Phía sau mỗi đại biểu là niềm tin, là kỳ vọng của cử tri
“Phía sau hai chữ ‘đại biểu’ là trách nhiệm của người đại diện: đại diện cho người dân mang theo câu hỏi và nỗi niềm trăn trở của người dân vào nghị trường”. Đó là lời của Phó chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương trong phát biểu tại Hội nghị bồi dưỡng giới thiệu về Quốc hội cho người lần đầu trúng cử đại biểu Quốc hội do Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội tổ chức mới đây.
Chỉ vài ngày nữa (chiều 5/4), Hội trường Diên Hồng (nơi diễn ra các phiên họp toàn thể của Quốc hội) sẽ đón 253/500 vị đại biểu lần đầu được trao trọng trách đại diện cho nhân dân ở cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.
Vì là kỳ họp đầu tiên của nhiệm kỳ mới, Quốc hội sẽ dành một buổi để họp trù bị (thay vì 1 giờ trước phiên khai mạc như thông lệ), trong đó có dành thời gian để các vị “tân binh” làm quen với hệ thống kỹ thuật và một số thiết bị, phần mềm… cần thiết khác.
Cần thiết, nhưng đó cũng chỉ là thủ tục. Còn tâm thế để làm người đại diện cần được chuẩn bị từ khi họ có tên trong danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI. Không khó để hiểu và ghi nhớ nhiệm vụ và quyền hạn của Quốc hội, của đại biểu Quốc hội đã được Hiến định, nhưng làm sao để xứng với sự tín nhiệm của cử tri, để làm tròn trọng trách người đại diện, lại cần cả kỹ năng và bản lĩnh, chứ không chỉ phụ thuộc vào thâm niên.
Trong khi đó, Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa mới không chỉ diễn ra sớm hơn so với các khóa trước, mà về nội dung cũng có sự khác biệt. Bên cạnh kiện toàn bộ máy nhân sự cao cấp của Nhà nước, Quốc hội còn cho ý kiến 9 dự án luật, nghị quyết quy phạm pháp luật, 5 nhóm nội dung về kinh tế, xã hội, tài chính, ngân sách, giám sát và các vấn đề quan trọng khác.
Để bắt nhịp ngay với công việc, các đại biểu Quốc hội, cho dù đã trải qua nhiều khóa (có vị đã 7 nhiệm kỳ liên tục làm đại biểu) hay mới trúng cử lần đầu, cũng đều phải có sự chuẩn bị chu đáo. Bởi, mỗi lá phiếu tại nghị trường đều mang sức nặng như nhau, đều chứa đựng cả niềm tin của cử tri đã trao cho những người đại diện cho mình.
Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc Tổng kết công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2030 được tổ chức chiều 31/3, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, từ thành công của cuộc bầu cử, càng phải ý thức sâu sắc rằng, Quốc hội khóa XVI, HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 phải là Quốc hội, HĐND của đổi mới, của hành động, của hiệu quả, của gần dân và vì dân.
“Mỗi đại biểu trúng cử phải luôn ghi nhớ rằng, phía sau mình là niềm tin, là kỳ vọng, là sự gửi gắm của cử tri. Mỗi quyết định của Quốc hội, mỗi cuộc giám sát, mỗi đạo luật được ban hành đều phải hướng tới mục tiêu cao nhất là phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, tạo động lực mới cho phát triển nhanh và bền vững đất nước”, Tổng Bí thư nói.
Nêu các bài học kinh nghiệm, Tổng Bí thư nhấn mạnh, bài học lớn nhất là thành công của một cuộc bầu cử chỉ thật sự trọn vẹn khi được chuyển hóa thành hiệu quả hoạt động của nhiệm kỳ mới. Lá phiếu của cử tri không dừng lại ở ngày bầu cử; mà phải được tiếp nối bằng chất lượng lập pháp, hiệu lực giám sát, những quyết sách đúng đắn, kịp thời, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. “Chính vì vậy, trách nhiệm của Quốc hội khóa XVI và của từng vị đại biểu trúng cử là rất lớn: phải nhanh chóng cụ thể hóa niềm tin của cử tri thành hành động, thành sản phẩm lập pháp, thành hiệu quả giám sát và thành những quyết sách thiết thực phục vụ nhân dân, phục vụ phát triển đất nước”, Tổng Bí thư phát biểu.
Cần lời giải cho bài toán khó
Trước khi trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ nhất, các báo cáo kinh tế - xã hội (năm 2026 và 5 năm 2026- 2030) vừa được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trong Phiên họp thứ 56. Để hình thành báo cáo thẩm tra các nội dung trên phục vụ phiên họp này, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đã họp mở rộng vào cuối tháng 3/2026.
Tại đây, nhiều câu hỏi, nhiều vấn đề đã được nêu nhằm tìm lời giải cho một bài toán khó: Làm sao để tăng trưởng 2 con số nhưng phải tăng trưởng thực chất. Để “mỗi phần trăm tăng trưởng GDP phải chứa đựng hàm lượng tri thức và giá trị gia tăng cao hơn. Đảm bảo tăng trưởng hôm nay không làm tổn hại đến nền tảng phát triển của ngày mai, không làm suy giảm nguồn lực đối với thế hệ tương lai của đất nước” như yêu cầu của Tổng Bí thư tại phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 2.
