Tín dụng chậm lại, dòng vốn dồn vào doanh nghiệp
Liên quan đến dự báo kết quả kinh doanh quý I/2026 và cả năm 2026 của ngành ngân hàng, MBS điều chỉnh dự báo tăng trưởng tín dụng toàn ngành năm 2026 xuống còn 15-16%. Tính đến hết tháng 2/2026, tăng trưởng tín dụng toàn ngành đạt 1,4% so với đầu năm, cao hơn mức 0,71% của cùng kỳ năm trước. Nhóm ngân hàng thương mại cổ phần vẫn ghi nhận mức tăng tín dụng cao hơn so với nhóm ngân hàng thương mại quốc doanh.
Theo tính toán của MBS, tính đến cuối năm 2025, dư nợ nhóm ngân hàng quốc doanh tăng 15,4% so với đầu năm, trong khi dư nợ nhóm ngân hàng thương mại tư nhân tăng khả quan hơn, đạt 22,2%. Tốc độ tăng tín dụng của nhóm ngân hàng quốc doanh có xu hướng tăng mạnh trong quý cuối năm nhờ động lực từ các dự án đầu tư công được thúc đẩy nhằm hoàn thành kế hoạch cả năm.
Trong 2 tháng đầu năm 2026, tín dụng khách hàng doanh nghiệp tiếp tục là động lực chính khi hoạt động cho vay khách hàng cá nhân chịu ảnh hưởng tiêu cực từ chính sách quản lý tín dụng chặt chẽ vào lĩnh vực bất động sản. Trong năm 2026, MBS hạ dự báo tăng trưởng tín dụng toàn ngành xuống 16% theo định hướng mới của Ngân hàng Nhà nước, đồng thời điều chỉnh dự báo tín dụng đối với các hoạt động sản xuất và xuất khẩu.
| |
Tín dụng doanh nghiệp vẫn được kỳ vọng sẽ dẫn dắt tăng trưởng tín dụng toàn ngành trong năm 2026, trong đó hoạt động xây dựng hạ tầng và các chuỗi cung ứng liên quan dự kiến sẽ được đẩy mạnh hơn so với năm 2025, khi bức tranh cho vay khách hàng cá nhân liên quan đến tiêu dùng và cho vay mua nhà vẫn còn nhiều thách thức. Những biến động địa chính trị toàn cầu sau xung đột Iran - Israel chưa có dấu hiệu hạ nhiệt có thể khiến chi phí gia tăng đáng kể và trở thành trở ngại cho việc mở rộng hoạt động sản xuất và xuất khẩu trong nửa đầu năm 2026.
Đối với lĩnh vực bất động sản, tổng dư nợ cho vay bất động sản tại cuối năm 2025 đạt hơn 4,74 triệu tỷ đồng, tăng 36,2% so với đầu năm, chiếm hơn 25% tổng dư nợ toàn ngành. Trong đó, cho vay kinh doanh bất động sản đạt hơn 2,16 triệu tỷ đồng, chiếm hơn 45,5% tổng dư nợ cho vay trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, cho vay tài trợ dự án dự kiến sẽ chậm do không thuộc lĩnh vực ưu tiên, trong khi nguồn cung chủ yếu tập trung vào phân khúc cao cấp và hạng sang. Cho vay mua nhà cũng được dự báo chậm lại đáng kể do lãi suất tăng nhanh và việc kiểm soát tín dụng vào lĩnh vực bất động sản không được vượt quá tổng tín dụng.
Bên cạnh nhóm ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc được cấp room tín dụng cao hơn mặt bằng chung, MBS cho rằng các ngân hàng có danh mục cho vay khách hàng doanh nghiệp không thuộc lĩnh vực bất động sản với tỷ trọng lớn sẽ có lợi thế tăng trưởng tốt hơn. Các ngân hàng quy mô lớn cũng có lợi thế trong việc mở rộng cho vay sản xuất kinh doanh và xuất nhập khẩu. Đồng thời, các ngân hàng có lợi thế chi phí vốn như nhóm ngân hàng quốc doanh hoặc có tỷ lệ CASA cao như TCB, MBB cũng sẽ có dư địa tăng trưởng tín dụng tốt hơn. Với định hướng tăng trưởng tín dụng quý I/2026 không vượt quá 25% tổng room được cấp, MBS dự báo tăng trưởng tín dụng toàn ngành trong quý này đạt khoảng 3% thấp hơn mức tăng 3.9% của cùng kỳ năm trước.
| |
Thu nhập ngoài lãi tiếp tục là trụ đỡ
MBS ước tính lợi nhuận của các ngân hàng niêm yết theo dõi sẽ tăng 19,9% trong năm 2026, thấp hơn so với mức 22,3% trong dự báo trước đó, chủ yếu do giảm mục tiêu tăng trưởng tín dụng toàn ngành.
