Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), kim ngạch thương mại song phương giữa Việt Nam và EU đạt 73,8 tỷ USD trong năm 2025 và tiếp tục tăng trong năm 2026 nhờ những tác động tích cực từ EVFTA. Trong bối cảnh EU ghi nhận thặng dư thương mại 38,6 tỷ USD với Việt Nam trong năm 2025, ông đánh giá thế nào về cán cân thương mại giữa hai bên? Hai bên có thể làm gì để thúc đẩy thương mại phát triển cân bằng và bền vững hơn?
Chúng tôi kỳ vọng thương mại và đầu tư giữa EU và Việt Nam sẽ tiếp tục tăng trưởng như những năm qua. Kể từ tháng 8/2020, EVFTA đã góp phần cải thiện điều kiện đầu tư và khả năng tiếp cận thị trường của Việt Nam và EU tại thị trường của nhau.
Chúng ta cần bảo đảm việc thực thi đầy đủ và hiệu quả EVFTA để doanh nghiệp hai bên có thể cạnh tranh công bằng trên thị trường của nhau, qua đó tạo điều kiện cho dòng chảy thương mại và đầu tư thông suốt. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa các cơ hội mà EVFTA mang lại.
Doanh nghiệp châu Âu sở hữu nhiều công nghệ tiên tiến, trong các lĩnh vực như mạng lưới thông tin liên lạc an toàn và tin cậy, hàng không, năng lượng tái tạo, xây dựng cảng, logistics và đường sắt. Chúng tôi mong muốn chất lượng các đề xuất này và những lợi ích mà chúng mang lại cho các mục tiêu phát triển của Việt Nam sẽ được phản ánh thông qua việc doanh nghiệp EU trúng thầu thành công tại Việt Nam.
Việc nâng cấp quan hệ EU - Việt Nam lên Đối tác Chiến lược toàn diện là dấu mốc quan trọng. Đây là lần đầu tiên EU thực hiện với một quốc gia Đông Nam Á, cho thấy các lĩnh vực mà EU và Việt Nam dự định mở rộng hợp tác, đặc biệt là những ngành Việt Nam quan tâm và nơi doanh nghiệp EU có lợi thế cạnh tranh.
Việc nâng cấp này cũng khẳng định quyết tâm chung của EU và Việt Nam trong việc ủng hộ hệ thống thương mại đa phương. Năm 2026, Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch luân phiên của Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Đối thoại giữa CPTPP và EU mở ra thêm cơ hội xử lý các vấn đề thương mại toàn cầu then chốt, đồng thời có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình chuyển đổi của Việt Nam sang nền kinh tế phát triển hơn.
| |
EU đang thúc đẩy các khoản đầu tư chất lượng cao vào Việt Nam. Trong ảnh: Nhà máy của Tập đoàn Bosch (Đức) tại Đồng Nai |
Liệu thời gian tới sẽ xuất hiện thêm những cơ hội mới trong hợp tác thương mại và đầu tư giữa hai bên khi quan hệ được nâng cấp, chẳng hạn các chương trình/sáng kiến của EU hỗ trợ doanh nghiệp hai phía, thưa ông?
EU, các quốc gia thành viên và cộng đồng doanh nghiệp châu Âu sẵn sàng đồng hành với Việt Nam trong tiến trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát triển hơn. Hai bên nhận thấy tiềm năng hợp tác lớn trong các lĩnh vực như nguyên liệu; năng lượng (bao gồm năng lượng và công nghệ carbon thấp an toàn, bền vững); kinh tế tuần hoàn; logistics, vận tải và hạ tầng (bao gồm hạ tầng thông tin liên lạc an toàn và tin cậy); bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số (bao gồm hạ tầng trọng yếu và an ninh mạng); tăng cường khả năng chống chịu và đa dạng hóa chuỗi cung ứng, cũng như nông, lâm, ngư nghiệp bền vững.
Để cụ thể hóa, Ủy viên EU phụ trách quan hệ đối tác quốc tế, ông Jozef Síkela; Ủy viên EU phụ trách giao thông và du lịch bền vững, ông Apostolos Tzitzikostas, đã khai mạc Diễn đàn Doanh nghiệp và đầu tư Global Gateway EU - Việt Nam lần thứ nhất tại Hà Nội hồi tháng 3/2026. Diễn đàn tập trung vào năng lượng và giao thông bền vững nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh và số của Việt Nam - những trụ cột nền tảng của toàn bộ nền kinh tế.
