Tại khu vực sa mạc phía đông nam mỏ Ghawar — mỏ dầu lớn nhất thế giới — Aramco đang triển khai một dự án khí tự nhiên quy mô lớn, được kỳ vọng sẽ mang lại nguồn thu hàng tỷ đô la và củng cố vị thế năng lượng của Ả Rập Xê Út trong những năm tới.
Tập đoàn dầu khí Aramco đã hợp tác với các công ty của Mỹ và Trung Quốc như Halliburton và Sinopec để triển khai các thiết bị tiên tiến như "giàn khoan di động" — những cấu trúc khổng lồ có khả năng di chuyển quãng ngắn mà không cần tháo dỡ và lắp ráp lại — nhằm đẩy nhanh quá trình khoan và hoàn thiện giếng tại lưu vực Jafurah.
Trong khi Ả Rập Xê Út đã thu hẹp quy mô các dự án khổng lồ mang tính tương lai và đảo ngược kế hoạch tăng công suất dầu mỏ, Aramco đã nâng cao mục tiêu sản lượng khí đốt với khoản đầu tư 100 tỷ USD này làm trọng tâm, trong nỗ lực trở thành nhà sản xuất khí đốt tự nhiên lớn trên toàn cầu.
Mỏ Jafurah — ước tính chứa 229 nghìn tỷ feet khối khí thô tiêu chuẩn và 75 tỷ thùng condensate (khí ngưng tụ) — có tiềm năng trở thành dự án phát triển khí đá phiến lớn nhất bên ngoài Mỹ.
Trong nỗ lực nhằm đa dạng hóa nền kinh tế phụ thuộc vào dầu mỏ theo chương trình Tầm nhìn 2030 của Thái tử Mohammed bin Salman, Ả Rập Xê Út đang đẩy mạnh chuyển sang sử dụng khí tự nhiên thay cho dầu thô trong sản xuất điện.
"Jafurah không chỉ là một mỏ khí lớn: nó là một nền tảng chiến lược hỗ trợ tham vọng tăng trưởng rộng lớn hơn của vương quốc trên các lĩnh vực trọng điểm, bao gồm năng lượng, trí tuệ nhân tạo và các ngành công nghiệp lớn như hóa dầu", Aramco cho biết.
Biên giới khí đá phiến mới
Hôm 26/2, Aramco đã chính thức tuyên bố bắt đầu sản xuất tại Jafurah, một cột mốc quan trọng đối với một dự án đã trải qua nhiều năm ươm mầm, phản ánh những năm đầu của thời kỳ bùng nổ khí đá phiến ở Mỹ.
"Tiến độ vượt trội tại Jafurah là minh chứng cho một thập kỷ đổi mới không ngừng và tập trung vào việc tạo ra giá trị… Hiệu suất ban đầu của các giếng khoan rất ấn tượng, xác nhận hiệu quả của cách tiếp cận công nghệ cao và tái khẳng định tầm quan trọng của dự án chủ lực này đối với chiến lược tăng trưởng khí đốt của chúng tôi", Chủ tịch mảng Khai thác thượng nguồn của Aramco, Nasir Al-Naimi cho biết.
Theo đó, việc chuyển sang sử dụng khí tự nhiên thay cho dầu trong sản xuất điện có thể giúp Aramco giải phóng tới 500.000 thùng dầu mỗi ngày để xuất khẩu — tương đương gần 13 tỷ USD doanh thu hàng năm ở mức giá hiện tại. Aramco kỳ vọng chiến lược mở rộng khí đốt sẽ mang lại thêm 12–15 tỷ USD dòng tiền vào năm 2030, đồng thời củng cố vai trò của khí tự nhiên trong chiến lược tăng trưởng dài hạn.
"Thông qua việc mở rộng khai thác khí đốt chiến lược, chúng tôi dự đoán lợi nhuận hấp dẫn ở mức hai chữ số khi chúng tôi bắt đầu khai thác khối lượng lớn khí đốt có giá trị cao và tận dụng nhu cầu khí đốt trong nước", ông Al-Naimi cho biết thêm.
Trong khi đó, dữ liệu về số lượng giàn khoan cho thấy trong khi hoạt động tại lưu vực Permian của Mỹ đã chững lại, còn hoạt động khoan khí đốt ở Ả Rập Xê Út lại tăng lên khi việc phát triển mỏ Jafurah được đẩy mạnh.
