Có token chưa đồng nghĩa có thanh khoản
Một trong những kỳ vọng lớn nhất của quá trình token hóa là biến những tài sản vốn có tính thanh khoản thấp như bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp hay hàng hóa thành những tài sản có thể giao dịch linh hoạt trên nền tảng số. Tuy nhiên, thực tế tại nhiều thị trường cho thấy không ít dự án đã phát hành token nhưng vẫn không thu hút được nhà đầu tư và dòng tiền. Điều đó cho thấy blockchain có thể tạo ra một phương thức giao dịch mới, nhưng chưa đủ để tạo ra thanh khoản.
Theo ông Francesco Ranieri Fabracci, Giám đốc Phát triển mảng Tokenization của Tether, stablecoin là minh chứng rõ nhất cho thấy một tài sản tài chính có thể được phát hành và lưu chuyển trên blockchain với quy mô lớn. Tuy nhiên, khi mở rộng mô hình này sang trái phiếu, quỹ đầu tư, bất động sản hay hàng hóa, hệ thống sẽ phải giải quyết đồng thời nhiều bài toán phức tạp hơn như quyền sở hữu, tuân thủ, bảo mật và khả năng kết nối với các định chế tài chính.
Dẫn ví dụ về Hadron, nền tảng token hóa do Tether phát triển, cho phép quản lý toàn bộ vòng đời của tài sản từ phát hành, quản lý đến chuyển nhượng. Hệ thống được tích hợp sẵn các công cụ nhận diện khách hàng (KYC), tuân thủ, bảo mật cấp tổ chức và khả năng kết nối qua API với nhiều mạng blockchain khác nhau. Nhờ đó, thời gian thanh toán có thể rút ngắn từ T+2 hoặc T+3 xuống gần như theo thời gian thực. Nhưng theo ông Francesco, chính tốc độ đó lại khiến yêu cầu về quản trị rủi ro trở nên khắt khe hơn.
“Tốc độ giao dịch cao hơn cũng đồng nghĩa với việc thời gian phát hiện và xử lý sự cố bị thu hẹp. Do đó, các yêu cầu về danh tính, quyền truy cập, kiểm soát giao dịch và tuân thủ không thể được thực hiện thủ công sau khi giao dịch đã phát sinh. Những quy tắc này cần được tích hợp trực tiếp vào kiến trúc nền tảng và vòng đời của mã”, ông Francesco Ranieri Fabracci nói.
Có thể thấy, thay vì coi tuân thủ là một bước kiểm tra sau giao dịch, các nền tảng quốc tế đang chuyển sang cách tiếp cận “compliance by design” - tích hợp các quy tắc về định danh, quyền truy cập và kiểm soát giao dịch ngay từ khi thiết kế sản phẩm.
 |
Các diễn giả thảo luận tại Hội nghị |
Từ góc nhìn của một sàn giao dịch toàn cầu, ông SB Seker, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Binance, cũng cho rằng thanh khoản không thể hình thành nếu thị trường thiếu niềm tin. “Dù mỗi quốc gia lựa chọn một mô hình quản lý khác nhau, các nguyên tắc cốt lõi vẫn hội tụ ở sự rõ ràng pháp lý, trung lập về công nghệ, quản trị rủi ro, bảo vệ người dùng và duy trì tính toàn vẹn của thị trường”.
Theo ông SB Seker, Nghị quyết 05/2025/NQ-CP cùng định hướng phát triển các trung tâm tài chính quốc tế tại Đà Nẵng và TP.HCM đang mở ra cơ hội để Việt Nam chuyển từ giai đoạn xây dựng khuôn khổ sang phát triển thị trường. Đáng chú ý, Trung tâm Tài chính quốc tế Đà Nẵng đang nghiên cứu khả năng token hóa khoảng 4 tỷ USD các dự án hạ tầng, qua đó tạo thêm kênh kết nối giữa nguồn vốn quốc tế với các tài sản trong nền kinh tế thực.
Nếu Tether và Binance nhìn bài toán thanh khoản từ góc độ hạ tầng thị trường thì mô hình vàng mã hóa BIGOD lại cho thấy một yếu tố khác: tài sản số chỉ có thể lưu chuyển khi phía sau là một tài sản bảo chứng đủ tin cậy. Theo bà Mahek Kewlani, Giám đốc khu vực Trung Đông và Bắc Phi (MENA) của BIGOD, mỗi token đều được bảo chứng bằng vàng vật chất, đồng thời hệ sinh thái được xây dựng để phục vụ nhiều nhu cầu khác nhau như giao dịch OTC, giao dịch ngang hàng (P2P), ký quỹ, thanh toán và thương mại điện tử.