Một trụ cột trung tâm của hợp tác là quan hệ đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP), thông qua đó, EU và các quốc gia thành viên huy động đầu tư và chuyên môn để hỗ trợ Việt Nam chuyển dịch sang nền kinh tế carbon thấp, thích ứng với biến đổi khí hậu và đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Chúng tôi cũng hợp tác với Việt Nam trong lĩnh vực giao thông, kết hợp viện trợ không hoàn lại của EU và các khoản vay ưu đãi nhằm thúc đẩy giảm phát thải, đồng thời tăng cường kết nối bền vững. Các dự án mới khởi động trong năm nay tập trung vào kinh tế tuần hoàn carbon thấp và các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG).
Sự phối hợp chặt chẽ theo cách tiếp cận “Team Europe” giữa các thể chế EU, quốc gia thành viên, doanh nghiệp, cùng các tổ chức phi chính phủ, tổ chức doanh nghiệp và học thuật tại Việt Nam sẽ góp phần bảo đảm những lợi ích thiết thực, bao trùm và lâu dài cho doanh nghiệp và người dân hai bên.
EU đang thúc đẩy các khoản đầu tư chất lượng cao vào Việt Nam, tập trung vào phát triển hạ tầng bền vững và đổi mới sáng tạo. Theo ông, Việt Nam cần làm gì để thu hút nhiều hơn dòng vốn đầu tư từ EU?
Để thu hút nhiều hơn dòng vốn đầu tư chất lượng cao từ EU, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp triển khai các dự án dài hạn, đồng thời phát huy thế mạnh và tiềm năng hợp tác giữa hai bên.
Các sáng kiến hợp tác như Quan hệ Đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP), các dự án trong lĩnh vực giao thông, kinh tế tuần hoàn và việc áp dụng các tiêu chuẩn ESG là những hướng đi quan trọng. Bên cạnh đó, đầu tư vào phát triển kỹ năng và đổi mới sáng tạo sẽ giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, bảo đảm lực lượng lao động và nền kinh tế Việt Nam sẵn sàng cho tương lai, qua đó duy trì năng lực cạnh tranh.
Các đề xuất kinh doanh có chất lượng và hàm lượng công nghệ cao từ doanh nghiệp châu Âu cũng có thể đóng góp tích cực vào quá trình chuyển đổi kinh tế của Việt Nam. Để hiện thực hóa tiềm năng này, điều quan trọng là tạo ra những cơ hội kinh doanh thực chất, đủ sức hấp dẫn các nhà đầu tư. Theo Chỉ số Niềm tin kinh doanh hàng quý của Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), 87% nhà đầu tư châu Âu sẵn sàng giới thiệu Việt Nam là điểm đến đầu tư.
Tuy nhiên, vẫn còn một số rào cản cần được tháo gỡ, như thủ tục hành chính và hồ sơ giấy tờ phức tạp, quy định chưa rõ ràng hoặc thường xuyên thay đổi, thiếu đồng bộ trong quá trình thực thi. Sự chồng chéo hoặc chưa rõ ràng về chức năng quản lý nhà nước, cùng những khó khăn trong việc thu hút nhân tài nước ngoài liên quan đến thị thực và giấy phép lao động cũng là những vấn đề cần quan tâm.
EU, cộng đồng doanh nghiệp thuộc EuroCham và các quốc gia thành viên sẵn sàng phối hợp với Việt Nam để xác định và xây dựng các giải pháp phù hợp, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp EU đóng góp hiệu quả hơn. EVFTA cùng các cơ chế hợp tác trong khuôn khổ hiệp định, như Ủy ban Thương mại EU - Việt Nam và các nhóm công tác liên quan, có thể là nền tảng để hai bên cùng tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy hợp tác trong những lĩnh vực cùng quan tâm, đồng thời tăng cường phối hợp tại các diễn đàn như Tổ chức Thương mại thế giới và đối thoại EU - CPTPP.
Việt Nam đang gia tăng đầu tư công nhằm đạt mức tăng trưởng cao hơn trong năm 2026 và những năm tiếp theo. Theo ông, điều này có mang lại lợi ích cho nhà đầu tư EU?
Việt Nam và EU xác định các lĩnh vực ưu tiên nhằm mở rộng khả năng tiếp cận thị trường đối với hàng hóa, dịch vụ và mua sắm công, đồng thời tạo cơ hội kinh doanh trên cơ sở phát huy thế mạnh, đáp ứng nhu cầu và phù hợp với điều kiện của mỗi bên. Quá trình này sẽ dựa trên nguyên tắc cởi mở, minh bạch và công bằng.
Chất lượng, độ tin cậy và tính bền vững là những giá trị doanh nghiệp châu Âu có thể mang lại. Trên cơ sở đó, EU, các quốc gia thành viên và doanh nghiệp châu Âu sẵn sàng đồng hành với Việt Nam, hỗ trợ quá trình phát triển và tăng cường tự chủ chiến lược của Việt Nam. Những cơ hội kinh doanh thực chất sẽ là đòn bẩy mạnh mẽ nhất và là thước đo rõ ràng nhất cho thành công chung.