Ngày 19/1/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 19/2026/NĐ-CP về sàn giao dịch các-bon trong nước theo đề nghị của Bộ trưởng Bộ Tài chính. Theo kế hoạch, tháng 5/2026, sẽ chính thức vận hành sàn giao dịch này.
Tại Hội nghị Triển khai khung pháp lý và hướng dẫn nghiệp vụ vận hành Sàn giao dịch các-bon tại Việt Nam do UBCKNN tổ chức ngày 30/3, ông Đỗ Thanh Lâm - Vụ Pháp chế Bộ Tài chính cho biết, mục tiêu của sàn giao dịch các-bon trong nước nhằm tạo cơ chế xác định giá hiệu quả, cơ chế giao dịch minh bạch, công bằng, công khai, an toàn cho các chủ thể giao dịch, tạo động lực kinh tế thúc đẩy giảm phát thải, đầu tư công nghệ thân thiện môi trường, góp phần vào mục tiêu net-zero 2050.
Sàn giao dịch tập trung cho hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon. Tổng công ty Lưu ký Bù trừ sẽ thực hiện lưu ký và thanh toán hàng hóa trên sàn, Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội vận hành sàn. Việc gắn với các đơn vị tổ chức giao dịch thị trường chứng khoán do tận dụng hạ tầng công nghệ, kinh nghiệm nhân lực, đẩy mạnh tiết kiệm và chống lãng phí, đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị để sớm thí điểm vận hành sàn.
Theo ông Nguyễn Thành Công - Phó trưởng Phòng thị trường các-bon, Cục Biến đổi Khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện có 80 thị trường các-bon và thuế các-bon được triển khai trên toàn cầu, 28% lượng khí thải toàn cầu được định giá các-bon.
Ông Công cho biết, giai đoạn thí điểm sàn các-bon có 110 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất sắt, thép, xi măng, nhiệt điện là các cơ sở phát thải lớn được phân bổ hạn ngạch tham gia thị trường. Doanh nghiệp được cấp hạn ngạch, nếu doanh nghiệp phát thải nhiều thì phải mua thêm hạn ngạch, tức là phải trả tiền. Nếu doanh nghiệp giảm phát thải, hoặc tiết kiệm có thể bán lại hạn ngạch.
| |
Nhiều doanh nghiệp quan tâm tới sàn các-bon |
Bên cạnh đó, hàng hóa còn bao gồm tín chỉ các-bon. Tín chỉ là chứng nhận để giao dịch thương mại cũng như thể hiện quyền phát thải lượng khí nhà kính (thường là khí CO2). Tín chỉ đại diện cho quyền phát thải một tấn CO2 hoặc khí nhà kính khác tương đương với 1 tấn CO2 (tCO2e) vào bầu khí quyển.
Tín chỉ các-bon là chứng chỉ hoặc giấy phép có thể sử dụng cho mục đích mua bán, cung cấp cho người giữ tín chỉ quyền phát thải một tấn các-bon hoặc các loại khí nhà kính khác có lượng phát thải tương đương. Tín chỉ các-bon được tạo ra nhằm mục đích giảm lượng khí nhà kính từ các hoạt động công nghiệp, giảm hiện tượng nóng lên toàn cầu.
Khi tham gia sàn giao dịch tín chỉ các-bon, doanh nghiệp có thể gián tiếp nâng cao vị thế và tính cạnh tranh, bởi doanh nghiệp sẽ có thêm nguồn lợi nhuận, tích cực thúc đẩy phát triển các công nghệ hạn chế phát thải các-bon ra môi trường, hướng đến mục tiêu sản xuất bền vững, hiệu quả gắn với lợi ích xã hội.
Theo nhận định từ các chuyên gia kinh tế, Việt Nam có tiềm năng lớn về nguồn cung ứng tín chỉ các-bon, bởi chỉ tính riêng ngành nông nghiệp, số lượng tín chỉ có thể đạt 57 triệu/tín chỉ/năm (tương đương 57 triệu tấn CO2 được hấp thụ).
Trong vài năm gần đây, Việt Nam đã thực hiện thành công những thương vụ bán tín chỉ các-bon với tổng giá trị giao dịch đạt gần 60 triệu USD. Chương trình Khí sinh học ngành chăn nuôi Việt Nam đã triển khai ở hầu khắp các tỉnh, thành với hơn 181 nghìn công trình khí sinh học được xây dựng, đem lại lợi ích cho 1 triệu người dân ở các khu vực nông thôn.
Thông qua Chương trình trên, Việt Nam đã bán được hơn 3 triệu đơn vị tín chỉ các-bon, thu về 8,1 triệu USD. Chỉ riêng trong năm 2023, ngành lâm nghiệp Việt Nam đã thành công bán được 10,3 triệu tín chỉ các-bon rừng (tương đương 10,3 triệu tấn CO2) thông qua WB, đạt tổng thu 51,5 triệu USD.
Hiện Bộ Nông nghiệp và Môi đang hoàn tất việc phân bổ hạn ngạch phát thải cho 110 doanh nghiệp cũng như hoàn tất hệ thống đăng ký các mã hàng hóa trên sàn.