Việt Nam đang hướng đến thu hút đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược. Trong ảnh: Nhà máy vi mạch của Sunhouse. Ảnh: Lê Toàn
Tăng lượng, tăng cả chất
Ít ngày trước, Qualcomm Technologies đã khai trương Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển (R&D) tại Hà Nội. Trung tâm này trong giai đoạn đầu sẽ tập trung vào AI, sau đó mở rộng sang các lĩnh vực như công nghệ ô tô, Internet vạn vật (IoT) và các công nghệ tiên tiến khác.
Đây là động thái rất đáng chú ý trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực “nâng chất” dòng FDI, hướng đến thu hút đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược. R&D cũng là lĩnh vực mà Việt Nam trông đợi từ lâu.
Phát biểu tại sự kiện trên, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh, việc Qualcomm khai trương Trung tâm R&D tại Việt Nam là “cột mốc mang ý nghĩa chiến lược” và đây là điều hết sức “có ý nghĩa” với Việt Nam.
Cho đến nay, sau gần 40 năm thu hút FDI, ngoài Samsung đã xây dựng một trung tâm R&D riêng, quy mô 220 triệu USD, hiện thu hút khoảng 2.500 kỹ sư làm việc, thì không nhiều nhà đầu tư nước ngoài có các hoạt động R&D quy mô lớn tại Việt Nam.
“Việc khai trương trung tâm R&D thể hiện cam kết đầu tư dài hạn của Qualcomm tại Việt Nam”, ông Baaziz Achour, Phó chủ tịch điều hành, kiêm Giám đốc công nghệ toàn cầu Qualcomm Technologies nói và cho biết, động thái này khẳng định niềm tin vào vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong bức tranh công nghệ toàn cầu.
Thực tế, không chỉ Qualcomm tin vào vai trò quan trọng của Việt Nam. Từ đầu năm tới nay, đã có một số dự án quy mô tỷ USD trong lĩnh vực công nghệ cao đăng ký đầu tư vào Việt Nam. BYD, tập đoàn công nghệ hàng đầu của Trung Quốc, cũng quyết định tăng vốn thêm 479,8 triệu USD vào Việt Nam, để nâng tổng vốn đầu tư lên 890,8 triệu USD. Đích thân Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ, ông Trần Duy Đông, trong chuyến xúc tiến đầu tư tại Trung Quốc hồi trung tuần tháng 4/2026, đã trao chứng nhận đăng ký đầu tư cho lãnh đạo BYD.
Ngoài ra, có thể kể đến Dự án Sản xuất cực âm than chì nhân tạo Việt Nam của Posco Future (Hàn Quốc) với mục tiêu sản xuất cực âm than chì nhân tạo cho pin lithium-io, với tổng vốn đầu tư 282 triệu USD tại tỉnh Thái Nguyên.
Chính những dự án quy mô lớn đã tạo “cú hích” quan trọng để sau 4 tháng, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đã đạt trên 18,7 tỷ USD, tăng 35,5% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, riêng vốn đăng ký mới đạt trên 12,2 tỷ USD, tăng 119,6% so với cùng kỳ. Cùng với đó, vốn FDI giải ngân đạt mức cao nhất trong vòng 5 năm qua, với 7,4 tỷ USD, tăng 9,8% so với cùng kỳ.
“Kết quả này cho thấy, Việt Nam vẫn là điểm đến được nhà đầu tư nước ngoài quan tâm trong quá trình dịch chuyển, tái cấu trúc và đa dạng hóa chuỗi cung ứng”, Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) nhận định và cho rằng, Việt Nam vẫn duy trì được sức hút trong bối cảnh quốc tế còn bất định. Đặc biệt, việc vốn FDI giải ngân tiếp tục tăng cao cũng cho thấy, các dự án FDI đang hoạt động vẫn được triển khai tương đối ổn định.
