Nhiều bộ, ngành, địa phương còn giải ngân chậm
Theo số liệu Bộ Tài chính vừa công bố, tính đến hết ngày 4/6/2026, cả nước đã giải ngân 227.196,7 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 22,4% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
Kết quả này khá tích cực so với báo cáo trước đó một tuần, khi tính đến hết ngày 28/5/2026, vốn đầu tư công giải ngân mới đạt gần 198.375 tỷ đồng, tương đương 19,6% kế hoạch. Như vậy, chỉ trong tuần từ 29/5 đến 4/6, số vốn giải ngân tăng thêm gần 28.822 tỷ đồng, gấp 1,8 lần mức phát sinh của tuần trước, đưa tỷ lệ giải ngân chung cả nước lên 22,4%.
Đáng chú ý, nếu tạm loại trừ khoảng 32.511,3 tỷ đồng thuộc kế hoạch vốn địa phương được tiết kiệm để dành cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân thực tế của cả nước sẽ đạt 23,2%.
Nhìn từ góc độ này, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công đã có sự cải thiện. Tuy nhiên, theo báo cáo gửi Chính phủ, Bộ Tài chính cho biết, vẫn còn nhiều bộ, ngành, địa phương giải ngân chậm.
Tính đến hết ngày 4/6, có 9 bộ, ngành và 15 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân cả nước. Ngược lại, 26 bộ, ngành và 19 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân. Một số đơn vị có tỷ lệ giải ngân dưới 1% hoặc chưa giải ngân, như Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước, Đài Truyền hình Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Bộ Dân tộc và Tôn giáo...
Tương tự, nhiều dự án trọng điểm cũng có tiến độ giải ngân chậm. Chẳng hạn, dự án cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột mới giải ngân 7,2% kế hoạch vốn năm 2026; dự án Cao Lãnh - An Hữu đạt 6%; còn dự án Bến Lức - Long Thành thậm chí còn chưa giải ngân.
Nguyên nhân chủ yếu vẫn là những vướng mắc kéo dài trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, thể chế, chính sách..., cùng với sự thiếu quyết liệt của một số bộ, ngành, địa phương. Ngoài ra, theo Bộ Tài chính, biến động giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng cũng ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện. Báo cáo của Bộ Xây dựng cho thấy, dự toán công trình giao thông tháng 4/2026 tăng 16,6% so với bình quân năm 2025.
“Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt việc quản lý, cấp phép mỏ, khai thác đá, cát, đất... bảo đảm đủ nguồn vật liệu cho đầu tư công. Tuy nhiên, trên thực tế, việc điều phối nguồn cung vật liệu giữa các địa phương còn vướng mắc, dẫn đến tình trạng thiếu hụt cục bộ tại một số dự án và địa phương”, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn báo cáo tại phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 5 vừa qua.
Bộ Tài chính đồng thời kiến nghị Bộ Xây dựng tham mưu Chính phủ cơ chế điều phối liên vùng hiệu quả hơn, nhằm bảo đảm nguồn cung cho các dự án hạ tầng quan trọng.
Để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm nay, Quốc hội đã thông qua Kế hoạch đầu tư công năm 2026 với quy mô trên 1 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, mới có 22,4% được giải ngân, đồng nghĩa với việc gần 800.000 tỷ đồng còn lại phải được giải ngân trong 7 tháng cuối năm, tương đương khoảng 113.000 tỷ đồng mỗi tháng.
“Kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao năm 2026 cao nhất từ trước tới nay (1.013.443,4 tỷ đồng), cao hơn 22,7% so với năm 2025, dẫn tới áp lực giải ngân trong năm nay là rất lớn”, lãnh đạo Bộ Tài chính cho hay.
Tăng tốc đưa 1 triệu tỷ đồng vào nền kinh tế
Mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công năm nay là 100%. Mới đây, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu này và chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là những đơn vị có tỷ lệ giải ngân dưới mức trung bình cả nước, phải khẩn trương tăng tốc, coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm và là tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể, cá nhân, nhất là người đứng đầu.
