Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng chỉ đạo, thời gian chậm nộp thuế thay vì 6 tháng như trước đây sẽ kéo dài lên 9 tháng, việc hoàn thuế giá trị gia tăng cần được thực hiện nhanh hơn. Bộ Tài chính và các bộ, ngành, địa phương cần phối hợp để thực hiện linh hoạt các chính sách thu nhằm hỗ trợ DN và người sản xuất. Việc này cần phải được tính toán và thực hiện ngay từ đầu năm 2009. Thủ tướng nhấn mạnh, trong quyền hạn của mình, Chính phủ và các bộ, ngành có thể tính toán để miễn, giảm, chậm, hoãn các chính sách thuế. Ngành tài chính cần rà soát chính sách hỗ trợ DN về thuế để có sự tăng, giảm cho phù hợp nhằm đạt mục tiêu hỗ trợ sản xuất, thúc đẩy xuất khẩu, bảo vệ sản xuất trong nước, hạn chế nhập siêu. Những lĩnh vực cần hạn chế nhập khẩu như ôtô, hàng xa xỉ, có thể tăng thuế sao cho không vi phạm cam kết WTO, nhưng ở mức cao hơn hiện nay.
Bên cạnh các chính sách giảm và ưu đãi thuế cho DN, Chính phủ đã có phương án thực hiện bảo lãnh tín dụng cho DN nhỏ và vừa thông qua Ngân hàng Phát triển Việt Nam. Bên cạnh đó, Chính phủ sẽ tiếp tục duy trì cho vay tín dụng ưu đãi với nguồn vốn 20.000 - 30.000 tỷ đồng để hỗ trợ DN và kích cầu đầu tư. Trong năm 2009, Chính phủ sẽ tập trung thực hiện 5 nhóm giải pháp, bao gồm: tháo gỡ khó khăn và hỗ trợ cho sản xuất kinh doanh để thúc đẩy xuất khẩu; kích cầu đầu tư tiêu dùng hiệu quả; bảo đảm an sinh xã hội, đẩy mạnh xóa đói giảm nghèo; thực hiện các chính sách tài chính phù hợp, hiệu quả; điều hành của Chính phủ, các cấp, ngành quyết liệt, linh hoạt, kịp thời.
Tháo gỡ khó khăn, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho DN là yêu cầu quan trọng hàng đầu, bởi trên thực tế, suy giảm kinh tế đang có dấu hiệu diễn ra tại Việt Nam. 3 tháng gần đây, tốc độ tăng trưởng công nghiệp, kim ngạch xuất khẩu, lượng khách du lịch liên tục suy giảm. Năm 2009, dự kiến sẽ khó khăn hơn khi giá cả các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như dầu thô, than, gạo, cà phê đều giảm mạnh. Kế hoạch tăng trưởng xuất khẩu năm 2009 đặt ra là 13%, thấp xa so với tăng trưởng của năm 2008 là 30%, song theo nhận định của Bộ Công thương, vẫn khó đạt được. Giải ngân đầu tư nước ngoài năm nay ước đạt khoảng 10 tỷ USD, song năm 2009 sẽ khó khăn. Kiều hối cũng ở tình huống tương tự.
Trong số những yếu tố lâu nay các DN, nhà đầu tư kêu ca, thuế và hải quan là hai lĩnh vực bị cho là phiền hà nhất, gây nhiều tốn kém cho DN. Liên quan đến vấn đề này, lãnh đạo Bộ Tài chính cho hay, Bộ sẽ rà soát các dòng thuế xuất khẩu, định hướng là giảm tối đa. Bên cạnh đó, Bộ sẽ bổ sung một số cơ chế chính sách để đảm bảo hoàn thuế nhanh đối với DN xuất khẩu. Nếu như các hợp đồng xuất khẩu hiện nay yêu cầu phải có chứng từ thanh toán qua ngân hàng, nhận được tiền rồi mới được hoàn thuế, thì tới đây, Bộ Tài chính sẽ có chính sách đối với hợp đồng thanh toán trả chậm, cho phép khấu trừ thuế không cần chứng từ đó ngay, hàng thực xuất qua khỏi cửa khẩu là được hoàn thuế. Ngoài thuế, trong năm 2009, cơ quan này sẽ tiếp tục cải cách thủ tục hành chính về hải quan liên quan đến nơi làm thủ tục, trước chỉ cho phép thông quan tại hải quan cửa khẩu thì sắp tới cho phép làm thủ tục hải quan ở cảng cạn hoặc ngay tại nhà máy.
Năm 2008, nỗ lực cải cách thủ tục hành chính trong hai lĩnh vực này cũng đã đạt được một số kết quả nhất định. Chẳng hạn, rút ngắn thời gian giải quyết đối với cả 2 thủ tục đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế từ 15 ngày xuống còn 5 ngày làm việc; hoàn thiện bộ mẫu tờ khai thuế TNCN, giảm thời gian kê khai thuế của DN cũng như thời gian xử lý dữ liệu của cơ quan thuế; giảm bớt thủ tục cấp giấy nộp tiền từ cơ quan thuế; đơn giản hoá trình tự xử lý hoàn thuế, bù trừ thuế theo Luật Quản lý thuế; rút ngắn thời gian thông quan; triển khai tiếp nhận khai hải quan từ xa...
