Cửa cho vay của các ngân hàng vẫn chưa rộng mở
Lãi suất giảm tiếp
Số liệu được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công bố ngày 3/5 cho thấy, lãi suất cho vay và huy động đã giảm 1 - 2%/năm so với đầu năm. Hiện lãi suất cho vay phổ biến đối với các lĩnh vực ưu tiên ở mức 9 - 11%/năm; lãi suất cho vay lĩnh vực sản xuất - kinh doanh khác ở mức 11 - 13%/năm trong khối NHTM nhà nước, 12 - 15%/năm ở khối NHTM cổ phần. Một số DN thuộc các lĩnh vực ưu tiên, có tình hình tài chính lành mạnh, phương án, dự án sản xuất - kinh doanh hiệu quả được các NHTM cho vay với mức lãi suất chỉ từ 9 - 10%/năm, thậm chí 8 - 9%/năm.
Lãi suất giảm tác động tức thời đến dư nợ tín dụng. Sau khi giảm trong tháng 1/2013, dư nợ đã tăng trở lại từ tháng 2/2013 và hiện có sự cải thiện đáng kể so với cùng kỳ. Tính đến 23/4/2013, tín dụng đã tăng 1,4% so với cuối năm 2012, trong khi 4 tháng đầu năm 2012, tổng cộng giảm 0,2%. Tuy nhiên, NHNN cũng thừa nhận, mức tăng tín dụng trong 4 tháng đầu năm vẫn còn thấp so với mục tiêu 12% của toàn ngành. Sự giảm sút này bên cạnh quy luật mùa vụ hàng năm, nguyên nhân lớn nhất là do nhu cầu tín dụng hạn chế bởi hàng tồn kho cao hoặc các vướng mắc về xử lý tài sản bảo đảm.
Dù khả năng hấp thụ vốn đã tốt hơn, song theo đánh giá của Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia, vẫn còn thấp hơn so với nhu cầu của nền kinh tế. Vì thế, cần có thêm biện pháp để khơi thông dòng chảy tín dụng. Trong đó, trần lãi suất huy động cần giảm thêm mức 0,5%/năm và lãi suất cho vay cần giảm nhiều hơn, ở mức 2 - 3%/năm.
Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia, TS. Vũ Viết Ngoạn cho rằng, hiện đã hội tụ đủ điều kiện để giảm trần lãi suất huy động về mức 7%/năm và lãi suất cho vay về mức 10%/năm, mà không ảnh hưởng tới thanh khoản của hệ thống ngân hàng.
Căn cứ để giảm các mức lãi suất, theo Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia là lạm phát tháng 4/2013 chỉ tăng nhẹ 0,02% so với tháng 3/2013 và sau 4 tháng chỉ tăng 2,41% so với đầu năm; đồng thời, lãi suất liên ngân hàng hiện chỉ còn mức thấp 3 - 5%/năm...
Trả lời ĐTCK, ông Nguyễn Hoàng Minh, Phó giám đốc NHNN Chi nhánh TP. HCM cho rằng, về mặt điều hành kinh tế vĩ mô, mong muốn lớn nhất của cơ quan quản lý là giảm thêm lãi suất. Khi đã hội tụ đủ điều kiện, khả năng lãi suất cho vay sẽ được các ngân hàng điều chỉnh sâu hơn từ 1- 2%/năm tới để kích thích tăng trưởng dư nợ.
“Bốn tháng đầu năm, tín dụng tại TP. HCM mới tăng 1,55%. Trong khi đó, nguồn huy động của các ngân hàng trên địa bàn đạt 4,6%. Do đó, theo ông Minh, thanh khoản dồi dào là điều kiện tốt để ngân hàng hạ lãi suất cho vay, thậm chí còn giảm xuống thấp hơn so với trần huy động hiện nay. “4 tháng đầu năm, một số ngân hàng như Eximbank, Sacombank… đã tham gia chương trình bình ổn của Thành phố, với gần 2.000 tỷ đồng lãi suất 6%/năm”, ông Minh nói.
