Cụ thể, để đáp ứng chuẩn mực nâng hạng của FTSE lên thị trường mới nổi thứ cấp chính thức áp dụng từ tháng 9/2026, VSDC đã triển khai một loạt sản phẩm. Trong đó có sản phẩm thanh toán không cần ký quỹ trước (non-pre-funding - NPF) được thiết kế theo yêu cầu của cộng đồng nhà đầu tư quốc tế.
Thứ hai là tiêu chuẩn STP. Khi làm việc với các quỹ lớn như Vanguard hay BlackRock, họ yêu cầu kết nối giữa các ngân hàng lưu ký nước ngoài với các công ty chứng khoán lớn để nhà đầu tư quốc tế tiếp cận thuận tiện, và VSDC đã triển khai sản phẩm STP này.
“Chúng tôi cũng thay đổi quy trình công nghệ hướng tới các sản phẩm tiện ích để phục vụ kỳ đánh giá vào tháng 3/2026 trước khi chính thức được FTSE nâng hạng vào tháng 9”, ông Sơn nói.
Đối với chuẩn mực MSCI và vấn đề tháo gỡ rào cản cho nhà đầu tư nước ngoài thuận tiện tham gia vào thị trường nhưng vẫn kiểm soát được rủi ro, VSDC đang xây dựng nền tảng CCP cho thị trường cơ sở (trước đây chúng ta đã có CCP cho thị trường phái sinh hoạt động rất tốt).
“Chúng tôi đang cùng các chuyên gia của World Bank, Ủy ban và các đối tác xác lập mô hình CCP phù hợp với Việt Nam trên cơ sở tích hợp phần công nghệ mới vào hệ thống công nghệ lõi KRX. Chúng tôi cố gắng vào đầu năm 2027 có thể đưa sản phẩm CCP này đi vào vận hành (go-live)”, ông Sơn chia sẻ và cho biết thêm, sản phẩm này sẽ giúp tháo gỡ rào cản ký quỹ, không chỉ xử lý được NPF cho nhà đầu tư tổ chức nước ngoài mà còn hỗ trợ cả nhà đầu tư tổ chức trong nước, tạo vòng quay vốn nhanh để thu hút cầu đầu tư tốt hơn.
Một điểm nhấn khác là hiện VSDC đang xử lý là giai đoạn hai của quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện. Trước đây, theo Nghị định 88, VSDC đang nỗ lực hướng tới xây dựng nền tảng để phát triển ngành quỹ.
Gần đây, từ kiến nghị của cộng đồng nhà đầu tư và Ủy ban Chứng khoán, VSDC đã có cơ chế tạm thời rất tốt về ưu đãi thuế với ân hạn 2 năm và giảm thuế cho nhà đầu tư khi đầu tư qua chứng chỉ quỹ. Đây là hiệu ứng ban đầu sau nhiều năm kiến nghị.
“Chúng tôi đang triển khai những công việc này đi cùng đề án tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ. Ngoài ra, ở góc độ tổ chức, chúng tôi phải xử lý các vấn đề bù trừ và thanh toán đằng sau các định chế quỹ khác”, ông Sơn nói.
Một vấn đề được ông Sơn nhấn mạnh tại hội thảo là dòng vốn ngoại. Thị trường chứng khoán Việt Nam đã kỳ vọng khi đạt được các tiêu chuẩn lên thị trường mới nổi của FTSE thì giai đoạn từ năm 2025 - 2026 đến năm 2030 có thể thu hút được khoảng 25 - 28 tỷ USD. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là trước khi thu hút được, chúng ta phải giữ chân được họ.
Bởi thực tế, trong những tháng đầu năm 2026, hiện tượng rút ròng của nhà đầu tư nước ngoài khỏi Việt Nam khá lớn. Tỷ trọng sở hữu vốn hóa của nhà đầu tư nước ngoài từ 24% năm 2016 giảm xuống còn 12% năm 2026, tức là giảm một nửa. Đây là câu chuyện đáng suy ngẫm.
Song song đó, ông Sơn đã chỉ ra một số vấn đề cần tháo gỡ như cơ chế cho các định chế đầu tư, cơ chế thuế qua các định chế quỹ, và đặc biệt là tạo lập sản phẩm hàng hóa mới.
“Từ nay đến cuối năm, chúng ta phải thực hiện IPO các doanh nghiệp lớn, thoái vốn của các doanh nghiệp nhà nước một cách thực chất chứ không chỉ đi theo hình thức M&A đơn thuần. Đồng thời, cần IPO các doanh nghiệp FDI và gắn liền với việc niêm yết trên sàn”, ông Sơn chia sẻ.
Bên cạnh đó, các vấn đề về cơ chế phòng vệ rủi ro tỷ giá và quản trị công ty của doanh nghiệp Việt Nam cũng cần được chú trọng. Theo đánh giá trong khu vực ASEAN, chuẩn mực CG (quản trị công ty) của Việt Nam vẫn ở mức trung bình thấp. Nhà đầu tư nước ngoài sẽ nhìn vào đó để đánh giá chuẩn mực của thị trường.
Ngoài ra, tỷ lệ sở hữu tập trung trong các tổ chức nhà nước hoặc tập đoàn tư nhân quá lớn cũng tạo ra hình ảnh không thực sự tốt. Đối với những ngành nghề không ảnh hưởng đến an ninh quốc phòng, chúng ta có thể nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài nhưng trên thực tế nhiều doanh nghiệp vẫn đang hạn chế. Đây cũng là vấn đề mà tiêu chuẩn MSCI yêu cầu đặt ra.
Chia sẻ thêm tại Hội thảo, ông Sơn cho biết, hiện VSDC đang cùng Báo Tài chính - Đầu tư và một vài tổ chức xếp hạng tín nhiệm có xây dựng nền tảng hội đồng đánh giá vinh danh các quỹ đầu tư hiệu quả một cách độc lập, khách quan theo chuẩn quốc tế để cung cấp tín hiệu ra thị trường.
“Đây là một công cụ giúp nhà đầu tư cá nhân hình dung được các quỹ hoạt động hiệu quả ra sao để gửi gắm dòng vốn, từ đó thu hút nhà đầu tư nhỏ lẻ không có thời gian lướt sóng hướng tới đầu tư ổn định dài hạn”, ông Sơn nhấn mạnh.
