Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa ban hành Thông báo số 118/KL-UBTVQH16 về kết luận phiên họp cho ý kiến đối với việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Cụ thể, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất với sự cần thiết điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng theo đề xuất của Chính phủ nhằm bảo đảm cơ sở pháp lý, tính khả thi, hiệu quả đầu tư và đáp ứng yêu cầu phát triển kết cấu hạ tầng giao thông chiến lược của đất nước.
Để hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo và các cơ quan liên quan khẩn trương rà soát, tiếp thu, giải trình đầy đủ các ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội và cơ quan thẩm tra.
Trong đó, cần làm rõ nguyên nhân điều chỉnh chủ trương đầu tư; đánh giá đầy đủ tác động của việc thay đổi quy hoạch, điều chỉnh địa giới hành chính, định hướng phát triển mạng lưới đường sắt quốc gia, yêu cầu liên kết vùng và dự báo tăng trưởng kinh tế; đồng thời rà soát lại dự báo nhu cầu vận tải để bảo đảm tính khoa học, khả thi của hồ sơ.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng yêu cầu nghiên cứu toàn diện để xác định việc trình Quốc hội ban hành Nghị quyết điều chỉnh chủ trương đầu tư hay Nghị quyết mới về chủ trương đầu tư phù hợp với phạm vi và tính chất điều chỉnh. Cùng với đó là làm rõ cơ sở xác định quy mô đầu tư, phương án phân kỳ và lựa chọn công nghệ cho từng đoạn tuyến, bảo đảm tối ưu về kinh tế, kỹ thuật và khai thác.
Đáng chú ý, cơ quan này đề nghị làm rõ lộ trình chuyển sang sử dụng nhiên liệu sạch đối với các tuyến nhánh kết nối cảng biển trong trường hợp sử dụng đầu máy diesel, bảo đảm mục tiêu phát thải ròng bằng 0; đồng thời nghiên cứu bổ sung cơ chế, chính sách để thông qua dự án từng bước hình thành nền công nghiệp đường sắt trong nước.
Đối với tổng mức đầu tư, Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ sở xác định sơ bộ tổng mức đầu tư; giải trình rõ nguyên nhân khiến chi phí tăng cao, bổ sung giải pháp kiểm soát chi phí trong quá trình triển khai và làm rõ hiệu quả tổng thể về kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh của dự án.
Bên cạnh đó, Chính phủ được yêu cầu tiếp tục làm rõ phương án huy động và bố trí nguồn vốn; hoàn thiện phương án giải phóng mặt bằng, tái định cư; rà soát tiến độ tổng thể, nhất là phương án triển khai tuyến nhánh kết nối ga Nam Hải Phòng với cảng Nam Đồ Sơn; bổ sung cơ chế kiểm tra, giám sát, chế độ báo cáo định kỳ để bảo đảm dự án được triển khai đúng mục tiêu, tiến độ và sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét dự thảo Nghị quyết điều chỉnh chủ trương đầu tư hoặc dự thảo Nghị quyết mới về chủ trương đầu tư Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI (tháng 8/2026).
Theo đề xuất của Chính phủ, nội dung điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng gồm nhiều thay đổi quan trọng về phạm vi, quy mô, công nghệ, nhu cầu sử dụng đất, tổng mức đầu tư và tiến độ thực hiện.
Cụ thể, Dự án có điểm đầu tại vị trí nối ray qua biên giới thuộc tỉnh Lào Cai và điểm cuối tại ga Nam Hải Phòng, với chiều dài tuyến chính khoảng 362,954 km và các tuyến nhánh khoảng 62,935 km, đi qua 6 tỉnh, thành phố gồm Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng.
Về quy mô, Chính phủ đề xuất đầu tư mới đường đơn đoạn từ ga Lào Cai đến ga Bắc Hồng; đường đôi đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng và đoạn Yên Viên - Gia Lâm, sử dụng khổ đường 1.435 mm, khai thác chung tàu khách và tàu hàng. Tốc độ thiết kế đạt 160 km/h trên tuyến chính từ ga Lào Cai mới đến ga Nam Hải Phòng, 120 km/h qua khu vực đầu mối Hà Nội và 80 km/h trên các đoạn tuyến còn lại.
Về công nghệ, tuyến chính và đoạn nhánh Yên Viên - Gia Lâm được đề xuất sử dụng đường sắt điện khí hóa. Riêng các tuyến nhánh kết nối cảng biển trước mắt sử dụng đầu máy diesel, sau đó sẽ chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch trong tương lai.
Theo phương án trình Quốc hội, Dự án cần thu hồi khoảng 2.075,4 ha đất, trong đó có khoảng 784,3 ha đất trồng lúa, 897,2 ha đất lâm nghiệp và 393,9 ha các loại đất khác; chưa bao gồm khoảng 1.048 ha phục vụ mỏ vật liệu và bãi đổ thải. Sơ bộ có khoảng 25.544 người phải bố trí tái định cư.
Đáng chú ý, sơ bộ tổng mức đầu tư được điều chỉnh lên 289.975 tỷ đồng, trong đó đã tính cả chi phí di dời các công trình điện từ 110 kV trở lên thuộc hai dự án độc lập tại khu vực Hà Nội gồm tuyến kết nối sân bay Gia Bình với Thủ đô Hà Nội và tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh.
Theo đề xuất của Chính phủ, Báo cáo nghiên cứu khả thi sẽ được lập từ năm 2025, phấn đấu hoàn thành toàn bộ Dự án vào năm 2030, riêng tuyến nhánh kết nối ga Nam Hải Phòng với cảng Nam Đồ Sơn sẽ được triển khai đồng bộ với tiến độ đầu tư cảng Nam Đồ Sơn. Các nội dung khác tiếp tục thực hiện theo Nghị quyết số 187/2025/QH15 của Quốc hội.