Chiều 18/3, tiếp tục phiên họp thứ 55, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi).
Theo tờ trình của Chính phủ, Luật Hộ tịch năm 2014 được sửa đổi toàn diện. Một trong những điểm rất mới là đăng ký hộ tịch phi địa giới.
Dự thảo quy định ủy ban nhân dân cấp xã không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân đăng ký các việc hộ tịch quy định tại Điều 4 (về nội dung đăng ký hộ tịch) của Luật này.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (cơ quan thẩm tra dự án luật) Hoàng Thanh Tùng cho biết, Thường trực Ủy ban này và các cơ quan của Quốc hội cơ bản tán thành về sự cần thiết, tính hợp lý của thủ tục hành chính quy định tại dự thảo Luật, đặc biệt là chủ trương thực hiện thủ tục hành chính phi địa giới.
Tuy nhiên, ông Tùng đề nghị đánh giá, rà soát kỹ lưỡng điều kiện bảo đảm thực hiện, nhất là hạ tầng công nghệ và việc cập nhật thông tin hộ tịch theo thời gian thực, việc kết nối liên thông Cơ sở dữ liệu hộ tịch để bảo đảm tính khả thi, nhất là ở các địa phương vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.
Bên cạnh đó, Thường trực cơ quan thẩm tra và các cơ quan của Quốc hội cho rằng, việc quy định ủy ban nhân dân cấp xã đăng ký khai sinh chủ động, đăng ký khai tử chủ động trực tuyến dựa trên dữ liệu kết nối từ cơ sở khám bệnh, chữa bệnh là một bước tiến trong cải cách thủ tục hành chính theo hướng tạo thuận lợi, phục vụ người dân tốt hơn.
Tuy nhiên, theo quy định của dự thảo Luật thì sau khi thông tin đăng ký khai sinh, đăng ký khai tử của cá nhân được cập nhật trên cơ sở dữ liệu y tế và kết nối với Cơ sở dữ liệu hộ tịch thì chưa có cơ sở để xác định Ủy ban nhân dân cấp xã cụ thể nào có trách nhiệm thụ lý, chủ động đăng ký khai sinh, khai tử.
Do đó, ông Tùng đề nghị nghiên cứu, bổ sung một số nguyên tắc xác định, lựa chọn ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền giải quyết thủ tục đăng ký hộ tịch; đồng thời, quy định cụ thể các trường hợp “không thể đăng ký khai sinh, khai tử chủ động” để tránh mâu thuẫn với trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc chủ động đăng ký khai sinh, khai tử cho cá nhân.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo thuyết minh cụ thể về lộ trình xây dựng, đáp ứng cơ sở vật chất cũng như các điều kiện kỹ thuật, đặc biệt là điều kiện kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị có liên quan (các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh) với Cơ sở dữ liệu hộ tịch.
Việc này nhằm bảo đảm tính khả thi của chính sách chậm nhất đến ngày 1/1/2029 phải thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử chủ động thống nhất trên cả nước.
Đồng tình với những điểm mới trên, song Phó chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và giám sát Lê Thị Nga cho rằng cần làm rõ hơn lộ trình thực hiện, nếu đến 1/1/2029 mới thực hiện là quá dài, cần rút ngắn hơn.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý, Luật Hộ tịch là dự án luật rất quan trọng, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật, đảm bảo quyền con người, quyền công dân. Vì thế, “sửa đến đâu chắc đến đó, chất lượng là yếu tố quyết định”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu lần sửa đổi này phải đẩy mạnh hộ tịch số và kết nối liên thông, ưu tiên bản điện tử để người dân thuận tiện, ở đâu cũng đăng ký hộ tịch được, không phụ thuộc địa giới.
Cần quy định rõ sổ hộ tịch điện tử tương đương bản giấy trong mọi giao dịch, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu.
Báo cáo giải trình về lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử chủ động, đại diện Ban Soạn thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc cho biết, quy định thực hiện từ 1/1/2029 phụ thuộc vào cơ sở dữ liệu và kết nối liên thông của ngành y tế. Ông Ngọc cũng cho biết sẽ cố gắng phối hợp để thực hiện sớm nhất có thể.
Phản hồi về nội dung giải trình, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nói, cần phấn đấu nhanh hơn, để nhiều địa phương có điều kiện có thể thực hiện từ 2028.
Theo Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, dự thảo luật sau khi tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ nhất của nhiệm kỳ mới.
Lần sửa đổi này phải cải cách mạnh thủ tục hành chính, lấy người dân làm trung tâm phục vụ, thực hiện hộ tịch phi địa giới hành chính, ông Định yêu cầu.