Cùng với đó, các địa phương cần tập trung giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ tái định cư; bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng; đẩy nhanh tiến độ các công trình phục vụ Hội nghị APEC 2027 và các dự án quan trọng quốc gia như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các tuyến đường sắt kết nối với Trung Quốc cùng nhiều công trình hạ tầng chiến lược khác.
“Mệnh lệnh” đã được đưa ra nhằm thúc đẩy đưa hơn 1 triệu tỷ đồng vốn đầu tư công vào nền kinh tế, qua đó hỗ trợ tăng trưởng và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026. Trong quá trình này, các địa phương tiếp tục giữ vai trò then chốt.
Để tăng tốc giải ngân và nâng cao hiệu quả đầu tư công, Bộ Tài chính đề xuất triển khai bộ chỉ số KPI đánh giá kết quả giải ngân của các bộ, ngành, địa phương theo tuần, theo tháng; đồng thời xây dựng bộ chỉ số theo dõi, giám sát chất lượng và hiệu quả dự án đầu tư công.
Phương án “chấm điểm” giải ngân vốn đầu tư công cũng đã được báo cáo Chính phủ. Theo đó, kết quả chấm điểm sẽ trở thành một trong những tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư công, đồng thời được sử dụng trong công tác đánh giá, xếp loại chất lượng tập thể, cá nhân nhằm tạo động lực thúc đẩy giải ngân.
Đầu tháng 6/2026, khi chủ trì cuộc họp về phương án chấm điểm KPI giải ngân vốn đầu tư công, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh việc ban hành quy định này là cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính và phát huy tinh thần chủ động của các cơ quan, đơn vị.
Theo kế hoạch, từ tháng 7 đến tháng 9/2026, việc chấm KPI sẽ được triển khai thí điểm trước khi áp dụng chính thức.
Không còn nhiều dư địa để chậm trễ, các bộ, ngành và địa phương buộc phải tăng tốc giải ngân. Hà Nội là ví dụ điển hình.
Báo cáo với Thủ tướng Lê Minh Hưng tại cuộc làm việc mới đây, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, Thành phố quyết tâm đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm nay, trong đó đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công là một giải pháp trọng tâm.
Năm 2026, Hà Nội được giao hơn 125.900 tỷ đồng vốn đầu tư công, nhưng đã chủ động bố trí khoảng 156.000 tỷ đồng để triển khai các công trình trọng điểm. Tỷ lệ giải ngân hiện đạt 40,77% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Thành phố cũng đang tập trung xử lý các dự án tồn đọng kéo dài nhằm đưa nguồn lực vào phát triển kinh tế.
Tại TP.HCM, chính quyền thành phố cũng đang quyết liệt đẩy nhanh tiến độ giải ngân. Theo Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được, hoàn thành mục tiêu giải ngân đầu tư công vừa là yêu cầu từ Trung ương, vừa là đòi hỏi từ thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội.
Năm 2026, kế hoạch đầu tư công của TP.HCM là 147.599 tỷ đồng, gồm 144.078 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương và 3.521 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương. Thành phố đặt mục tiêu đến hết quý II giải ngân 40%, hết quý III đạt 70%, coi đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng để góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Những nỗ lực tương tự cũng đang được triển khai tại nhiều địa phương khác. Bắc Ninh đã thành lập các đoàn công tác kiểm tra, đôn đốc giải ngân vốn đầu tư công. Nghệ An cũng lập các tổ công tác chuyên trách, tổ chức kiểm tra từ ngày 1/6 đến 15/7/2026 và tiếp tục trong giai đoạn từ 1/9 đến 15/10/2026.
Khi các địa phương cùng vào cuộc quyết liệt, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công sẽ được cải thiện. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng vẫn cần thời gian để kiểm chứng.
Trong bối cảnh nhiều động lực truyền thống như xuất khẩu, tiêu dùng và đầu tư tư nhân còn đối mặt không ít thách thức, đầu tư công tiếp tục được kỳ vọng đóng vai trò dẫn dắt, kích hoạt các nguồn lực xã hội tham gia phát triển hạ tầng và sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, tiến độ giải ngân không chỉ là câu chuyện thực hiện kế hoạch vốn, mà còn gắn trực tiếp với mục tiêu tăng trưởng và hiệu quả sử dụng nguồn lực của nền kinh tế trong năm 2026.