Tại Kỳ họp cuối năm 2025, khi thông qua Nghị quyết về Kế hoạch Phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, Quốc hội chốt chỉ tiêu GDP tăng từ 10% trở lên. Khi đó, những khó khăn, thách thức cả trong và ngoài nước đều đã được nhận diện và dự báo. Nhưng, ngay đầu năm 2026, thế giới đã diễn biến rất phức tạp, biến động khó lường, nhất là xung đột quân sự leo thang tại Trung Đông, khiến tình hình rất bất định, khó dự báo, có rủi ro tác động đến tăng trưởng, lạm phát và ổn định kinh tế toàn cầu.
Trước bối cảnh đó, báo cáo của Chính phủ đã dành riêng một phần để nói về tác động của xung đột Trung Đông đến kinh tế Việt Nam và các giải pháp ứng phó. Chính phủ nhận định, thời gian tới, cuộc khủng hoảng ở Trung Đông dự báo tiếp tục có những tác động lớn, nhất là về bảo đảm nguồn cung, giá xăng dầu, an ninh năng lượng, chi phí sản xuất - kinh doanh, vận tải, bảo hiểm, tâm lý người dân, doanh nghiệp, các hoạt động sản xuất - kinh doanh, xuất nhập khẩu, đầu tư trong nhiều ngành, lĩnh vực.
Qua đó, trực tiếp gây sức ép lên lạm phát, tỷ giá, lãi suất, thị trường tài chính, tiền tệ và tốc độ tăng trưởng kinh tế; tác động gián tiếp thông qua các đối tác tại Trung Đông và trên toàn thế giới có quan hệ hợp tác về kinh tế, thương mại, đầu tư, văn hóa, xã hội, giáo dục đào tạo, lao động, hợp tác địa phương, giao lưu nhân dân… với nước ta.
Chính phủ cũng nêu 8 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm sẽ được triển khai đồng bộ, kịp thời, hiệu quả trong thời gian tới. Đầu tiên là bảo đảm an ninh năng lượng, nguồn cung xăng dầu. Với nhiệm vụ thứ 5 về tiếp tục hoàn thiện thể chế, Chính phủ xác định, đổi mới công tác xây dựng và thực thi pháp luật theo hướng minh bạch, ổn định và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.
Đặc biệt quan tâm đến hoạt động lập pháp, trao đổi với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư, đại biểu Hoàng Minh Hiếu, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cho rằng, hoạt động lập pháp tại kỳ họp này phải đáp ứng yêu cầu rất cao về chất lượng, nhằm tạo đà cho toàn bộ hoạt động lập pháp trong cả nhiệm kỳ.
Trong bối cảnh đó, ông Hiếu nhấn mạnh, hoạt động lập pháp cần quán triệt sâu sắc các định hướng trong Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và những chỉ đạo gần đây của Bộ Chính trị, đặc biệt là Kết luận 09-KL/TW về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam, trong đó có những định hướng có thể thực hiện ngay. Ví như yêu cầu những quy phạm điều chỉnh mối quan hệ giữa các cơ quan nhà nước với nhau, giữa cơ quan nhà nước với người dân phải được thiết kế chặt chẽ, minh bạch, bảo đảm trao thẩm quyền đủ mạnh cho các cơ quan nhà nước, nhưng cũng kiểm soát, phòng ngừa nguy cơ lạm dụng quyền lực. Ngược lại, các quy phạm điều chỉnh quan hệ giữa các cá nhân, tổ chức không mang quyền lực nhà nước cần được thiết kế theo hướng nguyên tắc, tạo không gian linh hoạt cho hoạt động kinh tế - xã hội.
“Bên cạnh việc thể chế các định hướng, chúng tôi cho rằng, cần nghiêm túc khắc phục các hạn chế trong công tác lập pháp thời gian qua. Trong đó, có tình trạng gửi hồ sơ các dự án luật, nghị quyết đến Quốc hội chậm, muộn; hoặc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn nhưng không bảo đảm điều kiện theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, khiến thời gian nghiên cứu, thẩm tra, chỉnh lý dự thảo rất hạn chế, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng luật và nghị quyết được thông qua”, ông Hiếu trao đổi.
Rà soát hệ thống pháp luật theo chuỗi hoạt động kinh doanh
Theo phản ánh của Tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), bà Trần Thị Lan Anh, doanh nghiệp, đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài, lo ngại trước tình trạng pháp luật thay đổi quá nhanh và thiếu thời gian chuyển tiếp cần thiết. Doanh nghiệp không thể lập kế hoạch kinh doanh 5 - 10 năm khi không biết quy định pháp luật sẽ thay đổi thế nào trong 1 - 2 năm tới. Khi pháp luật điều chỉnh quá nhanh, quá nhiều, chi phí của doanh nghiệp sẽ tăng.
Đại diện VCCI khuyến nghị, cần rà soát hệ thống pháp luật theo chuỗi hoạt động kinh doanh, từ việc thành lập, đầu tư, xây dựng, sản xuất, xuất nhập khẩu đến giải thể, thay vì rà soát theo từng luật riêng lẻ như thời gian qua.