“Đây là chỉ tiêu có ý nghĩa thực chất, phản ánh niềm tin của nhà đầu tư và mức độ hiện thực hóa cam kết đầu tư tại Việt Nam. Trong bối cảnh dòng vốn đầu tư quốc tế còn thận trọng, kết quả giải ngân tăng góp phần hỗ trợ sản xuất, xuất khẩu, việc làm và tăng trưởng kinh tế”, Cục Đầu tư nước ngoài khẳng định.
Ưu tiên chất lượng và hiệu quả thực chất
Phát biểu tại Hội nghị giao ban công tác tháng 4, triển khai công tác tháng 5/2026 của Bộ tài chính mới đây, Bộ trưởng Bộ tài chính Ngô Văn Tuấn chỉ đạo, trong thu hút FDI, cần thay đổi tư duy theo hướng “ưu tiên chất lượng”, chuyển giao công nghệ và “hiệu quả thực chất”, thay vì chỉ chú trọng quy mô vốn đăng ký.
Dù dòng FDI vào Việt Nam đã tăng cả lượng và chất, nhưng đòi hỏi nâng cao chất lượng dòng vốn FDI đang được đặt ra rốt ráo, quyết liệt hơn bao giờ hết. Trong báo cáo về tình hình thu hút FDI 4 tháng đầu năm 2026, Cục Đầu tư nước ngoài nhấn mạnh, yêu cầu quản lý nhà nước về FDI trong giai đoạn tới cần chuyển mạnh từ thu hút theo số lượng sang chọn lọc và hỗ trợ triển khai thực chất.
“Cần tiếp tục ưu tiên các dự án có công nghệ, giá trị gia tăng, liên kết với doanh nghiệp trong nước, sử dụng năng lượng hiệu quả, đáp ứng tiêu chuẩn môi trường và có đóng góp ngân sách. Đồng thời, cần theo dõi sát các dự án quy mô lớn, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn về thủ tục, đất đai, hạ tầng, điện năng, lao động và logistics để đẩy nhanh giải ngân vốn đăng ký”, Cục Đầu tư nước ngoài cho biết.
Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khi phát biểu tại Diễn đàn Nhịp cầu phát triển Việt Nam 2026 mới đây cũng khẳng định, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới là phải nâng cao hơn nữa chất lượng hợp tác, mức độ lan tỏa và khả năng cộng hưởng giữa khu vực FDI với nền kinh tế trong nước. Trong giai đoạn này, Việt Nam sẽ chuyển mạnh tư duy từ thu hút FDI đại trà sang hợp tác đầu tư có chọn lọc, chất lượng, hiệu quả và bền vững.
“Chúng tôi không chỉ đánh giá và quan tâm nhà đầu tư mang bao nhiêu vốn vào Việt Nam, mà quan trọng hơn là mang công nghệ gì, tạo ra giá trị gia tăng gì, đào tạo được nguồn nhân lực ra sao, kết nối được bao nhiêu doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng, đóng góp như thế nào cho chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế”, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nói.
Phó thủ tướng khẳng định, FDI thế hệ mới không chỉ đến Việt Nam “để sản xuất, để khai thác thị trường”, mà cần cùng Việt Nam “tạo ra giá trị mới, năng lực mới và vị thế mới” trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Việt Nam đang có nhiều cơ hội để thực hiện bước chuyển chiến lược này. Sự xuất hiện của các tập đoàn lớn trong lĩnh vực công nghệ cao, bao gồm cả bán dẫn, AI, trong thời gian qua đã chứng minh điều đó.
“Nhìn từ góc độ vĩ mô, Việt Nam đang hội tụ đủ 3 yếu tố mà các nhà đầu tư Big Tech luôn tìm kiếm: dân số trẻ am hiểu công nghệ, chi phí nhân công kỹ thuật số cạnh tranh và chính sách về đầu tư nước ngoài ngày càng rõ ràng hơn. Việt Nam cũng đang nổi lên như một trong những điểm đến hàng đầu của làn sóng ‘Trung Quốc+1’ và cơ hội đó không chỉ là trong lĩnh vực sản xuất, mà còn cả trong các lĩnh vực phần mềm, hạ tầng kỹ thuật số và fintech”, ông Phạm Thiện Minh, Quản lý Tài chính cấp cao Tập đoàn Microsoft (Mỹ) nói.
