Phó chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Nguyễn Văn Tiến giới thiệu điểm mới của Luật - Ảnh TT
Sáng 7/1, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước về 12 luật đã được Quốc hội Khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10, trong đó có Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế.
Gồm 5 chương, 44 điều, Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026.
Việc thành lập Tòa án chuyên biệt sẽ là yếu tố quan trọng góp phần hoàn thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; tăng khả năng cạnh tranh của Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam với các Trung tâm tài chính trong khu vực và thế giới.
Giới thiệu nội dung cơ bản của Luật, Phó chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Nguyễn Văn Tiến cho biết luật quy định thành lập Tòa án chuyên biệt đặt tại TPHCM. Cơ cấu tổ chức của Tòa án chuyên biệt gồm: Tòa sơ thẩm; tòa phúc thẩm; bộ máy giúp việc. Tòa án chuyên biệt có Chánh án, Phó Chánh án, Chánh tòa, Phó Chánh tòa, Thẩm phán, Thư ký Tòa án, công chức khác và người lao động.
Thẩm phán Tòa án chuyên biệt gồm người nước ngoài, công dân Việt Nam. Luật đã quy định về tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm, nhiệm kỳ, chế độ làm việc, việc quản lý, giám sát, trách nhiệm của Thẩm phán, việc miễn nhiệm, cách chức, biệt phái, bảo vệ Thẩm phán. Quy định thẩm phán do Chủ tịch nước bổ nhiệm, ông Tiến cho hay.
Tòa án chuyên biệt có thẩm quyền giải quyết vụ việc phát sinh giữa các thành viên Trung tâm tài chính quốc tế với nhau hoặc giữa thành viên Trung tâm tài chính quốc tế với cơ quan, tổ chức, cá nhân khác không phải là thành viên Trung tâm tài chính quốc tế, trừ vụ việc có liên quan đến lợi ích công cộng, lợi ích của Nhà nước.
Thẩm quyền của tòa này còn bao gồm giải quyết vụ việc về đầu tư, kinh doanh; yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam bản án, quyết định của Tòa án nước ngoài, phán quyết của Trọng tài nước ngoài; yêu cầu liên quan đến Trọng tài theo quy định của pháp luật về trọng tài thương mại; vụ việc khác liên quan đến hoạt động đầu tư, kinh doanh tại Trung tâm Tài chính quốc tế theo quy định của Tòa án nhân dân tối cao.
Tiếng nói, chữ viết dùng trước Tòa án chuyên biệt là tiếng Anh hoặc tiếng Anh kèm theo bản dịch tiếng Việt. Bản án, quyết định của Tòa án được ban hành bằng tiếng Anh hoặc tiếng Anh kèm theo bản dịch tiếng Việt.
Luật quy định việc xét xử sơ thẩm bằng 1 Thẩm phán. Trường hợp vụ việc phức tạp, theo đề nghị của các bên, Chánh án Tòa án chuyên biệt quyết định việc xét xử sơ thẩm bằng Hội đồng gồm 3 Thẩm phán. Thẩm phán đã xét xử, giải quyết vụ việc theo thủ tục sơ thẩm thì không được phân công xét xử, giải quyết vụ việc theo thủ tục phúc thẩm.
Theo quy định của Luật, Nhà nước có chính sách ưu đãi đặc thù về thù lao, tiền lương, phụ cấp và chế độ đãi ngộ khác đối với Thẩm phán, Thư ký Tòa án, công chức khác, người lao động tại Tòa án chuyên biệt. Thù lao,tiền lương, phụ cấp và chế độ đãi ngộ khác đối với Thẩm phán, Thư ký Tòa án, công chức khác, người lao động không thấp hơn chế độ tương ứng áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức, người hưởng lương, phụ cấp, người lao động làm việc trong Cơ quan điều hành, Cơ quan giám sát Trung tâm tài chính quốc tế và được thực hiện theo quy định của Tòa án nhân dân tối cao sau khi thống nhất với Chính phủ.
Nhà nước có chính sách đặc biệt đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng Thẩm phán, Thư ký Tòa án, công chức khác, người lao động để đáp ứng yêu cầu giải quyết vụ việc tại Tòa án chuyên biệt.
Trả lời trực tiếp câu hỏi của báo chí về sự chuẩn bị hoạt động cho tòa chuyên biệt, ông Tiến nhấn mạnh đây là Luật mới, rất khó, phức tạp, đòi hỏi phải có quy tắc tố tụng đặc thù, vượt trội để thu hút và tạo niềm tin cho nhà đầu tư với quy trình tố tụng nhanh chóng, kịp thời. Hiện Tòa án nhân dân Tối cao đã có kế hoạch phối hợp xây dựng quy tắc tố tụng này, có tham khảo kinh nghiệm những nơi đã thành công trên thế giới.
Về số lượng thẩm phán, ông Tiến cho biết đã giao cho các cơ quan tham mưu tìm thẩm phán, là những người có kinh nghiệm chuyên sâu, am hiểu pháp luật đầu tư kinh doanh về tài chính quốc tế, có kinh nghiệm giải quyết các tranh chấp quốc tế.
Hiện các cơ quan tham mưu đang thực hiện và sẽ có số lượng cụ thể trong thời gian tới, ông Tiến hồi âm.
