Toàn cảnh phiên thảo luận. Ảnh: Chí Cường
Sẵn sàng phục vụ thị trường ở quy mô lớn
Chia sẻ tại Hội thảo “Ngành Quỹ trong kỷ nguyên mới: Khơi thông dòng vốn cho tăng trưởng cao và bền vững” trong khuôn khổ Giải thưởng Quỹ đầu tư chứng khoán Việt Nam 2026 (Vietnam Fund Awards - VFA 2026) ngày 22/9, ông Dương Ngọc Tuấn, Phó tổng Giám đốc Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), cho biết VSDC xác định dịch vụ quỹ không đơn thuần là một dịch vụ nghiệp vụ, mà là một phần của hạ tầng phục vụ sự phát triển của ngành quỹ.
Theo ông Tuấn, cách tiếp cận của VSDC dựa trên hai định hướng chính. Thứ nhất, xây dựng dịch vụ quỹ như một nền tảng hạ tầng có khả năng hỗ trợ thị trường mở rộng về quy mô. Thứ hai, hạ tầng cần được chuẩn bị trước để có thể đáp ứng các sản phẩm và nhu cầu mới khi thị trường phát triển.
Cách tiếp cận này đã được triển khai từ khá sớm. Trước năm 2012, thị trường Việt Nam gần như chưa có quỹ mở và hạ tầng dành riêng cho loại hình này còn hạn chế. VSDC bắt đầu nghiên cứu hệ thống từ năm 2012 và đưa hệ thống phục vụ quỹ mở vào hoạt động năm 2013. Một năm sau, hạ tầng tiếp tục được bổ sung để phục vụ ETF.
Trong giai đoạn 2018-2021, hệ thống tiếp tục được nghiên cứu, nâng cấp nhằm đáp ứng tốt hơn hoạt động của quỹ mở, đồng thời chuẩn bị cho sự xuất hiện của quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện.
Đến nay, theo số liệu ông Tuấn chia sẻ tại hội thảo, VSDC đang cung cấp dịch vụ cho 81/85 quỹ mở, tương đương khoảng 95% số quỹ mở trên thị trường; toàn bộ 21 quỹ ETF; cùng 8 quỹ hưu trí và 4 quỹ đóng.
Hệ thống hiện có sự tham gia của 41 công ty quản lý quỹ, 21 tổ chức thành viên và đại lý phân phối cùng 6 ngân hàng giám sát. Đáng chú ý, VSDC ghi nhận hơn 900.000 tài khoản nhà đầu tư thực tế có số dư sở hữu chứng chỉ quỹ mở trên hệ thống.
Con số này cần phân biệt với số lượng tài khoản được mở, bởi không phải mọi tài khoản đều đang có số dư. Theo ông Tuấn, quy mô tài khoản thực tế đang hoạt động cũng cho thấy khả năng xử lý của hạ tầng hiện nay đã sẵn sàng phục vụ thị trường ở quy mô lớn.
 |
Ông Dương Ngọc Tuấn, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC). Ảnh: Chí Cường |
Áp lực hạ tầng tăng cùng quy mô ngành quỹ
Nhu cầu chuẩn bị hạ tầng càng đáng chú ý khi ngành quản lý quỹ đang đứng trước mục tiêu tăng trưởng mạnh trong những năm tới.
Theo số liệu FiinGroup trình bày tại VFA 2026, tổng tài sản quản lý (AUM) của 43 công ty quản lý quỹ trong nước đạt khoảng 846.000 tỷ đồng vào cuối tháng 6/2026, gấp 2,6 lần năm 2019. Tốc độ tăng trưởng AUM bình quân giai đoạn 2020-2026 đạt khoảng 16%/năm. Số quỹ đầu tư chứng khoán đạt 141 quỹ, gấp 3 lần năm 2019.
Tuy nhiên, quy mô quỹ đầu tư chứng khoán vẫn còn khá nhỏ so với thị trường vốn. FiinGroup cho biết NAV của các quỹ đầu tư chứng khoán hiện tương đương khoảng 0,7% GDP, trong khi mục tiêu đến năm 2030 là 5% GDP, tương ứng khoảng 1 triệu tỷ đồng.
Khoảng cách này đồng nghĩa hạ tầng vận hành sẽ phải đáp ứng đồng thời sự gia tăng về số lượng nhà đầu tư, quy mô giao dịch và mức độ đa dạng của sản phẩm. FiinGroup chỉ ra bốn bài toán vận hành đáng chú ý, gồm quy trình chưa xuyên suốt; khối lượng xử lý tăng theo quy mô; dữ liệu chưa kết nối từ đầu đến cuối; và việc mở rộng quỹ, đa dạng sản phẩm có thể kéo theo thêm quy trình, chi phí và thời gian triển khai.
Bức tranh sản phẩm cũng được dự báo đa dạng hơn. Bên cạnh các quỹ mở và ETF truyền thống, dư địa phát triển được FiinGroup xác định ở các loại hình như quỹ hạ tầng, quỹ nợ, REIT, quỹ đầu tư vào các quỹ khác (Fund of Funds), quỹ đa lớp tài sản, ESG, hưu trí và các ETF chuyên biệt.
Trong bối cảnh đó, quan điểm “hạ tầng đi trước” được ông Dương Ngọc Tuấn nhấn mạnh không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu hiện tại. Khi số lượng nhà đầu tư và sản phẩm tiếp tục tăng, yêu cầu đối với hệ thống lưu ký, đăng ký, phân phối và các thành viên kết nối cũng sẽ lớn hơn.
Theo đại diện VSDC, quá trình này cần tiếp tục dựa trên sự phối hợp giữa VSDC với các công ty quản lý quỹ, ngân hàng giám sát và các đơn vị tham gia cung cấp dịch vụ. Đây cũng là nền tảng để hạ tầng thị trường có thể theo kịp bước phát triển tiếp theo của ngành quỹ.