Chủ tịch HĐQT Eximbank, ông Lê Hùng Dũng cho rằng, không phải đợi khi trần huy động giảm, Ngân hàng mới bắt đầu giảm lãi suất cho vay mà trên thực tế, từ đầu năm đến nay, Eximbank đã giảm dần lãi suất đầu ra, dù trần đầu vào chỉ mới giảm 0,5%/năm. Hiện lãi suất cho vay thấp nhất đối với hoạt động xuất khẩu tại Eximbank là 7%/năm.
Tổng giám đốc Maritime Bank, ông Atul Malik cũng cho biết, mục tiêu chính của Ngân hàng trong phát triển tín dụng năm nay là hỗ trợ xuất khẩu và khách hàng cá nhân. Theo ông Atul Malik, giảm lãi suất luôn là điều được Ngân hàng tính toán để có thể khơi dòng chảy tín dụng. Tuy nhiên, lãi suất cho vay muốn giảm phải phụ thuộc vào 4 yếu tố: chi phí huy động đầu vào; chi phí vận hành của ngân hàng; khả năng khai thác các dịch vụ đi kèm với tín dụng để bù đắp phần chênh lệch về lãi suất đã được cắt giảm; biên lợi nhuận thu về trong hoạt động tín dụng.
“Trong tình hình khó khăn hiện nay, chắc chắn các ngân hàng đều phải giảm biên lợi nhuận xuống mức hợp lý, không thể đòi hỏi lợi nhuận ở mức cao. Mặt khác, trong 2 năm trở lại đây, kinh tế khó khăn buộc ngân hàng phải giảm chi phí vận hành để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Vấn đề còn lại là làm thế nào để huy động được vốn giá rẻ để cho vay ra với lãi suất thấp. Do đó, đòi hỏi trần lãi suất phải giảm”, ông Malik nói và khẳng định, trong thời gian tới, chắc chắn lãi suất cho vay sẽ còn giảm tiếp để tháo gỡ khó khăn cho DN và cả ngân hàng.
Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cho rằng, chỉ nên điều chỉnh lãi suất huy động giảm thêm 0,5%/năm, về mức 7%/năm, chứ không nên quá mạnh tay. Nguyên nhân là dù lạm phát hiện ở mức thấp, nhưng nguy cơ vẫn không nhỏ do những biến động khó đoán của thị trường nguyên vật liệu, biến động tỷ giá, thị trường tài chính… Đồng thời, lãi suất cho vay cần giảm thêm 2 - 3%/năm.
Tín dụng có tăng?
Lãi suất giảm dần là cơ hội cho tín dụng tăng trưởng, vì các ngân hàng cũng không thể “chôn” vốn trong kho trong khi vẫn phải trả lãi suất cho khách hàng gửi tiền. Nhưng thực tế hiện nay, lãi suất giảm không phải là điều kiện duy nhất để kéo khách hàng, bởi tìm kiếm khách hàng đủ điều kiện để vay vốn là rất khó.
Tổng giám đốc Sacombank, ông Phan Huy Khang cho rằng, điều chỉnh giảm lãi suất là tất yếu, nhưng cái khó nhất là đánh giá chất lượng của khoản vay để hạn chế tối đa nợ xấu.
Tăng trưởng tín dụng của Sacombank trong 3 tháng đầu năm đạt 4,4%, nhưng theo ông Khang, để đạt mức 12% trong năm nay là không dễ. Đồng thời, vấn đề lo ngại nhất hiện nay là nếu Thông tư 02/2013/TT-NHNN được áp dụng đúng thời hạn (dự kiến vào 1/6/2013) sẽ tác động tiêu cực đến tăng trưởng tín dụng. Bởi việc phân loại nợ của các tổ chức tín dụng khác nhau với cùng một đối tượng vay nợ hiện rất khác nhau. Vì thế, nếu áp dụng phương pháp phân loại nợ quy định tại Thông tư 02, tức là theo tổ chức tín dụng xếp hạng rủi ro cao hơn, thì sẽ xảy ra nhiều vướng mắc. Ví dụ, một DN hiện được Ngân hàng A phân loại nợ nhóm 3, nhưng khi áp dụng Thông tư 02, DN này được Ngân hàng B phân loại nợ của DN thuộc nhóm 4, thì nợ của DN trên tại cả 2 ngân hàng sẽ được đưa xuống nhóm 4. Khi đó, theo quy định nội bộ của Ngân hàng A, DN sẽ bị dừng giải ngân và khả năng khoản vốn đã giải ngân sẽ trở thành nợ xấu (nợ nhóm 4 phải trích lập dự phòng 50%).
