Sóng AI và những rủi ro vĩ mô
Tháng 7 vừa qua trở thành phép thử khắc nghiệt đối với kỳ vọng về một năm bứt phá của các thị trường mới nổi. Những nghi ngại gia tăng khi dòng vốn khổng lồ đổ vào hạ tầng AI bắt đầu bộc lộ các rủi ro tiềm ẩn.
Các trung tâm sản xuất chip như Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) đang chứng kiến sự biến động mạnh về giá cổ phiếu. Biến động này thể hiện rõ trong phiên 31/7 khi Kospi tăng kỷ lục 18% sau khi giảm với mức tương đương chỉ trong ba phiên trước đó. Đà hồi phục mạnh của SK Hynix và Samsung Electronics giúp chỉ số MSCI thị trường mới nổi ghi nhận phiên tăng mạnh nhất kể từ năm 2008. Dù vậy, chỉ số này hiện tăng khoảng 18% từ đầu năm, thấp hơn mức 28% trong nửa đầu năm nhưng vẫn gấp đôi S&P 500.
Giá dầu đã tăng vọt 20% trong tháng 7 khi xung đột tại Trung Đông bùng phát trở lại. Ông Roger Mark, nhà phân tích thị trường mới nổi tại Ninety One Asset Management đánh giá, đây là một bối cảnh đặc biệt bất lợi, nhất là khi xung đột Mỹ - Iran tái bùng phát và việc phong tỏa eo biển Hormuz chưa có dấu hiệu kết thúc.
Theo ông Roger Mark, rủi ro lớn nhất nằm ở năng lượng. Nếu dòng chảy năng lượng không sớm được khôi phục, lạm phát sẽ chịu áp lực gia tăng và buộc các ngân hàng trung ương phải có phản ứng mạnh hơn.
Đồng tình với góc nhìn thận trọng này, chiến lược gia thị trường Ed Yardeni đã hạ triển vọng đối với cổ phiếu tại các thị trường mới nổi xuống mức trung lập. Ông chỉ ra bốn “cơn gió ngược” ngắn hạn đang hội tụ cùng lúc, gồm giá dầu tăng, đà hưng phấn với AI suy giảm, đồng USD mạnh lên và lập trường chính sách tiền tệ cứng rắn của Fed.
Áp lực lạm phát
Các thị trường mới nổi đang chịu sức ép đồng thời từ AI, giá dầu, đồng USD và chính sách tiền tệ của Fed.
Không chỉ thị trường cổ phiếu, các nhà hoạch định chính sách tại nhiều nền kinh tế mới nổi cũng đang theo dõi sát diễn biến trên thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ.
Quyết định giữ nguyên lãi suất của Fed bất chấp lạm phát cao đã làm dấy lên những nghi ngờ về quyết tâm kiềm chế lạm phát của Chủ tịch Fed Kevin Warsh, từ đó châm ngòi cho một đợt bán tháo trái phiếu kho bạc.
Lợi suất trái phiếu tại các nền kinh tế phát triển tăng lên thường làm giảm sức hấp dẫn của trái phiếu thị trường mới nổi do phần bù rủi ro bị thu hẹp.
Song song với đó, những lo ngại về lạm phát đang thúc đẩy kỳ vọng về việc thắt chặt chính sách tiền tệ ngay tại chính các quốc gia mới nổi. Dữ liệu trên thị trường phái sinh cho thấy, kỳ vọng tăng lãi suất đã nhích thêm trung bình 10 điểm cơ bản trong tháng qua, cùng với dự báo một số nền kinh tế như Ấn Độ có thể tăng lãi suất hơn 3 lần. Điều này có thể gây áp lực lên trái phiếu bằng đồng nội tệ, vốn chỉ mang lại mức sinh lời khoảng 2% từ đầu năm.
Một rủi ro khác là hiện tượng El Niño mạnh nhất trong hơn 75 năm, có thể đẩy giá lương thực tăng cao. Chiến lược gia Manik Narain của Tập đoàn UBS lưu ý, giá lương thực là yếu tố thúc đẩy lạm phát lớn hơn nhiều so với nhiên liệu tại các quốc gia nghèo. Nhà đầu tư nên chọn lọc khi rót vốn vào trái phiếu của các thị trường mới nổi trong giai đoạn này.
Điểm sáng từ dòng vốn tư nhân
Trái ngược với sự biến động trên thị trường niêm yết, dòng vốn tư nhân đang tăng tốc chảy vào các dự án AI tại nhiều nền kinh tế mới nổi.
Theo dữ liệu từ Hiệp hội Vốn Tư nhân Toàn cầu (GPCA), dòng tiền từ các quỹ đầu tư tư nhân, quỹ mạo hiểm và quỹ tín dụng tư nhân chảy vào khu vực này đạt 8,8 tỷ USD trong nửa đầu năm 2026. Đây không chỉ là con số vượt cả năm 2025 mà còn là mức kỷ lục kể từ khi dữ liệu bắt đầu được thống kê vào năm 2008.
Xu hướng này được phản ánh qua hàng loạt thương vụ lớn trong nửa đầu năm. Nxtra Data của Ấn Độ huy động 1 tỷ USD từ các nhà đầu tư, trong đó có Carlyle Group, còn Yotta Data Services công bố kế hoạch đầu tư 2 tỷ USD vào chip Nvidia phục vụ trung tâm điện toán AI.
Tại Trung Quốc, Moonshot AI huy động hơn 700 triệu USD. Đà đầu tư dự kiến tiếp tục trong nửa cuối năm khi Apollo Global Management cam kết rót 20 tỷ USD vào hạ tầng tại Mexico, còn Kling AI của Kuaishou Technology nhận cam kết đầu tư 2,8 tỷ USD từ Alibaba Group Holding và BlueFive Capital.
