Những “tân binh” đánh dấu sự trở lại của thị trường IPO
Sau hai làn sóng IPO sôi động giai đoạn 2007 - 2008 và 2017 - 2018, thị trường chứng khoán bước vào quãng lặng kéo dài, mỗi năm chỉ xuất hiện vài doanh nghiệp đơn lẻ lên sàn. Đến năm 2025, bức tranh này bắt đầu thay đổi rõ nét, khi thị trường chứng kiến sự trở lại của một lớp cổ phiếu mới với quy mô và mức độ đa dạng cao hơn.
Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (mã BSR) là doanh nghiệp mở màn chào sàn HOSE. Tại thời điểm đó, BSR được ví như “tân binh khủng long” khi đưa 3,1 tỷ cổ phiếu lên HOSE vào ngày 17/1, với vốn hóa khoảng 66.000 tỷ đồng, qua đó mở ra kỳ vọng về một năm IPO sôi động.
Và không để nhà đầu tư thất vọng, trong năm qua, hàng loạt doanh nghiệp đã IPO thành công và chính thức lên sàn giao dịch, cung cấp cho thị trường một lượng hàng hóa mới đáng kể.
Ở nhóm tài chính, tâm điểm thuộc về làn sóng các công ty chứng khoán lớn lên niêm yết trên HOSE. Chứng khoán Kỹ Thương (mã TCX) bắt đầu giao dịch từ ngày 21/10 với giá tham chiếu 46.800 đồng/cổ phiếu, nhanh chóng trở thành công ty chứng khoán có vốn hóa lớn nhất thị trường. Gần hai tháng sau, Chứng khoán VPBank (mã VPX) tiếp bước khi niêm yết ngày 11/12 với giá tham chiếu 33.900 đồng/cổ phiếu. Tiếp đó, Chứng khoán VPS (mã VCK) hoàn tất IPO và đưa cổ phiếu lên HOSE từ ngày 16/12 với giá 60.000 đồng/cổ phiếu. Chỉ trong chưa đầy hai tháng cuối năm 2025, ba doanh nghiệp chứng khoán này đã bơm ra thị trường tổng cộng hơn 5,6 tỷ cổ phiếu, trong đó riêng TCX chiếm 2,31 tỷ cổ phiếu.
Cùng với đó, nhóm ngân hàng đón thêm gần hơn 540 triệu cổ phiếu VAB của VietABank vào cuối tháng 7, qua đó bổ sung thêm một đại diện ngân hàng niêm yết trên HOSE.
Thương vụ của Công ty cổ phần Đầu tư F88 (mã F88) cũng là một điểm nhấn trong nhóm tài chính. 8,26 triệu cổ phiếu F88 giao dịch trên UPCoM từ ngày 8/8 với mức giá tham chiếu 634.900 đồng/cổ phiếu, trở thành cổ phiếu có thị giá cao nhất trên cả ba sàn. Trong phiên giao dịch đầu tiên, F88 tăng lên 888.800 đồng/cổ phiếu, đưa vốn hóa vượt 7.300 tỷ đồng.
Ở nhóm bất động sản, năm 2025 cũng ghi nhận hoạt động niêm yết khá sôi động với sự xuất hiện của Tập đoàn Bất động sản CRV (mã CRV) - doanh nghiệp trong hệ sinh thái Hoàng Huy Group - niêm yết trên HOSE ngày 10/10. Bên cạnh đó, Đầu tư Bất động sản Taseco Land (mã TAL) và Khu công nghiệp Nam Tân Uyên (mã NTC) lần lượt chuyển sàn từ UPCoM sang HOSE. Như vậy, ba mã này đã bổ sung tổng cộng hơn 1 tỷ cổ phiếu cho HOSE trong năm qua.
