Khi mùa Xuân gõ cửa cũng là lúc cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam bước vào một chu kỳ vận động mới
Xanh hóa, yếu tố sống còn
Kinh tế toàn cầu hiện nay đang đối mặt với nhiều biến động do khó lường. Từ bất ổn địa chính trị ở nhiều khu vực, chính sách thuế đối ứng của Mỹ, các tiêu chuẩn môi trường khắt khe của châu Âu, cho tới yêu cầu minh bạch trong chuỗi cung ứng toàn cầu, tất cả đều đặt doanh nghiệp Việt Nam trước bài toán phải thay đổi. Trong bối cảnh ấy, việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đã ký kết, đồng thời đáp ứng những chuẩn mực cao nhất về môi trường, xã hội và quản trị (ESG), sẽ mở ra cánh cửa mới cho doanh nghiệp vươn ra biển lớn.
GS.TS Mạc Quốc Anh - Phó chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội cho biết, sản xuất xanh, phát triển bền vững là xu thế không thể đảo ngược. Doanh nghiệp Việt Nam muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu buộc phải đi cùng dòng chảy này. Thực tế cho thấy, những doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn ESG không chỉ mở ra cơ hội lớn trong xuất khẩu, mà còn thu hút vốn đầu tư quốc tế và hưởng lợi các ưu đãi về thuế.
Tại thị trường châu Âu, nhiều ngành như dệt may, da giày nếu sử dụng năng lượng tái tạo trong sản xuất có thể tiết kiệm tới 20% chi phí khi xuất khẩu nhờ các cơ chế ưu đãi. Không chỉ vậy, các nhà mua hàng quốc tế ngày càng ưu tiên lựa chọn sản phẩm đến từ những nhà sản xuất thân thiện với môi trường, tiết kiệm năng lượng và có trách nhiệm xã hội.
PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, Phó viện trưởng Viện Chiến lược, chính sách Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, việc chuyển đổi kinh tế xanh là yêu cầu bắt buộc trên toàn cầu, với công cụ là mô hình kinh tế tuần hoàn. Đây là sự dịch chuyển từ “nâu” sang “xanh”, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Năm 2020, Quốc hội đã thông qua Luật Bảo vệ môi trường, sau đó ngày 10/1/2022, Chính phủ đã ban hành Nghị định 08 hướng dẫn Luật Bảo vệ môi trường, trong đó có nội dung về kinh tế tuần hoàn.
 |
Xanh hóa sản xuất đang mở ra không gian phát triển mới cho doanh nghiệp Việt Nam |
Diễn đàn Doanh nghiệp Phát triển bền vững Việt Nam 2021 cũng đã thảo luận về vai trò của kinh tế tuần hoàn trong phát triển bền vững. Đặc biệt, ngày 23/1/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện kinh tế tuần hoàn đến năm 2035, khẳng định định hướng phát triển sản xuất và tiêu dùng bền vững, tái tạo tài nguyên theo chu trình khép kín, nhằm giảm thiểu tối đa phát thải ra môi trường và mang lại giá trị kinh tế - xã hội.
Trong xu thế đó, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã tích cực xây dựng báo cáo ESG và báo cáo phát triển bền vững theo các tiêu chuẩn quốc tế như Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS), Sáng kiến báo cáo toàn cầu (GRI), hay Công bố tài chính liên quan đến khí hậu (TCFD). Việc tuân thủ các tiêu chuẩn này không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro bị loại khỏi thị trường, mà còn tạo “giấy thông hành” để tham gia sâu hơn vào sân chơi toàn cầu.
Công ty cổ phần Dệt may - Đầu tư - Thành Công (TCM) cho biết, bên cạnh các sản phẩm truyền thống, Công ty đang đẩy mạnh phát triển các sản phẩm thân thiện với môi trường, sản phẩm tái chế và sản phẩm có giá trị cao. Chiến lược này giúp TCM nâng cấp chuỗi giá trị, mở rộng thị trường xuất khẩu, đồng thời khai thác tốt hơn dư địa của thị trường nội địa.