Phương pháp phân loại nợ này của NHNN sẽ tăng sự an toàn đối với những khoản cho vay của NHTM, nhưng khi hệ thống phân loại nợ giữa các ngân hàng còn chênh lệch lớn thì sẽ gây trở ngại lớn cho hoạt động tín dụng.
Mặt khác, các ngân hàng cho rằng, giảm lãi suất chỉ là điều kiện cần khi sức cầu của nền kinh tế còn yếu, hàng tồn kho vẫn cao. Phó tổng giám đốc MB, ông Đặng Quốc Tiến cho rằng, trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn hiện nay, DN không mặn mà vay vốn thì Nhà nước cũng cần có những chính sách kích cầu mạnh mẽ hay giảm thuế… để họ có điều kiện khơi thông đầu ra.
Ông Tiến cho biết, 3 tháng đầu năm nay, dư nợ tín dụng của MB chỉ mới đạt 0,3%. Do nguồn vốn trong Ngân hàng hiện dư thừa nên MB đang từng bước đẩy mạnh cho vay, với lãi suất ưu đãi và tập trung cho các lĩnh vực ưu tiên. Theo ông Tiến, chính sách điều hành tiền tệ của NHNN hiện nay là giảm dần lãi suất để DN có thể tiếp cận vốn vay, tạo cơ hội cho tín dụng phát triển. Nhưng có nhiều yếu tố đang cản dòng chảy vốn bên cạnh lãi suất, đó là giá đầu vào của đồng vốn hiện còn cao và cần được xem xét để giảm thêm so với mức 7,5%/năm hiện nay.
Với quan điểm, chỉ khi DN sống được thì ngân hàng mới sống được, lãnh đạo ACB cho biết, trước đây, lãi suất cho vay tiền đồng chỉ khoảng 10%/năm và USD là 3 - 4%/năm. Do đó, khi đã hội tụ đủ điều kiện như hiện nay thì cần điều chỉnh thêm trần lãi suất đầu vào để hạ lãi suất cho vay. Trên thực tế, dù liên tục đưa ra thị trường nhiều gói vốn ưu đãi lãi suất, trong đó có gói vốn 2.000 tỷ đồng dành cho xuất khẩu với lãi suất cho vay tiền đồng chỉ còn khoảng 8,5 - 10%/năm, nhưng dư nợ tín dụng của ACB trong những tháng đầu năm vẫn chỉ đạt khoảng 2% so với chỉ tiêu cả năm nay là 12%.
Tổng giám đốc Eximbank, ông Trương Văn Phước cho biết, mức lãi suất cho vay 9 - 10%/năm đã được Ngân hàng áp dụng từ nhiều tháng nay. Với mức lãi suất này, theo tính toán của ông Phước, Ngân hàng phải chịu lỗ xấp xỉ 0,5%/năm, song còn hơn phải gửi vốn trên thị trường liên ngân hàng với mức lãi suất chỉ 3 - 4%/năm. Thế nhưng, ông Phước cho hay, dư nợ tín dụng của Eximbank trong hơn 1 quý đầu năm nay vẫn tăng khá chậm. Eximbank đang tìm mọi cách để giảm tiếp lãi suất cho vay, song theo Tổng giám đốc ngân hàng này thì tín dụng nghẽn không hẳn do lãi suất, mà để khơi thông được dòng chảy tín dụng, nền kinh tế cần một cú hích, trong đó kích cầu đầu ra là quan trọng nhất.
Mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2013 của toàn ngành được NHNN đưa ra ở mức 12% được đánh giá phù hợp, nhưng không hề dễ dàng. Bên cạnh việc các DN còn e dè tiếp nhận vốn khi khó đầu ra, các ngân hàng vì mục tiêu lớn nhất là kiểm soát nợ xấu, cũng phải “đỏ mắt” đi tìm những địa chỉ thật tin cậy để có thể trao gửi đồng vốn của mình.
