt Nam vẫn chưa đạt ngưỡng đầu tư tại S&P, Moody’s và Fitch.
Để thúc đẩy quá trình cải thiện tín nhiệm quốc gia, ông Thành đề xuất, từ năm 2027, cần thành lập một ban chuyên trách về vấn đề này. Ban này sẽ đóng vai trò như bộ phận quan hệ nhà đầu tư của quốc gia, làm việc với các tổ chức xếp hạng và định chế quốc tế, cung cấp thông tin minh bạch, chính xác và giảm tình trạng nhiễu thông tin về Việt Nam.
Ở cấp độ doanh nghiệp, ông Hiệu đưa thêm thông tin đáng chú ý: mỗi năm, FiinRatings xếp hạng tín nhiệm cho khoảng 100 doanh nghiệp phát hành trái phiếu và chấm điểm tín dụng cho khoảng 2.000 - 3.000 doanh nghiệp. Mức độ khả tín và chất lượng báo cáo tài chính của doanh nghiệp Việt Nam hiện có rất nhiều vấn đề khi so sánh với khu vực ASEAN. Sự tuân thủ còn hạn chế, thông tin doanh nghiệp tư nhân rất thiếu.
Ông Hiệu nhấn mạnh, việc tiếp cận thị trường vốn quốc tế đòi hỏi sản phẩm đủ quy mô cùng hệ thống thông tin và các định chế hỗ trợ phù hợp. Những yếu tố ông đề cập gồm xếp hạng tín nhiệm, kiểm toán quốc tế, báo cáo tài chính theo chuẩn mực IFRS, cũng như sự tham gia của các tổ chức tăng cường tín nhiệm và bảo lãnh.
Theo góc nhìn này, bài toán thu hút vốn ngoại không chỉ nằm ở nhu cầu của bên đi vay. Doanh nghiệp còn phải tạo dựng mức độ tin cậy đủ để nhà đầu tư quốc tế đánh giá và chấp nhận rủi ro. Ông Hiệu gọi đó là yêu cầu xây dựng “hạ tầng niềm tin”, đồng thời nhấn mạnh vai trò của quản trị rủi ro và hiệu quả sử dụng vốn để tránh huy động vượt khả năng chi trả.