Như vậy, có thể thấy, khả năng tồn tại và phát triển của doanh nghiệp là không cao, đặc biệt là trong tình hình kinh tế có nhiều biến động như hiện nay. Mặc dù việc ngưng hoạt động của một doanh nghiệp là hiện tượng bình thường của kinh tế thị trường khi doanh nghiệp phản ứng với những thay đổi liên tục của môi trường bên ngoài, nhưng nếu doanh nghiệp có thể nhận thức trước những khó khăn, thách thức mà mình sẽ phải đối mặt thì nguy cơ phá sản hay giải thể doanh nghiệp sẽ được giảm thiểu.
Ở Việt Nam, phần lớn doanh nghiệp, do những hạn chế về trình độ quản lý, thiếu hụt nhân sự có chuyên môn, thường không nhận biết và phản ứng kịp thời với những khó khăn mà doanh nghiệp đang và sẽ gặp phải. Họ chỉ đưa ra giải pháp mang tính tình huống, mà không có những giải pháp giải quyết dứt điểm các khó khăn đó. Do đó, khi doanh nghiệp nhận thức được cần phải có những giải pháp căn bản thì thường căn bệnh của doanh nghiệp đã trở nên trầm trọng.
Có rất nhiều khó khăn mà doanh nghiệp gặp phải trong quá trình hoạt động của mình. Tuy nhiên, qua quá trình cung cấp dịch vụ cho khách hàng tại Việt Nam , kinh nghiệm của chúng tôi cho thấy, phần lớn doanh nghiệp đối mặt với những khó khăn về tài chính như: thiếu vốn tài trợ cho phát triển kinh doanh, thiếu ngân khoản để thanh toán các khoản nợ vay... Có nhiều nguyên nhân khiến doanh nghiệp Việt Nam gặp khó khăn về tài chính, nhưng tựu trung có 3 nguyên nhân chính sau đây:
Thứ nhất là, doanh nghiệp đối mặt với sự suy giảm hoạt động kinh doanh chính của mình dẫn đến sự thiếu hụt ngân khoản phục vụ cho các kế hoạch mở rộng sản xuất, kinh doanh và phục vụ cho việc trả các khoản nợ vay.
Thứ hai là, khá nhiều doanh nghiệp trong thời gian qua đã sao nhãng việc tập trung vào lĩnh vực hoạt động chính của mình, mà tập trung vào các lĩnh vực mang lại siêu lợi nhuận như đầu tư tài chính và đầu tư bất động sản. Nay khi đối mặt với đà suy giảm của thị trường tài chính hay tốc độ tăng phi mã của chi phí đầu tư bất động sản thì lĩnh vực hoạt động chính đã không còn đủ sức gánh vác các chi phí hoạt động của doanh nghiệp hoặc không thể cạnh tranh với các đối thủ.
|
Cuối cùng, doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn vay do lãi suất cho vay từ các ngân hàng thương mại đang ở mức quá cao và do những chính sách kiểm soát dư nợ cho vay của các ngân hàng thương mại từ Chính phủ.
Một trong những giải pháp để giải quyết các khó khăn của doanh nghiệp là tái cấu trúc cơ cấu tài chính của công ty. Tái cấu trúc tài chính là một khái niệm khá mới mẻ tại Việt Nam và hiện nay, nó là nhu cầu thiết thực và cấp bách đối với nhiều doanh nghiệp.
Bài viết này đề cập đến một số vấn đề cơ bản của tái cấu trúc nợ - một trong các bước không thể tách rời của quá trình tái cấu trúc doanh nghiệp nói chung và tái cấu trúc tài chính nói riêng. Ví dụ: tái cấu trúc nợ giúp xác định mức độ chính xác và hoàn thiện các thông tin được sử dụng trong quá trình rà soát hoạt động kinh doanh; góp phần xác định khả năng tồn tại và đứng vững của doanh nghiệp trong quá trình lập kế hoạch kinh doanh; giúp xác định mức vay nợ bền vững và lên kế hoạch trả nợ cho hoạt động thiếp lập các dự báo về tài chính.
Lợi ích của việc tái cấu trúc nợ
Tái cấu trúc nợ sẽ đem lại cho doanh nghiệp những lợi ích sau:
Các vấn đề về nợ tồn đọng trong quá khứ sẽ được giải quyết. Hầu hết tại doanh nghiệp gặp khó khăn về nợ vay thì gần như toàn bộ ngân khoản tạo ra từ hoạt động kinh doanh chỉ để giải quyết chi phí lãi vay, mà không chi trả được nợ gốc. Như vậy, nếu cứ tiếp tục hoạt động, mà không tính đến tái cấu trúc nợ thì doanh nghiệp hầu như chỉ đem lại lợi ích cho các chủ nợ. Hơn nữa, dư nợ vay quá nhiều sẽ hạn chế khả năng tiếp cận các nguồn tài trợ mới (cả nợ vay mới và vốn đầu tư từ các cổ đông) cho mục đích mở rộng hoạt động hoặc thay thế/cải tạo nhà máy, máy móc, thiết bị. Điều này sẽ gây không ít khó khăn cho vấn đề tồn tại của doanh nghiệp trong trung và dài hạn.
