Theo báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, giai đoạn 2006 - 2012, có tới 2.682 dự án đầu tư trong lĩnh vực giao thông, thủy lợi, y tế, giáo dục, ký túc xá sinh viên, di dân tái định cư được bố trí nguồn vốn TPCP, với dự toán ban đầu là 409.415 tỷ đồng. Tính đến thời điểm giao kế hoạch năm 2012, các dự án nêu trên đã điều chỉnh mức đầu tư lên 684.794 tỷ đồng. Đến hết năm 2012, có 2.029 dự án hoàn thành. Riêng lĩnh vực giao thông, có 1.016 dự án đầu tư từ nguồn vốn TPCP, với dự toán ban đầu là 204.774 tỷ đồng, mức đầu tư điều chỉnh là 351.752 tỷ đồng. Đến hết năm 2012, có 771 dự án đã hoàn thành xây dựng. Lĩnh vực thủy lợi có 712 dự án, dự toán ban đầu là 85.056 tỷ đồng, mức đầu tư điều chỉnh là 180.319 tỷ đồng. Lĩnh vực y tế có 856 dự án, dự toán ban đầu là 62.280 tỷ đồng, mức đầu tư điều chỉnh 85.563 tỷ đồng…
Báo cáo giám sát đánh giá, chủ trương phát hành TPCP cho đầu tư các công trình, dự án quan trọng là đúng đắn, góp phần nâng cấp hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội, tác động tích cực tới phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Tuy nhiên, việc triển khai thực hiện vốn TPCP còn bộc lộ một số hạn chế, tồn tại; trong đó, việc điều chỉnh tăng mức đầu tư quá lớn ở hầu hết các dự án dẫn đến mất cân đối nguồn vốn, nhiều dự án điều chỉnh tổng mức đầu tư do tăng giá, điều chỉnh yếu tố kỹ thuật, tăng quy mô chưa hợp lý, không đúng với quy định của pháp luật.
Theo báo cáo của Chính phủ, tổng mức đầu tư ban đầu từ vốn TPCP giai đoạn 2003 - 2010 là 150.668 tỷ đồng, đến năm 2010, điều chỉnh lên tới 570.990 tỷ đồng và nay thành 684.794 tỷ đồng. Hầu hết các dự án đều phát sinh chi phí, phải điều chỉnh tổng mức đầu tư so với phê duyệt ban đầu. Có dự án điều chỉnh tổng mức đầu tư gấp nhiều lần, có những dự án không chỉ điều chỉnh về giá nhân công, vật liệu, giá đền bù, giải phóng mặt bằng, thiết kế kỹ thuật,... mà còn điều chỉnh cả về quy mô.
Đại biểu Lê Văn Hồng, Lâm Đồng cho rằng, việc sử dụng vốn TPCP còn lãng phí và kém hiệu quả. Có những dự án khi xử lý kỹ thuật xong thì tăng mức đầu tư gần 100% như dự án quốc lộ 22B, từ dự toán trên 430 tỷ đồng, sau xử lý kỹ thuật, tăng thêm hơn 330 tỷ đồng.
“Tôi không hiểu đây là xử lý kỹ thuật gì, bởi các dự án khác đều xử lý kỹ thuật, nhưng không tăng gần 100% như vậy”, đại biểu Hồng nói.
Nguyên nhân dẫn đến việc điều chỉnh tăng mức đầu tư, nhiều đại biểu như đại biểu Nguyễn Ngọc Phương (tỉnh Quảng Bình), đại biểu Nguyễn Thị Kim Bé (tỉnh Kiên Giang) phân tích, do cách làm dự án, khi Quốc hội cho phép chủ trương phát hành TPCP thì Chính phủ yêu cầu các địa phương lập dự án nên công tác chuẩn bị gấp rút, đại khái, sơ sài. Khi triển khai, mới hoàn thành thiết kế nên dự toán tăng là tất yếu.
Đại biểu Nguyễn Thị Kim Bé còn cho rằng, nguyên nhân quan trọng hơn của việc tăng tổng mức đầu tư so với dự toán ban đầu đến từ cơ chế quản lý. Hiện vốn TPCP nằm ngoài cân đối ngân sách, nên quản lý có phần buông lỏng hơn, nhiều cơ chế quản lý riêng biệt, thông thoáng quá mức. Trong khi các dự án từ nguồn ngân sách, nguồn ODA không cho phép điều chỉnh mức đầu tư và được kiểm soát chặt chẽ thì dự án TPCP lại dễ dãi như điều chỉnh về trượt giá, do yếu tố khách quan khác, nhưng nhiều dự án điều chỉnh quá mức và điều chỉnh cả quy mô. Đại biểu này kiến nghị, cần đưa vốn TPCP vào quản lý ngân sách tập trung để tăng cường quản lý.
Nhiều đại biểu nêu ý kiến về vấn đề sai phạm và trách nhiệm cá nhân. Báo cáo giám sát chỉ ra nhiều sai phạm ở nhiều khâu gây thất thoát, nhưng trong suốt giai đoạn 2006 – 2012, không có cá nhân, đơn vị, người đứng đầu nào phải chịu trách nhiệm về sai phạm này, dù Luật đã quy định các chế tài, biện pháp xử lý. Không những thế, các dự án này còn được bố trí thêm vốn TPCP để khắc phục sai phạm.
“Luật cứ quy định, người cứ thực hiện, sai thì cứ sai, nhưng không ai phải chịu trách nhiệm”, đại biểu Nguyễn Thị Kim Bé nói.
Đáng chú ý, trong báo cáo giám sát, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí với phương án đề xuất của Chính phủ, trước mắt chưa phát hành thêm vốn TPCP. Có đại biểu đồng tình với đề xuất này và cho rằng, chỉ nên phát hành thêm vốn TPCP khi đã có sự rà soát, đánh giá kết quả đầu tư từ vốn TPCP. Tuy nhiên, cũng có đại biểu cho rằng, đối với các dự án dang dở, vẫn cần đầu tư vốn để vừa chống lãng phí vừa tăng hiệu quả đầu tư, kích thích sản xuất. Do đó, kiến nghị Quốc hội phát hành thêm vốn TPCP để giải quyết số vốn thiếu của dự án đang triển khai.