Một thương vụ đáng chú ý khác là Vinpearl niêm yết gần 1,8 tỷ cổ phiếu VPL. Là doanh nghiệp vận hành mảng nghỉ dưỡng, khách sạn và vui chơi giải trí của Vingroup, Vinpearl đã tạo nên một mảnh ghép mới cho nhóm cổ phiếu dịch vụ - du lịch trên HOSE, vốn trước đó còn khá mỏng.
Trước tiềm năng tăng trưởng của ngành tiêu dùng, Masan Consumer (mã MCH) đã đưa hơn 1 tỷ cổ phiếu từ UPCoM sang HOSE và chính thức niêm yết ngày 25/12.
Nhìn chung, phần lớn các cổ phiếu niêm yết mới hoặc chuyển sàn đều xuất hiện vào nửa sau của năm, khi thị trường chứng khoán bắt đầu sôi động với những phiên thanh khoản tỷ USD. Tuy nhiên, tính đến cuối năm 2025, hiệu suất của các “tân binh” cho thấy sự phân hóa rất rõ nét. Ở một đầu của cán cân, không ít mã chịu áp lực điều chỉnh kể từ khi niêm yết, như NTC giảm gần 5%, trong khi VCK và VPX lần lượt giảm 16,5% và 12%. Áp lực cũng thể hiện ở VAB với mức giảm 27%, còn BSR sau gần một năm giao dịch đã mất khoảng 24% giá trị.
Ở chiều ngược lại, F88 tăng xấp xỉ 92%. TAL cũng gây bất ngờ khi tăng gấp đôi so với giá tham chiếu, trong khi VPL ghi nhận mức tăng trên 32%. Nhóm tăng giá còn có CRV với mức tăng 13,4%; MCH tăng hơn 4,3%. Riêng TCX dao động nhẹ quanh mức tham chiếu.
Kỳ vọng bức tranh IPO sáng hơn từ 2026
Năm 2026, cơ quan quản lý sẽ thúc đẩy hoạt động IPO gắn với niêm yết, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp có chất lượng tốt tham gia thị trường.
Đánh giá về nguồn hàng hóa mới của thị trường trong năm qua, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam cho rằng, nếu xét về số lượng, các thương vụ niêm yết vẫn chưa nhiều, song so với giai đoạn 2022 - 2024 đã sôi động hơn rõ rệt. Tuy nhiên, về chất lượng, các thương vụ này chưa thực sự nổi bật, thể hiện qua ba yếu tố.
Thứ nhất, nhiều thương vụ IPO gần đây có mức định giá cao hơn mặt bằng hợp lý của thị trường, do thị trường tăng mạnh khiến không ít doanh nghiệp và đơn vị tư vấn đưa ra mức giá quá lạc quan.
Thứ hai, cơ cấu nhà đầu tư tham gia chủ yếu vẫn là cá nhân, trong khi sự hiện diện của nhà đầu tư tổ chức còn khá mờ nhạt, cho thấy nhiều thương vụ hiện nay chưa đủ hấp dẫn về chất lượng. Điều này khác xa giai đoạn 2016 - 2018, khi các tổ chức tham gia mạnh và đóng vai trò quan trọng trong việc sàng lọc chất lượng hàng hóa.
Thứ ba, cơ cấu ngành nghề chưa thực sự đa dạng. Các thương vụ IPO có vốn hóa lớn chủ yếu tập trung vào lĩnh vực tài chính, trong khi đây lại là nhóm ngành đã “dày đặc” trên sàn. Việc thiếu vắng các doanh nghiệp sản xuất, công nghệ hay tiêu dùng khiến bức tranh IPO trở nên kém hấp dẫn hơn.
Do đó, ông Minh kỳ vọng, bức tranh năm 2026 sẽ sáng hơn, khi thị trường hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để các thương vụ chất lượng cao xuất hiện.