Mục tiêu tăng sản lượng
Aramco đặt mục tiêu sản xuất 2 tỷ feet khối khí tiêu chuẩn mỗi ngày (bcfd) từ mỏ Jafurah, 420 triệu feet khối ethane mỗi ngày, và 630.000 thùng chất lỏng đi kèm mỗi ngày đến năm 2030.
Theo Reuters, ở thời điểm đỉnh cao, mỏ Jafurah có thể sản xuất tới 1 triệu thùng condensate mỗi ngày. Condensate là chất lỏng không phải khí, có thể được chế biến để sản xuất naphtha, nguyên liệu hóa dầu và các sản phẩm tinh chế khác.
Vào tháng 11, Aramco cho biết đang nâng mục tiêu mở rộng sản lượng khí đốt trên toàn vương quốc lên 80% so với mức năm 2021, từ mức tăng 60% được công bố vào tháng 3/2024. Dựa trên mức cơ sở năm 2021 của công ty là 9,2 bcdf, tính toán của Reuters cho thấy sự điều chỉnh này có nghĩa là Aramco đặt mục tiêu bơm thêm gần 2 bcfd vào cuối thập kỷ này, tương đương với khối lượng mà Aramco đã đặt mục tiêu từ dự án Jafurah.
Tuy nhiên, một số nhà phân tích trong ngành đặt câu hỏi về tốc độ tăng sản lượng này. Trước đó, Aramco cho biết mỏ Jafurah dự kiến sẽ đi vào hoạt động đầu năm 2024.
"Vẫn còn nhiều điều không chắc chắn về tốc độ tăng công suất và lượng condensate sẽ được xuất khẩu hoặc sử dụng làm nguyên liệu đầu vào", Monica Malik, nhà kinh tế trưởng tại ADCB cho biết.
Các đối thủ trong khu vực cũng đang có động thái
Theo Neil Quilliam, cộng tác viên tại viện nghiên cứu Chatham House, việc mở rộng khí đốt được thiết kế để kéo dài tuổi thọ của doanh thu từ dầu mỏ của Ả Rập Xê Út, đồng thời giúp nước này hưởng lợi từ nhu cầu bùng nổ ở châu Á.
Trong khi giải phóng lượng dầu thô để xuất khẩu, Aramco cũng đang xây dựng danh mục đầu tư khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu bằng cách đầu tư vào các dự án ở nước ngoài. Tập đoàn này đã mua cổ phần trong công ty khí hóa lỏng MidOcean và ký kết các thỏa thuận cung cấp 20 năm đối với nguồn cung từ dự án Louisiana do Commonwealth LNG đề xuất và nhà ga Rio Grande của NextDecade ở Texas.
Việc Aramco tập trung vào khí đốt diễn ra trong bối cảnh Qatar — quốc gia có trữ lượng khí đốt tự nhiên dễ khai thác hơn so với khí đá phiến — cũng đang đẩy mạnh mở rộng sản lượng nhằm củng cố vị thế thống trị về khí đốt trong khu vực. Công ty dầu khí quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) cũng đang đẩy mạnh đầu tư vào khí đốt và LNG trong nước và quốc tế.
Mặt khác, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) và một số nhà quan sát thị trường dự đoán rằng sự gia tăng mạnh mẽ nguồn cung LNG mới từ Qatar và Mỹ trong thập kỷ này có thể tạo ra tình trạng dư cung toàn cầu và làm giảm giá khí đốt.
Aramco đang đặt mục tiêu trở thành một nhà cung cấp LNG quy mô lớn với công suất 20 triệu tấn mỗi năm (mtpa), qua đó cạnh tranh với các nhà xuất khẩu hàng đầu như Qatar và ADNOC. Hiện tại, Qatar có công suất LNG là 77 mtpa và dự kiến tăng lên 142 mtpa vào năm 2030, trong khi ADNOC đặt mục tiêu đạt 20–25 mtpa vào năm 2035.
Song song đó, nhu cầu khí nội địa của Ả Rập Xê Út được dự báo sẽ tăng mạnh nhờ quá trình công nghiệp hóa và mở rộng các ngành sản xuất và hóa dầu, củng cố vai trò chiến lược của khí tự nhiên trong nền kinh tế hậu dầu mỏ.