Cũng theo ông Minh, các tập đoàn lớn đang nhìn Việt Nam như một trung tâm công nghệ khu vực tiềm năng, chứ không chỉ đơn thuần là thị trường tiêu dùng nữa. “Việt Nam đang được chú ý nhiều hơn hẳn so với 5 năm trước với sự chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu. Không chỉ vì chi phí mà vì sự kết hợp của nhiều yếu tố: ổn định chính trị, tốc độ phát triển hạ tầng và đặc biệt là chất lượng nhân lực kỹ thuật ngày càng được công nhận”, ông Minh khẳng định.
Vượt thách thức để đón vốn lớn
Cơ hội thu hút FDI, nhất là FDI chất lượng cao trong lĩnh vực công nghệ cao, của Việt Nam là rất lớn. Tuy vậy, một cách thẳng thắn, Cục Đầu tư nước ngoài đã chỉ ra những khó khăn mà Việt Nam đang phải đối mặt, nhất là trong bối cảnh kinh tế thế giới và dòng đầu tư toàn cầu còn nhiều bất định như hiện nay.
Theo Cục Đầu tư nước ngoài, kết quả thu hút FDI trong những tháng đầu năm 2026 tuy tích cực, nhưng chưa đồng đều và chưa thật sự bền vững. Mặt tích cực là Việt Nam tiếp tục thu hút được dòng vốn mới, vốn thực hiện tăng và khu vực FDI duy trì đóng góp lớn vào xuất khẩu. Tuy nhiên, vốn điều chỉnh giảm (4 tháng đạt 3,1 tỷ USD, giảm 50,3% so với cùng kỳ) , số giao dịch góp vốn, mua cổ phần cũng giảm (4 tháng, có 978 lượt góp vốn, mua cổ phần, giảm 11,6% so với cùng kỳ) và kết quả thu hút vốn phụ thuộc nhiều vào một số dự án quy mô lớn. Điều này cho thấy tâm lý nhà đầu tư vẫn còn thận trọng, chưa chuyển hẳn sang xu hướng mở rộng đầu tư mạnh trên diện rộng.
“Trong thời gian tới, cần tiếp tục theo dõi sát biến động địa chính trị, giá năng lượng, chi phí logistics, chính sách thương mại, thuế quan và kiểm soát công nghệ của các nền kinh tế lớn; đồng thời tập trung cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng xúc tiến đầu tư, thúc đẩy giải ngân và tăng năng lực hấp thụ vốn của các địa phương”, Cục Đầu tư nước ngoài bày tỏ.
Thực tế cho thấy, nhà đầu tư nước ngoài sẽ chọn nơi nào có hạ tầng tốt, nhân lực tốt, lãnh đạo địa phương tạo thuận lợi. Lấy ví dụ từ dự án của BYD. Theo ông Trần Duy Đông, dự án tăng vốn của BYD được cấp chứng nhận đăng ký đầu tư chỉ trong vòng 24 giờ kể từ khi nhà đầu tư nộp hồ sơ theo cơ chế “luồng xanh”. Chính nỗ lực cải cách thủ tục hành chính, đồng hành, hỗ trợ nhà đầu tư này đã giúp Phú Thọ “ăn điểm” trong mắt nhà đầu tư nước ngoài.
Ở góc độ khác, ông Phạm Thiện Minh bày tỏ, điều mà các Big Tech vẫn còn e ngại là tính minh bạch của môi trường pháp lý và tốc độ xử lý hành chính. “Trong các phân tích đầu tư tôi thực hiện, ‘rủi ro pháp lý’ và ‘sự minh bạch kinh doanh’ luôn là những biến số được cân nhắc rất quan trọng khi đầu tư vào các nước đang phát triển. Chính phủ đang nỗ lực cải thiện điều này và đó là hướng đi đúng để thu hút FDI chất lượng cao hơn”, ông Minh nói.
