Ông Lê Văn Phương, Phó trưởng ban Ban Công nghệ và Chuyển đổi số (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước) phát biểu tại sự kiện
Phát biểu tại Hội thảo và Triển lãm chuyển đổi số ngành chứng khoán (Vietnam Securities Tech Summit 2026), ông Lê Văn Phương, Phó trưởng ban Ban Công nghệ và Chuyển đổi số (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước) cho biết, đối với lĩnh vực tài chính - chứng khoán, chuyển đổi số, hiện đại hóa thị trường chứng khoán trên nền tảng dữ liệu kết nối và hạ tầng số an toàn không chỉ là việc ứng dụng các công nghệ mới, mà còn là quá trình đổi mới toàn diện phương thức tổ chức, quản lý và cung cấp dịch vụ trong một thị trường đang mở rộng về quy mô, số lượng nhà đầu tư và mức độ hội nhập quốc tế.
Những thay đổi này đặt ra yêu cầu về một hệ thống vận hành có khả năng xử lý giao dịch ổn định, kết nối thông suốt giữa các chủ thể và bảo vệ tốt hơn dữ liệu của nhà đầu tư. Trong bối cảnh mục tiêu nâng hạng thị trường ngày càng cấp thiết, năng lực công nghệ, chất lượng dữ liệu và khả năng giám sát được xem là những nền tảng quan trọng để thị trường tiến gần hơn với các thông lệ quốc tế.
Hiện đại hóa hạ tầng giao dịch
Trọng tâm đầu tiên được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) xác định là tiếp tục hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin và hệ thống giao dịch. Đây là lớp nền kết nối toàn bộ hoạt động trên thị trường, từ đặt lệnh mua bán, thanh toán, bù trừ, lưu ký, công bố thông tin đến giám sát và quản lý.
Theo ông Lê Văn Phương, việc đưa hệ thống công nghệ thông tin mới KRX vào vận hành là một bước tiến quan trọng. Hệ thống này được kỳ vọng giúp nâng cao năng lực xử lý giao dịch, tăng tính ổn định, khả năng mở rộng và tạo điều kiện kỹ thuật để thị trường triển khai các sản phẩm, dịch vụ mới theo lộ trình phát triển.
Trong thời gian tới, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan để hoàn thiện hạ tầng phục vụ giao dịch, thanh toán và bù trừ; tăng kết nối điện tử giữa các thành viên thị trường; đồng thời rà soát và hoàn thiện khung pháp lý về giao dịch trực tuyến.
Thanh toán và bù trừ là giai đoạn xác định nghĩa vụ tiền và chứng khoán của các bên sau giao dịch, trước khi chuyển giao hoàn tất. Việc số hóa và kết nối tốt các khâu này có ý nghĩa quan trọng đối với tốc độ xử lý, tính chính xác và an toàn của toàn bộ thị trường.
Dữ liệu trở thành nền tảng
Trọng tâm thứ hai là xây dựng hệ sinh thái dữ liệu số đồng bộ, có khả năng kết nối và khai thác hiệu quả. Theo đại diện UBCKNN, dữ liệu đang trở thành nguồn lực chiến lược cho hoạt động quản lý, giám sát, hoạch định chính sách và phát triển dịch vụ tài chính hiện đại.
Dữ liệu chỉ tạo giá trị khi được thu thập đầy đủ, chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ an toàn và sử dụng đúng mục đích. Vì vậy, UBCKNN cho biết đang từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung của ngành chứng khoán theo hướng đồng bộ và kết nối liên thông. Cơ quan này cũng thúc đẩy việc chia sẻ dữ liệu giữa các chủ thể theo quy định pháp luật, hướng tới một hệ sinh thái dữ liệu thống nhất phục vụ công tác quản lý và phát triển thị trường.
Cùng với đó, UBCKNN chú trọng quản trị dữ liệu, nâng cao chất lượng thông tin, đẩy mạnh định danh điện tử và xác thực điện tử trong cung cấp dịch vụ. Định danh điện tử là việc xác minh danh tính khách hàng bằng dữ liệu số. Xác thực điện tử là bước kiểm tra để bảo đảm người thực hiện giao dịch hoặc yêu cầu dịch vụ chính là chủ thể đã đăng ký.
Những công cụ này có thể giúp giảm bớt thủ tục giấy tờ, rút ngắn quá trình mở tài khoản và hỗ trợ cập nhật thông tin khách hàng. Tuy nhiên, việc áp dụng cần đi kèm cơ chế bảo vệ dữ liệu cá nhân, kiểm soát truy cập và xác định rõ trách nhiệm của các tổ chức liên quan.
