Trong báo cáo mới nhất về Triển vọng Thị trường Hàng hóa, Ngân hàng Thế giới (WB) cho biết giá dầu, khí đốt tự nhiên, thực phẩm và kim loại đều tăng mạnh trong năm nay khi các cú sốc toàn cầu liên tiếp xảy ra. Trong khi đó, tình hình có thể trở nên tồi tệ hơn nếu xung đột tại Trung Đông leo thang và cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga tiếp tục bị hư hại.
Mặc dù dự báo giá hàng hóa sẽ giảm 7% vào năm tới, nhưng các cú sốc kéo dài có thể khiến giá lương thực duy trì ở mức cao. Điều này làm dấy lên lo ngại về lạm phát gia tăng và khả năng các chính sách tiền tệ sẽ bị thắt chặt hơn.
Theo WB, nền kinh tế toàn cầu hiện đang trở nên dễ bị tổn thương hơn trước các cú sốc nguồn cung trong tương lai. Trữ lượng dầu toàn cầu đã sụt giảm trong thời gian xung đột tại Trung Đông diễn ra; nguồn cung dầu toàn cầu dự kiến sẽ giảm 5,2% vào năm 2026 - mức giảm lớn nhất trong bốn thập kỷ qua (không tính giai đoạn suy thoái toàn cầu năm 2020).
Ayhan Kose, Phó chuyên gia kinh tế trưởng của WB nhận định: "Các thị trường hàng hóa đang phải hứng chịu nhiều cú sốc lớn cùng một lúc. Chi phí năng lượng tăng cao và sự gián đoạn thương mại đang đẩy giá của loạt mặt hàng lên cao, đe dọa làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát, mất an ninh lương thực và cản trở tăng trưởng kinh tế".
Theo báo cáo, WB đã cung cấp 8,7 tỷ USD dưới dạng các khoản vay lãi suất thấp và các hình thức hỗ trợ khác cho 25 quốc gia chịu ảnh hưởng tiêu cực từ cuộc xung đột tại Trung Đông. Trong đó, 10 quốc gia đã điều chỉnh các chương trình hiện có để chi trả cho các khoản phí phát sinh từ khủng hoảng, 19 quốc gia khác huy động các nguồn lực mới, và một số quốc gia áp dụng cả hai phương thức này.
Báo cáo cho biết giá năng lượng toàn cầu đã tăng vọt 32% trong năm 2026, đạt mức cao nhất kể từ khi xung đột Nga-Ukraine nổ ra vào năm 2022.
Do sản lượng dầu sụt giảm, giá dầu Brent được dự báo sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian tới, với mức trung bình 92 USD/thùng trong năm nay. Giá dầu thậm chí có thể cao hơn nếu nhu cầu dầu không được dự báo giảm 2,5% trong năm nay, mức sụt giảm lớn thứ ba trong lịch sử, chỉ sau cú sốc Covid năm 2020 và cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1980.
Báo cáo cũng nêu rõ giá các mặt hàng lương thực dự kiến sẽ tăng hơn 10% trong năm 2026 do tình trạng gián đoạn vận chuyển ngũ cốc tại Biển Đen - hệ quả từ cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine - và tiếp tục tăng hơn 7% trong năm 2027, nâng tổng mức tăng tích lũy lên gần 18%.
Trong kịch bản bất lợi, bao gồm hiện tượng El Nino ở mức kỷ lục, tình trạng gián đoạn vận chuyển ngũ cốc tại Biển Đen trầm trọng hơn, xung đột tại Trung Đông leo thang và cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga tiếp tục bị hư hại, giá lương thực có thể tăng cao hơn 12% so với dự báo.
WB lưu ý rằng diễn biến đó có thể châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng lương thực tương tự như giai đoạn đầu những năm 2010, khi hơn 40 triệu người rơi vào cảnh nghèo cùng cực. Giá phân bón được dự báo sẽ tăng 14% vào năm 2026 do giá ure tăng vọt, sau đó quay trở lại mức của năm 2025 vào năm 2027.
Bên cạnh đó, giá kim loại được dự báo sẽ tăng 25% và đạt mức cao kỷ lục mới vào năm 2026. Trong đó, giá nhôm, đồng và thiếc đều sẽ thiết lập các kỷ lục mới do tình trạng gián đoạn nguồn cung cùng nhu cầu mạnh mẽ từ các khoản đầu tư vào năng lượng tái tạo, xe điện và trung tâm dữ liệu.
Vàng được dự báo sẽ tăng vọt 40% vào năm 2026 trong bối cảnh nhu cầu đối với các tài sản trú ẩn an toàn tăng cao do những bất ổn về địa chính trị và chính sách, trước khi phần nào hạ nhiệt vào năm 2027.