Tương tự, Công ty cổ phần Nhựa An Phát Xanh (AAA) cho biết, xây dựng mô hình kinh doanh hướng đến phát triển bền vững không chỉ là trách nhiệm của doanh nghiệp, mà còn giúp doanh nghiệp duy trì lợi thế cạnh tranh và đà tăng trưởng. Từ việc sử dụng nguyên liệu tái chế, nguyên liệu thân thiện với môi trường, đến nghiên cứu và thương mại hóa các sản phẩm nhựa sinh học có khả năng phân hủy hoàn toàn, Công ty và các đơn vị thành viên đang hòa nhịp cùng xu thế chung của thời đại. Những sản phẩm như ống hút, dao thìa dĩa sinh học, bao bì thân thiện môi trường không chỉ đáp ứng yêu cầu thị trường, mà còn góp phần giảm áp lực lên môi trường sống.
Không dừng lại ở đó, việc tối ưu công thức nguyên vật liệu, giảm thiểu chất thải trong quá trình sản xuất cũng được AAA chú trọng như một phần của chiến lược dài hơi, nơi hiệu quả kinh tế song hành cùng trách nhiệm môi trường.
Nâng cao lợi thế cạnh tranh, đẩy mạnh thương hiệu
Ông Trần Như Tùng, Chủ tịch HĐQT TCM cho rằng, phát triển bền vững chính là nền tảng để gia tăng lợi thế cạnh tranh. Từ năm 2017, TCM đã đẩy mạnh và tập trung đầu tư cho hoạt động nghiên cứu - phát triển (R&D), tập trung vào các dòng sản phẩm thân thiện với môi trường từ những vật liệu tái chế, vật liệu bền vững như polyester, viscose, cotton tái chế. Hiện nay, sản phẩm của TCM đã xuất khẩu sang hơn 40 quốc gia, vùng lãnh thổ trên bốn châu lục.
“Chúng tôi chưa bao giờ xem quá trình tái chế là bước cuối cùng, mà là điểm khởi đầu cho những giải pháp tiếp theo. Đó là lý do tại sao Công ty không ngừng tìm kiếm giải pháp như sử dụng vật phẩm tổng hợp có thể phân hủy sinh học lần đầu tiên. Công ty đã thiết kế ra Bio degradable polyester - sợi tổng hợp có khả năng phân hủy sinh học thay thế polyester. Ngoài ra, Công ty sử dụng các nguyên liệu tái chế từ thực vật, giúp hạn chế tối đa việc sử dụng dầu công nghiệp và khí CO2 thải ra môi trường, sử dụng màu nâu tự nhiên của cotton, không qua quá trình nhuộm…”, ông Tùng cho hay.
Với Nhựa Xanh An Phát, năm 2025 đánh dấu một chặng đường mới, nơi tư duy sáng tạo trở thành chìa khóa để bứt phá. Ông Nguyễn Lê Thăng Long, Chủ tịch HĐQT Công ty cho biết, phát triển không còn chỉ là đích đến, mà là hành trình liên tục của sự thích nghi, đổi mới và tái tạo giá trị. Trong hành trình đó, sản xuất xanh tiếp tục là trụ cột để doanh nghiệp gia tăng lợi thế cạnh tranh và khẳng định vai trò dẫn dắt.
Ở góc độ thị trường, GS.TS Mạc Quốc Anh nhấn mạnh, xây dựng thương hiệu xanh là yếu tố doanh nghiệp cần chú trọng khi áp dụng kinh tế tuần hoàn. Theo một nghiên cứu, có đến 70% người tiêu dùng sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho sản phẩm xanh, sạch. Điều này mang lại động lực tích cực cho doanh nghiệp Việt.
Từ thực tiễn phát triển Khu công nghiệp sinh thái Nam Cầu Kiền, ông Phạm Hồng Điệp, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Shinec khẳng định, việc xây dựng mô hình theo tiêu chuẩn ESG không chỉ giúp thu hút nhà đầu tư, cải thiện dòng vốn, giảm chi phí tài chính, mà còn hình thành cộng đồng sản xuất - kinh doanh thân thiện với môi trường, qua đó gia tăng giá trị thương hiệu một cách bền vững.
Khi xuân mới mở ra, “cuộc đua xanh” không còn là khẩu hiệu, mà đã trở thành thước đo năng lực và tầm nhìn của doanh nghiệp. Ai đi trước, đi vững và đi đúng hướng sẽ có cơ hội vươn lên dẫn dắt, tạo nền tảng phát triển bền bỉ trong một thế giới đang đổi thay từng ngày.