Nếu vì các vấn đề về vay nợ mà doanh nghiệp buộc phải đóng cửa thì sẽ có tác động tiêu cực đến các nhóm lợi ích của doanh nghiệp, đặc biệt là nhân viên (do khó tìm được việc làm mới) và các ngân hàng (thu hồi các khoản cho vay từ việc giải chấp các tài sản của doanh nghiệp sẽ khó khăn hơn việc thu hồi nợ vay từ từ nếu doanh nghiệp tiếp tục hoạt động).
Việc tiếp nhận vốn tài trợ mới, đặc biệt là từ nguồn vốn nước ngoài hoặc từ các đối tác chiến lược đòi hỏi khả năng xác định và giải quyết các vấn đề về vốn vay của doanh nghiệp. Nếu các vấn đề này được xử lý một cách chủ động sẽ tạo ra sự tin cậy từ các nhà đầu tư, và sự tin cậy đó, ngược lại, cũng tác động tích cực đến mối quan hệ của doanh nghiệp với các ngân hàng cho vay.
Tái cấu trúc nợ cũng ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình tái cấu trúc doanh nghiệp. Nếu không thực hiện tái cấu trúc nợ, các doanh nghiệp đang có vấn đề về vay nợ sẽ khó thực hiện tái cấu trúc doanh nghiệp hoặc cải thiện hoạt động kinh doanh của mình, mặc dù tiềm năng phát triển là có. Điều này dẫn đến hoạt động kinh doanh sẽ thất bại hoặc các vị trí lãnh đạo, nhân viên và cổ đông sẽ không sẵn lòng gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.
Ngoài ra, mục đích của việc đạt được mức nợ vay bền vững là cân bằng lợi ích của các nhóm lợi ích khác nhau của doanh nghiệp (bao gồm: các bên cho vay, nhà cung cấp, nhân viên và cổ đông). Đối với các doanh nghiệp có khả năng tồn tại, tái cấu trúc nợ tạo ra động lực thích hợp cho các nhóm lợi ích, từ đó giúp doanh nghiệp tiếp tục tồn tại và phát triển. Đối với các doanh nghiệp không có khả năng tồn tại, tái cấu trúc nợ góp phần giảm thiểu phần thiệt hại cho các nhóm lợi ích, thay vì chỉ đơn giản là tuyên bố phá sản doanh nghiệp.
Vai trò của tổ chức tư vấn đối với quá trình tái cấu trúc nợ của doanh nghiệp
Có thể có nhiều cách tiếp cận để thực hiện tái cấu trúc nợ nhưng về căn bản, tái cấu trúc nợ yêu cầu những công việc sau đây (xem hình).
| Những yêu cầu cho việc tái cấu trúc nợ |
Trên thực tế, quá trình tái cấu trúc một doanh nghiệp thường có sự tham gia của các tổ chức tư vấn chuyên nghiệp cùng với sự hợp tác chặt chẽ từ phía doanh nghiệp. Các tổ chức tư vấn có chuyên môn, độc lập khách quan sẽ dễ dàng nhận biết các vấn đề của doanh nghiệp và đưa ra các lựa chọn hành động cho doanh nghiệp. Tùy từng giai đoạn và tùy từng công việc mà các tổ chức tư vấn có những cách tiếp cận và phương pháp thực hiện khác nhau để đạt hiệu quả. Về căn bản, các tổ chức tư vấn sẽ giúp lãnh đạo doanh nghiệp hiểu rõ nhu cầu và lợi ích của việc tái cấu trúc nợ và hiểu rõ các phương pháp thực hiện quá trình tái cấu trúc; hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị các thông tin cần thiết cho quá trình tái cấu trúc; tư vấn các nhóm lợi ích trong vấn đề đàm phán trong quá trình tái cấu trúc. Tùy thuộc vào tình hình mà tổ chức tư vấn có thể đóng vai trò tư vấn cho doanh nghiệp hay đóng vai trò của một tổ chức điều phối mọi hoạt động của quá trình tái cấu trúc và đưa ra định hướng trong các cuộc đàm phán; và hỗ trợ về mặt kỹ thuật cho các nhóm lợi ích trong quá trình thực hiện các công việc tái cấu trúc.
Tóm lại, tái cấu trúc nợ là một yêu cầu bắt buộc trong quá trình tái cấu trúc doanh nghiệp nhằm cải thiện hoạt động của doanh nghiệp. Tái cấu trúc nợ cần thiết có sự tham gia của các tổ chức tư vấn chuyên môn để quá trình tái cấu trúc được thực hiện một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn, nhưng trên hết là quyết tâm cũng như mức độ cam kết của các thành phần của doanh nghiệp như cổ đông, ban giám đốc và các nhân viên.