Việt Nam là một trong số ít quốc gia trong khu vực duy trì được ổn định thị trường xăng dầu.
Trong hàng loạt giải pháp được áp dụng nhằm hạ nhiệt giá xăng dầu trong nước trước xung đột quân sự tại Trung Đông kéo dài suốt từ 28/2, nhà chức trách đã sử dụng Qũy bình ổn giá xăng dầu để kịp thời giữ ổn định thị trường, giảm bớt tác động đến đời sống người dân và sản xuất kinh doanh.
Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) cho biết, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông từ đầu năm 2026 đã đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào trạng thái biến động mạnh. Giá dầu thô vượt 100 USD/thùng, trong khi dầu diesel tăng lên khoảng 238 USD/thùng vào cuối tháng 3, gấp hơn 2,5 lần mức nền 92–95 USD/thùng trước xung đột.
Tác động nhanh chóng lan sang các nền kinh tế nhập khẩu dầu ở Đông Nam Á, với mức độ khác nhau tùy theo năng lực và mức độ linh hoạt của chính sách bình ổn giá.
Theo seasia.stats (29/3/2026), Philippines ghi nhận mức tăng cao nhất khu vực, với xăng tăng 54,2% và diesel tăng 81,6%. Myanmar lần lượt tăng 55,4% và 76,9%, trong khi Campuchia là 52,8% và 78,7%.
 |
Mức tăng giá nhiên liệu của các quốc gia trước tác điộng từ xung đột quân sự Trung Đông. |
Philippines là trường hợp chịu tác động nặng nề nhất. Quốc gia này vận hành giá nhiên liệu theo cơ chế thị trường tự do hoàn toàn, không có trợ giá diện rộng, khiến giá bán lẻ tăng hơn gấp đôi.
Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia. Dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 bị điều chỉnh từ 5,2% xuống 4,5%, trong khi lạm phát có thể tăng thêm 0,8 điểm phần trăm, gây áp lực lớn lên người dân, đặc biệt là nhóm thu nhập thấp.
Một quốc gia ASEAN khác là Thái Lan ghi nhận cảnh người dân xếp hàng xuyên đêm tại các trạm xăng và Myanmar chịu mức tăng giá nhiên liệu hơn 55%, Việt Nam là một trong số ít quốc gia trong khu vực vẫn duy trì được ổn định thị trường xăng dầu.
Bối cảnh thị trường khu vực biến động mạnh, Việt Nam đã triển khai chiến lược bình ổn đa tầng, kết hợp linh hoạt giữa Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, các công cụ thuế và cơ chế điều hành.
Chỉ trong một tháng, Quỹ Bình ổn được sử dụng 9 lần với tổng chi khoảng 5.300 tỷ đồng; đồng thời, lần đầu tiên ngân sách nhà nước tạm ứng 8.000 tỷ đồng vào Quỹ này theo Quyết định số 483 ngày 27/3.
Song song với đó, Chính phủ triển khai đồng bộ các biện pháp tài khóa, gồm: giảm thuế nhập khẩu ưu đãi về 0% trong giai đoạn từ 9/3 đến 30/4/2026; đưa thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu hàng không về 0% từ 26/3 đến 15/4; giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng xuống 0%; và miễn khai thuế GTGT trong khi vẫn cho phép khấu trừ thuế đầu vào.
Tổng mức giảm thu ngân sách ước khoảng 7.200 tỷ đồng mỗi tháng, nhằm phục vụ mục tiêu bình ổn giá.
Về điều hành, từ ngày 6/3, cơ quan quản lý được phép điều chỉnh giá ngay khi biến động trên 7% mà không cần chờ chu kỳ, và từ ngày 19/3, thời gian phản ứng tiếp tục rút xuống còn một ngày nếu biến động vượt 15%, qua đó hạn chế tình trạng dồn tích cú sốc giá.
Nhờ các biện pháp trên, đến ngày 26/3, giá xăng E5 RON92 giảm xuống còn 23.326 đồng/lít, thấp hơn 6.788 đồng so với đỉnh ngày 24/3, tương đương mức giảm 22,5%.
Nếu không có Quỹ Bình ổn, giá xăng E5 RON92 có thể lên tới 30.180 đồng/lít, xăng RON95-III gần 33.700 đồng/lít và dầu hỏa khoảng 38.930 đồng/lít, cao hơn thực tế từ 3.000–5.000 đồng/lít. So với khu vực, mức tăng giá của Việt Nam thuộc nhóm trung bình thấp và đã có xu hướng giảm trở lại.
Bộ Công thương cho biết, khủng hoảng năng lượng năm 2026 cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các mô hình điều hành. Philippines chịu tác động nặng do phụ thuộc thị trường. Thái Lan “vỡ trận” khi quỹ bình ổn không đủ lực. Malaysia rơi vào thế khó khi cải cách trợ giá giữa khủng hoảng. Indonesia giữ giá nhưng đối mặt rủi ro tài khóa lớn.
Trong khi đó, Việt Nam lựa chọn cách tiếp cận cân bằng: kết hợp Quỹ Bình ổn, điều chỉnh thuế phí và cơ chế điều hành linh hoạt, vừa kiểm soát giá, vừa hạn chế áp lực ngân sách. Cùng với đó là cơ chế tạm ứng ngân sách kèm cam kết hoàn trả trong 12 tháng được ban hành kịp thời.
Kết quả giữ ổn định thị trường xăng dầu phản ánh sự linh hoạt trong điều hành.
