Làn sóng mã hóa tài sản tại các định chế tài chính
Phố Wall đang chứng kiến sự thay đổi cấu trúc vận hành khi các tổ chức tài chính lớn bắt đầu áp dụng công nghệ kỹ thuật số vào giao dịch cổ phiếu. Đằng sau mỗi giao dịch cổ phiếu truyền thống là một chuỗi các bên trung gian như nhà môi giới, tổ chức lưu ký và trung tâm thanh toán bù trừ.
Hiện nay, một ý tưởng đang thu hút sự chú ý là đưa các giao dịch này lên chuỗi khối (blockchain). Quá trình này được gọi là mã hóa tài sản (tokenization - việc tạo ra một phiên bản kỹ thuật số đại diện cho quyền sở hữu của một tài sản thực tế hoặc tài chính). Những người ủng hộ cho rằng việc biến cổ phiếu thành các mã thông báo kỹ thuật số (token) có thể giúp thanh toán giao dịch nhanh hơn, giảm chi phí cho nhà đầu tư, đồng thời cho phép giao dịch cổ phiếu lẻ và hoạt động liên tục suốt ngày đêm.
Từ một lĩnh vực ngách của thị trường tiền mã hóa, mã hóa tài sản nay đã thu hút những tên tuổi lớn nhất trong ngành tài chính.
Các ngân hàng và sàn giao dịch như JPMorgan Chase, Citigroup, Bank of New York Mellon, Nasdaq và New York Stock Exchange đều đã khám phá các dự án mã hóa và hệ thống thanh toán dựa trên chuỗi khối. Vào giữa tháng 7/2026, Depository Trust & Clearing Corp (DTCC), trung tâm thanh toán bù trừ quan trọng nhất của Phố Wall, đã hoàn thành một chương trình thử nghiệm chuyển đổi cổ phiếu, trái phiếu kho bạc và các quỹ giao dịch hoán đổi (ETF) thành các mã thông báo kỹ thuật số.
Theo dữ liệu từ nền tảng theo dõi RWA.xyz, giá trị thị trường của các tài sản truyền thống được mã hóa đã tăng gần gấp đôi kể từ tháng 8 năm 2025, đạt khoảng 37 tỷ USD. Mặc dù con số này vẫn còn rất nhỏ so với hàng nghìn tỷ USD của toàn bộ thị trường chứng khoán, nhưng tốc độ tăng trưởng đã thu hút sự chú ý của các cơ quan quản lý chịu trách nhiệm giám sát sự ổn định tài chính.
Cơ chế hoạt động và những rủi ro đi kèm
Việc biến tài sản truyền thống thành chứng chỉ kỹ thuật số mang lại phương thức sở hữu mới nhưng cũng đi kèm những lo ngại về sự ổn định của hệ thống. Một chứng khoán được mã hóa hoạt động như một chứng chỉ kỹ thuật số chứng minh quyền sở hữu đối với một tài sản khác, chẳng hạn như cổ phiếu hoặc trái phiếu, và tồn tại trên một chuỗi khối nơi mọi người đều có thể xác minh.
Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) trong một tài liệu gần đây đã phác thảo một số mô hình token hóa có thể áp dụng. Có thể kể đến như trường hợp doanh nghiệp có thể phát hành cổ phiếu hoặc trái phiếu trực tiếp dưới dạng token, khiến quyền sở hữu token đồng nghĩa với quyền sở hữu chứng khoán thông thường. Hoặc cách khác là thông qua bên trung gian nắm giữ tài sản gốc và phát hành token đại diện cho quyền sở hữu gián tiếp.
Hình thức phức tạp hơn là khi một tổ chức tài chính bán token chỉ đại diện cho quyền tiếp cận kinh tế đối với giá trị tài sản — gần giống với các hợp đồng hoán đổi (swap) hay phái sinh (derivatives) đã tồn tại trên thị trường truyền thống.
Sự phát triển của mô hình này mang đến những rủi ro nhất định. Trong một báo cáo vào tháng 4, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã cảnh báo về những tác động tiêu cực có thể xảy ra, như làm gia tăng tốc độ lây lan của khủng hoảng tài chính. Nguyên nhân được đưa ra là do hệ thống hiện tại dựa vào độ trễ trong thanh toán và giờ đóng cửa của thị trường để cung cấp cho các cơ quan quản lý một khoảng thời gian trống, nếu tài sản được giao dịch liên tục 24/7, khoảng thời gian trống này sẽ biến mất.
Một lo ngại khác là nếu tài sản mã hóa được giao dịch suốt ngày đêm trong khi các thị trường chứng khoán truyền thống đóng cửa, khoảng trống về giá và vấn đề thanh khoản có thể xuất hiện vào cuối tuần hoặc ban đêm. Ngược lại, những người ủng hộ lập luận rằng mục đích của hệ thống mới là cho phép thị trường phản ứng với rủi ro ngay khi chúng xảy ra.
Dòng vốn tổ chức định hình lại thị trường tiền mã hóa
Cấu trúc thị trường tiền mã hóa đang thay đổi khi các nhà đầu tư tổ chức gia tăng tỷ trọng tham gia.
Báo cáo gần đây của công ty giao dịch Wintermute cho thấy các nhà đầu tư tổ chức đã chiếm tới 72% khối lượng giao dịch giao ngay trên sàn giao dịch phi tập trung (OTC) của họ trong nửa đầu năm 2026, tăng từ mức 59% của năm trước.
Có thể thấy, sự gia tăng tỷ trọng của các tổ chức tài chính chuyên nghiệp có thể là nguyên nhân làm giảm đi tính biến động mạnh vốn có của thị trường tiền mã hóa.
Thay vì mua token trực tiếp, các tổ chức ngày càng sử dụng phái sinh, sản phẩm có cấu trúc và ETF để tiếp cận thị trường. Khối lượng giao dịch quyền chọn đối với các đồng altcoin trên sàn OTC của Wintermute đã tăng hơn gấp ba lần trong nửa cuối năm ngoái. Tuy nhiên, thanh khoản ngày càng tập trung vào một nhóm token nhỏ hơn, trong khi nhà đầu tư tổ chức cũng tỏ ra chọn lọc hơn nhiều so với nhà đầu tư cá nhân: số lượng loại token được giao dịch bởi các đối tác chuyên nghiệp chỉ tăng 24% trong hai năm qua, so với mức 76% ở phía nhà đầu tư nhỏ lẻ.
Ông Alistair Byas-Perry từ công ty 21shares AG ghi nhận rằng, các nhà quản lý tài sản đang thực hiện quá trình thẩm định kỹ lưỡng hơn. Sự tham gia của các tổ chức đã tạo ra một đợt suy giảm khác biệt cho Bitcoin. Dù đồng tiền này đã giảm khoảng 50% từ mức đỉnh hơn 126.000 USD vào tháng 10 năm 2025 xuống còn khoảng 64.000 USD, sự sụt giảm diễn ra một cách từ từ thay vì lao dốc bạo lực như những "mùa đông tiền mã hóa" trước đây.
Ông Stephen Coltman, Trưởng bộ phận vĩ mô tại 21Shares, nhận định rằng tiền mã hóa hiện đang giao dịch giống như bất kỳ loại tài sản nào khác. Trong khi đó, các nhà đầu tư cá nhân như Adam Potamkin vẫn giữ niềm tin vào thị trường, dù thừa nhận thế giới đang trở nên bấp bênh hơn. Việc thị trường đã chạm đáy hay chưa vẫn là một câu hỏi mở, và như ông Coltman lưu ý, người ta chỉ có thể biết chắc chắn điều đó khi sự việc đã xảy ra.