Một con số cũng thuộc diện lớn nhất từ trước tới nay, lên tới 1,08 triệu tỷ đồng, đã được quyết nghị là sẽ chi cho đầu tư công trong năm 2026 để thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Nhưng quyết nghị này sẽ chỉ phát huy hiệu quả khi nguồn lực trên được giải ngân.
Điều đáng nói, giải ngân vốn đầu tư công dù đã có nhiều cải thiện, nhưng cho đến nay vẫn luôn là một điểm nghẽn. Năm 2025, dù Chính phủ đưa ra mục tiêu giải ngân 100% vốn đầu tư công, nhưng theo báo cáo mới nhất của Bộ Tài chính, tính đến cuối năm 2025, tỷ lệ giải ngân mới đạt khoảng 82,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
Niên hạn ngân sách năm 2025 sẽ kết thúc vào ngày 31/1/2026. Tức là, sẽ còn gần 1 tháng nữa để các bộ, ngành, địa phương tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công, không phải chỉ vì lời hứa trước Chính phủ, mà còn vì sự tăng trưởng và phát triển của chính địa phương mình.
Năm 2025, nhờ tăng tốc đầu tư, rất nhiều dự án đã được xây dựng, hoàn thành; vượt mục tiêu xây dựng 3.000 km đường bộ cao tốc và 1.700 km đường bộ ven biển. Nhưng nhìn vào tỷ lệ giải ngân 82,7%, có thể thấy, tiến độ vẫn chưa đạt kỳ vọng. Và chính vì giải ngân vốn đầu tư công chưa đạt kỳ vọng, thậm chí, có thể nói là còn chậm, nên đã làm giảm hiệu ứng lan tỏa của đầu tư đối với tăng trưởng kinh tế.
Năm 2025, trong bức tranh tăng trưởng GRDP của các địa phương, vẫn còn 5 địa phương tăng trưởng dưới 7%. Và không chỉ các địa phương này, nếu “soi” vào các mức “khoán tăng trưởng” mà Chính phủ giao, không ít địa phương cũng chưa hoàn thành nhiệm vụ.
Có nhiều nguyên nhân, bao gồm cả chuyện bị ảnh hưởng bởi bão lũ, chuyện chưa phát huy được tiềm năng, lợi thế của địa phương, nhưng trong đó bao gồm cả chuyện giải ngân vốn đầu tư công còn chưa đạt yêu cầu. Thủ tướng Chính phủ đã nhiều lần phê bình các bộ, ngành, địa phương còn chậm trễ trong giải ngân và yêu cầu thúc đẩy nhanh.
Hôm 6/1, khi tham dự Hội nghị Tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Bộ Tài chính, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính một lần nữa nhấn mạnh yêu cầu rằng, phải đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công và hạ tầng chiến lược.
Người đứng đầu Chính phủ cũng chỉ đạo, phải “thay đổi trạng thái - xoay chuyển tình thế” về đầu tư công, để đầu tư công thực sự trở thành một động lực tăng trưởng quan trọng; và phải giải ngân 100% vốn đầu tư công với tinh thần “vốn chờ dự án, không để dự án chờ vốn”.
Đang là thời điểm cuối cùng để tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công năm 2025, nhưng cũng là thời điểm khởi động cho kế hoạch đầu tư công năm 2026. Bởi thế, chắc chắn, sẽ không có chỗ cho sự chần chừ thêm nữa. Cũng cần phải rốt ráo hơn, kịp thời phân bổ vốn để làm sao có thể giải ngân ngay từ ngày đầu, tháng đầu của năm, không để lặp lại tình trạng “đầu năm thong thả, cuối năm vất vả”.
Giải ngân vốn đầu tư công trên thực tế chỉ là một trong những vấn đề quan trọng trong huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế, nhưng lại là yếu tố cốt tử, bởi đầu tư công đóng vai trò vốn mồi, dẫn dắt nguồn lực toàn xã hội dành cho đầu tư phát triển.
Và không chỉ là cần giải ngân riêng vốn đầu tư công, mà nguồn lực đầu tư phát triển nói chung cũng cần sớm được đưa vào nền kinh tế. Năm 2025, đã có 564 công trình, dự án, với tổng mức đầu tư hơn 5,14 triệu tỷ đồng, được khánh thành và khởi công, trong đó riêng nguồn lực của đầu tư tư nhân lên tới 3,84 triệu tỷ đồng (chiếm 74,6%). Vốn đã cam kết, dự án đã khởi công cũng cần sớm được giải ngân trong thực tế để tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế, nhất là trong giai đoạn tới 2026-2030, với mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Đó có lẽ cũng là lý do tại sao mà ngay trong những ngày đầu năm mới 2026, Thủ tướng Chính phủ đã có công điện về việc tiếp tục tăng cường, nâng cao hiệu quả công tác quản lý và đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng.
Khi các nguồn lực được khơi thông và sử dụng hiệu quả, nền kinh tế có nền tảng để tăng trưởng cao và bền vững, trước hết là trên 10% trong năm 2026.