An toàn số giữ vai trò then chốt
Trọng tâm thứ ba là tăng cường năng lực giám sát thị trường và bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu. Theo ông Lê Văn Phương, trong môi trường số, an toàn thông tin không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà là yếu tố tạo dựng niềm tin của nhà đầu tư và bảo đảm sự vận hành ổn định của thị trường.
Quá trình số hóa đi kèm các nguy cơ như tấn công mạng, rò rỉ dữ liệu, gian lận công nghệ cao và lừa đảo trực tuyến. Vì vậy, UBCKNN định hướng yêu cầu các tổ chức trong ngành đầu tư cho hạ tầng an toàn thông tin, nâng cao năng lực quản trị rủi ro, kiểm tra định kỳ hệ thống công nghệ và tuân thủ các quy định về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu.
Cơ quan quản lý cũng đặt mục tiêu ứng dụng công nghệ số vào hoạt động quản lý, thanh tra và giám sát nhằm tăng khả năng nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường. Đây là hướng tiếp cận giúp chuyển từ xử lý sự việc sau khi phát sinh sang tăng cường cảnh báo và quản lý rủi ro từ sớm.
An ninh mạng là tổng hợp các biện pháp bảo vệ hệ thống, dữ liệu và người dùng trước nguy cơ truy cập trái phép, phá hoại hoặc đánh cắp thông tin. Với thị trường chứng khoán, một sự cố an ninh mạng có thể ảnh hưởng đến giao dịch, dữ liệu tài khoản, quy trình thanh toán và niềm tin của nhà đầu tư.
Nhiều chuyên gia cũng nhận định, sự phát triển bùng nổ của công nghệ mới như: trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây (Cloud) và dữ liệu lớn (Big Data) mở ra cơ hội bứt phá về năng lực vận hành và trải nghiệm nhà đầu tư, song cũng đặt ra các bài toán lớn về an ninh mạng, bảo mật dữ liệu và quản trị rủi ro.
 |
Ông Trịnh Sơn Hồng, Quyền Chủ tịch Hội đồng quản trị Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE). |
Từ góc độ một sở giao dịch , ông Trịnh Sơn Hồng, Quyền Chủ tịch Hội đồng quản trị Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE), cho rằng hiện đại hóa thị trường không nên chỉ được hiểu là đầu tư vào công nghệ mới. Điều quan trọng hơn là xây dựng một nền tảng có khả năng kết nối tốt hơn, khai thác dữ liệu hiệu quả hơn, mở rộng linh hoạt hơn và vận hành an toàn hơn.
Ông Trịnh Sơn Hồng nhấn mạnh, AI, điện toán đám mây, dữ liệu lớn và các công nghệ tiên tiến đang làm thay đổi cách vận hành, quản trị và cung cấp dịch vụ trong lĩnh vực tài chính. Tuy nhiên, cùng với cơ hội là những yêu cầu mới về quản trị dữ liệu, quyền riêng tư, an toàn hệ thống và sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp công nghệ.
Kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy đây không phải là một bài toán riêng của từng thị trường. Ngân hàng Thanh toán quốc tế (BIS) gần đây nhấn mạnh rằng chất lượng, quyền riêng tư và an toàn dữ liệu ngày càng có ý nghĩa quan trọng đối với việc mở rộng ứng dụng AI trong tài chính, trong khi sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp công nghệ và mức độ tập trung của thị trường công nghệ cũng tạo ra những rủi ro mới. IMF cũng lưu ý rằng AI có thể góp phần nâng cao hiệu quả của thị trường, nhưng đồng thời có thể làm gia tăng một số rủi ro liên quan đến biến động, khả năng lan truyền và ổn định tài chính.
Theo đại diện HOSE, quá trình hiện đại hóa cần sự phối hợp của cơ quan quản lý, sở giao dịch, các thành viên thị trường và cộng đồng công nghệ. Sự phối hợp này nhằm xác định các nhu cầu thực tế, chia sẻ kinh nghiệm triển khai và từng bước hình thành các chuẩn mực phù hợp về dữ liệu, công nghệ và an toàn hệ thống.
Về phía HOSE, phát triển hạ tầng công nghệ, nâng cao năng lực dữ liệu và bảo đảm an toàn hệ thống được xác định là những yếu tố quan trọng để hỗ trợ thị trường vận hành ổn định trong giai đoạn mới. Mục tiêu cuối cùng của chuyển đổi số, theo đại diện HOSE, là một thị trường hoạt động hiệu quả hơn, kết nối tốt hơn, khai thác dữ liệu tốt hơn và sẵn sàng đáp ứng những yêu cầu mới.