Đằng sau mô hình này không chỉ là blockchain mà còn là hệ thống đối chiếu với tài sản cơ sở, lưu ký, kiểm toán và xác minh độc lập. Chính những cấu phần đó mới giúp tài sản có thể được giao dịch rộng rãi thay vì chỉ tồn tại dưới dạng một token trên blockchain.
Chỉ có thanh khoản khi rủi ro được kiểm soát
Theo ông Varun Chugh, Cố vấn tài chính của BIGOD, doanh nghiệp không chỉ phát hành token mà còn phải thiết kế cơ chế bảo vệ tài sản cơ sở. BIGOD hiện phân bổ lưu ký vàng tại nhiều quốc gia, tách biệt pháp nhân nắm giữ vàng vật chất với pháp nhân phát hành token, đồng thời thực hiện xác minh bảo mật và kiểm toán độc lập nhằm hạn chế nguy cơ sự cố ở tầng blockchain ảnh hưởng đến tài sản bảo chứng.
Ở góc độ an ninh hệ thống, ông Marc Krisjanou, Nhà sáng lập kiêm Cố vấn tài chính Zanarc, cho rằng các tiêu chuẩn như ISO 27001 hay SOC 2 mới chỉ giải quyết những yêu cầu an ninh mạng truyền thống, Blockchain còn có những rủi ro rất đặc thù như quản lý khóa mật mã, ví đa chữ ký, cầu nối giữa các blockchain hay tính bất biến của giao dịch.
“Khi AI ngày càng tham gia sâu vào phát triển mã nguồn và vận hành hệ thống, các nền tảng Web3 cần bổ sung thêm các tiêu chuẩn bảo mật chuyên biệt”, ông Marc Krisjanou nói.
Trong khi đó, ông John Kiew, Giám đốc Phát triển Kinh doanh khu vực Đông Nam Á của CertiK lưu ý rằng, nhiều doanh nghiệp đang kỳ vọng quá nhiều vào hoạt động kiểm toán hợp đồng thông minh trong khi kiểm toán chỉ giúp phát hiện lỗ hổng trước khi triển khai. Dự án vẫn cần minh bạch về đội ngũ, công khai kết quả kiểm toán và tái kiểm toán khi có thay đổi lớn đối với hệ thống.
Từ góc độ vận hành, ông Dư Công Thành, Giám đốc Phát triển Thị trường Toàn cầu của SotaTek cho rằng, các nền tảng hướng tới khách hàng tổ chức phải đáp ứng yêu cầu cao hơn nhiều so với một ứng dụng blockchain thông thường. Hệ thống cần phân định rõ dữ liệu on-chain và off-chain, quyền truy cập của từng bên, đồng thời bảo đảm khả năng sao lưu, phục hồi sau sự cố và truy xuất toàn bộ lịch sử giao dịch khi mạng lưới hoặc hợp đồng thông minh được nâng cấp.
 |
Một quan điểm đáng chú ý được ông Justin Lim, Giám đốc Kinh doanh Khách hàng Tổ chức của Liminal Custody cho biết, các dòng vốn tổ chức sẽ chỉ tham gia thị trường khi tài sản được lưu ký an toàn, khóa mật mã được quản lý chuyên nghiệp và tài sản của khách hàng được tách biệt hoàn toàn khỏi tài sản của đơn vị cung cấp dịch vụ.
Dù tiếp cận từ các lĩnh vực khác nhau - từ nền tảng phát hành, sàn giao dịch, lưu ký, kiểm toán đến hạ tầng công nghệ - các chuyên gia đều cùng gặp nhau ở một kết luận: thanh khoản không phải là kết quả của tốc độ giao dịch, mà là sản phẩm của một hệ thống niềm tin được thiết kế xuyên suốt vòng đời của tài sản.
Có thể nói, trong thị trường tài chính truyền thống, thanh khoản được tạo dựng bởi các sở giao dịch, ngân hàng lưu ký, trung tâm thanh toán bù trừ và khuôn khổ pháp lý. Với thị trường tài sản số, những chức năng đó không biến mất mà đang được tái cấu trúc trên nền tảng công nghệ mới. Blockchain có thể rút ngắn thời gian giao dịch xuống vài giây, nhưng không thể thay thế vai trò của xác thực tài sản, lưu ký, kiểm toán, quản trị rủi ro và bảo vệ nhà đầu tư. Chỉ khi những “mắt xích” này được kết nối thành một hạ tầng thống nhất, thanh khoản mới có thể hình thành và phát triển bền vững.