Trong năm 2025, tổng thu nhập hoạt động toàn ngành tăng 13,3% so với cùng kỳ, trong đó thu nhập lãi thuần tăng 10% và thu nhập ngoài lãi thuần tăng 25,7%. Áp lực giảm NIM khiến thu nhập lãi thuần chỉ tăng nhẹ, trong khi các khoản thu phí và thu hồi từ xử lý nợ trở thành trụ cột chính giúp thu nhập ngoài lãi tăng trưởng tích cực hơn.
Thu nhập từ phí ghi nhận mức tăng trưởng 12,4%, trong đó nhóm ngân hàng thương mại cổ phần tăng hơn 23,5%, còn nhóm ngân hàng quốc doanh giảm 11,4%. Tỷ lệ thu nhập ngoài lãi trong cơ cấu thu nhập hoạt động toàn ngành cũng cải thiện lên mức 23,8% so với 21,4% của cùng kỳ năm trước.
Nhóm ngân hàng tư nhân quy mô lớn ghi nhận mức tăng thu nhập ngoài lãi đáng kể hơn so với phần còn lại, nhờ tăng trưởng tín dụng tốt, khả năng bán chéo mạnh mẽ dựa trên hệ sinh thái toàn diện, cùng bộ đệm dự phòng lớn giúp gia tăng nguồn thu từ xử lý nợ.
Tuy nhiên, trong năm 2026, thu nhập ngoài lãi được dự báo chỉ tăng 5,7% do một số yếu tố: thu nhập phí khó tăng mạnh trên nền cao của năm 2025 và hạn mức tín dụng thấp hơn; thu nhập từ xử lý nợ dự kiến không còn quá khả quan khi chất lượng tài sản đã cải thiện đáng kể và bộ đệm trích lập không còn quá dồi dào. Tỷ lệ CIR toàn ngành dự kiến duy trì quanh mức 31% trong năm 2026, tương đương năm 2025.
MBS cho rằng trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng cao trong hai năm vừa qua, cùng với tỷ trọng tín dụng liên quan đến bất động sản chiếm khoảng 28 - 30% tổng tín dụng, ngành ngân hàng cần chú trọng hơn đến việc củng cố bộ đệm vốn nhằm đảm bảo an toàn hệ thống.
Việc ban hành Thông tư 14/2025/TT-NHNN thay thế Thông tư 41/2016, với các tiêu chuẩn vốn được siết chặt theo hướng tiệm cận Basel III, khiến các ngân hàng đối diện áp lực lớn hơn trong việc nâng cao hệ số an toàn vốn (CAR).
Đồng thời, việc được cấp phép hoạt động kinh doanh vàng mở ra cơ hội mới nhưng cũng làm gia tăng yêu cầu duy trì bộ đệm vốn vững chắc đối với các ngân hàng tham gia. Trong bối cảnh nhu cầu vốn phục vụ tăng trưởng tín dụng tiếp tục ở mức cao, MBS cho rằng xu hướng gia tăng vốn cấp 1 và hạn chế chi trả cổ tức tiền mặt sẽ tiếp diễn trong năm 2026.
| |
Thực tế, đầu năm 2026, BIDV đã hoàn tất tăng vốn thông qua phát hành riêng lẻ cho 33 nhà đầu tư chuyên nghiệp và dự kiến chia cổ tức bằng cổ phiếu sau khi hoàn tất thương vụ. Trong khi đó, kế hoạch phát hành riêng lẻ 6,5% vốn điều lệ của Vietcombank vẫn đang trong quá trình triển khai, với việc ngân hàng đã phát đi thư mời báo giá tư vấn thẩm định giá độc lập trong tháng 1/2026.
Trong tổng thể, MBS duy trì khuyến nghị “khả quan” đối với toàn ngành ngân hàng nhờ định giá đã điều chỉnh về vùng thấp, giảm khoảng 5% so với trung bình một năm, trong khi triển vọng tăng trưởng lợi nhuận vẫn duy trì quanh mức 20%.
Theo MBS, các ngân hàng có khả năng diễn biến tích cực hơn so với toàn ngành bao gồm nhóm được cấp hạn mức tín dụng cao hơn, nhóm có tỷ trọng cho vay bất động sản thấp hoặc được hưởng lợi từ đầu tư công, cũng như các ngân hàng có chất lượng tài sản cải thiện rõ rệt giúp giảm chi phí trích lập trong bối cảnh áp lực nợ xấu gia tăng.
Ngoài ra, các ngân hàng quy mô lớn, có khả năng cung cấp các khoản vay lớn và sở hữu lợi thế chi phí vốn, cũng sẽ có ưu thế cạnh tranh trong việc mở rộng tín dụng trong bối cảnh room tín dụng bị kiểm soát chặt chẽ hơn.