Theo Công ty Chứng khoán VNDIRECT, chu kỳ IPO tới sẽ được hỗ trợ bởi môi trường vĩ mô ổn định, chính sách tiền tệ nới lỏng và việc Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, qua đó thu hút dòng vốn ngoại. Bên cạnh đó, khuôn khổ pháp lý ngày càng hoàn thiện, tiến trình thoái vốn doanh nghiệp nhà nước được đẩy mạnh, cùng với định hướng nới room ngoại và triển khai hạ tầng giao dịch KRX sẽ tạo nền tảng cho nguồn cung cổ phiếu chất lượng và một thị trường minh bạch hơn.
Tại Lễ đánh cồng khai trương phiên giao dịch chứng khoán đầu năm 2026, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm trong năm là đa dạng hóa nguồn hàng hóa cho thị trường cổ phiếu. Theo đó, cơ quan quản lý sẽ thúc đẩy hoạt động IPO gắn với niêm yết, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp có chất lượng tốt tham gia thị trường. Trong đó, sẽ khuyến khích các doanh nghiệp FDI có hoạt động kinh doanh hiệu quả, quản trị minh bạch niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, qua đó mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng hàng hóa cho nhà đầu tư.
Trong thời gian tới, giới đầu tư đang chờ đợi sự xuất hiện của nhiều thương vụ IPO đáng chú ý như Điện Máy Xanh, Bách hóa Xanh của Đầu tư Thế giới Di động; chuỗi nhà thuốc Long Châu trong hệ sinh thái Bán lẻ Kỹ thuật số FPT; mảng nông nghiệp của Tập đoàn Hòa Phát. Ngoài ra, có thể kỳ vọng vào Galaxy Cinema trong lĩnh vực giải trí; VNPay, MoMo trong lĩnh vực Fintech… Ở khối doanh nghiệp nhà nước, các tập đoàn viễn thông hàng đầu như Viettel, VNPT, hay các tập đoàn năng lượng như PVN, EVN đều được xem là những thương vụ tiềm năng quy mô lớn.
Đây được coi là một “kho hàng” sẵn có rất lớn, không chỉ bổ sung nguồn cung cổ phiếu chất lượng cao mà còn giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào các nhóm ngành chiếm tỷ trọng lớn như ngân hàng và bất động sản, qua đó giúp cấu trúc thị trường trở nên cân bằng hơn. Tuy nhiên, trong bối cảnh số lượng doanh nghiệp lên sàn ngày càng nhiều và hàng hóa ngày càng phong phú, nhà đầu tư cũng cần có sự lựa chọn kỹ lưỡng để tìm kiếm những cơ hội thực sự.
Theo ông Minh, tiêu chí đầu tiên và quan trọng nhất khi đánh giá tiềm năng một thương vụ IPO vẫn là định giá. Với nhà đầu tư không chuyên, cách đơn giản và hiệu quả nhất là so sánh tương đối thông qua các chỉ số P/E và P/B với các doanh nghiệp cùng ngành đã niêm yết, nhằm xác định cổ phiếu đang rẻ hay đắt.
Tiêu chí thứ hai là đánh giá tính khả thi của kế hoạch kinh doanh trong năm, thông qua việc xem xét khả năng thực hiện kế hoạch trong quá khứ. Điều này giúp nhà đầu tư xây dựng được kịch bản lợi nhuận và định giá hợp lý cho cổ phiếu.
Tiêu chí thứ ba là chất lượng của “ông chủ”. Các yếu tố như sự tử tế, uy tín, lịch sử làm ăn và cách đối xử với cổ đông của người đứng đầu doanh nghiệp là yếu tố mềm nhưng rất quan trọng, bởi IPO về bản chất là việc nhà đầu tư bỏ vốn vào một tập thể do người chủ đó dẫn dắt. Ngoài ra, nhà đầu tư cũng nên xem xét cơ cấu cổ đông, mức độ tham gia của nhà đầu tư tổ chức và vai trò của đơn vị tư vấn để đánh giá đầy đủ sức hấp dẫn của một cơ hội đầu tư mới.