Sự kỳ vọng này đã được phản ánh trên thị trường chứng khoán với chỉ số liên thiết lập đỉnh cao mới 1.900 điểm với dấu ấn của nhóm DNNN đầu ngành, trong đó nổi bật là nhóm cổ phiếu ngân hàng (VCB, BID, CTG). Ngoài nhóm ngân hàng quốc doanh là các doanh nghiệp nhà nước đầu ngành như: Dầu khí, Viettel, Bảo hiểm, Cao su… cũng góp sức cho chỉ số và thanh khoản thị trường.
Tư duy "kiến tạo" thay thế cơ chế "xin - cho"
Điểm nhấn quan trọng nhất trong bước ngoặt chính sách lần này được giới chuyên gia cũng như nhà đầu tư nhận diện, chính là đổi mới mạnh mẽ tư duy lãnh đạo, chỉ đạo, chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển, quản trị hiện đại, hành động quyết liệt. Mục tiêu cốt lõi là tập trung nguồn lực vào những ngành then chốt, những lĩnh vực mang tính mở đường hoặc những mảng mà khối tư nhân chưa đủ lực để tham gia.
Báo cáo của Rồng Việt (VDSC) nêu, Nghị quyết 79-NQ/TW ra đời với mục tiêu chính có ba giá trị lớn nhất là (1) Tái định vị vai trò của kinh tế nhà nước (2) Tái cấu trúc lại hướng tới việc tập trung vào hiệu quả (3) Tái định hình lại tư duy phát triển mang tính khởi tạo, kiến tạo của nguồn lực nhà nước, tức khối này sẽ tập trung vào các ngành nghề có tính nền tảng, rủi ro cao mang tính chất dẫn dắt, tạo ra một hệ sinh thái và môi trường thuận lợi, một mặt vẫn đóng góp vào tăng trưởng chung, mặt khác giúp tạo ra các tài nguyên, kết hợp để thúc đẩy cho Khối tư nhân thuận lợi hơn trong việc mở rộng, gia tăng năng suất và đặc biệt là làm ra các sản phẩm, dịch vụ có tính đổi mới sáng tạo cao hơn.
“Chúng tôi nhìn nhận rằng, vai trò khởi tạo này rất rõ ràng phải được thực hiện bởi nguồn lực từ Nhà nước. Ít nhất về mặt nhận thức, giai đoạn sắp tới vai trò của Chính phủ sẽ không chỉ là “sửa sai” khi thị trường có vấn đề, thay vào đó là tính khởi tạo”, theo chuyên gia Rồng Việt.
Ở khía cạnh mối quan hệ công - tư, rào cản lớn nhất cho khối tư nhân tham gia vào hoạt động kinh doanh vẫn là thủ tục hành chính kéo dài, cơ chế xin - cho còn tồn tại khiến chi phí tuân thủ pháp luật cao.
Mặt khác, nhìn từ góc độ cơ quan nhà nước, vấn đề “sợ trách nhiệm”, né tránh rủi ro khiến cho việc thực thi của riêng khối này lẫn hợp tác công - tư đều diễn ra hết sức chậm chạp, ví dụ điển hình là đa phần các dự án cao tốc Bắc - Nam đều được thực hiện theo hình thức đầu tư công. Điều này tạo ra thách thức rất lớn cho việc thúc đẩy tinh thần “dám nghĩ, dám làm”, hài hòa được vai trò quản lý nhà nước, xã hội và kinh doanh - theo quan điểm của chứng khoán Rồng Việt.
Sự chuyển mình này giúp các DNNN không còn bị bó buộc bởi những quy trình hành chính chồng chéo. Việc trao quyền tự chủ cao hơn đồng nghĩa với việc hiệu quả sử dụng vốn (ROE) và năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp này sẽ được cải thiện thực chất. Đây là một tín hiệu cực kỳ quan trọng đối với giới đầu tư, vốn bấy lâu nay luôn thận trọng với khối DNNN vì sự chậm chạp trong ra quyết định.
| |
Hệ sinh thái nguồn lực của Nhà nước. Nguồn: CTCK Rồng Việt tổng hợp |
Kỳ vọng xung lực được kích hoạt ở những cổ phiếu "vàng"
Theo các chuyên gia của Rồng Việt, Nghị quyết 79-NQ/TW nêu rõ các nhóm ngành then chốt như quốc phòng, an ninh, năng lượng, vận tải, logistics, tài chính - ngân hàng, khoa học - công nghệ, điện tử - viễn thông, hạ tầng số, khai thác, chế biến khoáng sản chiến lược, hoá chất, xây dựng, vật liệu xây dựng, nông, lâm nghiệp.
Bên cạnh đó, sự hội nhập của toàn hệ thống dần theo các chuẩn mực thế giới, theo nguyên tắc thị trường và sự trỗi dậy của các tập đoàn kinh tế tư nhân khiến cho nguồn lực nhà nước cần tái cơ cấu nhiều hơn là sẽ có các đặc quyền phát triển, lấn át khối tư nhân.
Ngoài ra, kinh nghiệm và bài học trong quá khứ để lại, đồng thời nhận thức “công - tư cùng kiến quốc” cũng dần lan tỏa trong nền kinh tế, không thành phần nào có thể lớn mạnh khi tách rời hoàn toàn là những yếu tố sẽ thúc đẩy cho sự thay đổi.
Khi cơ chế được khơi thông, giới đầu tư kỳ vọng, các DNNN sẽ đẩy nhanh lộ trình thoái vốn và cổ phần hóa, từ đó mang đến cho nhà đầu tư những cơ hội sở hữu tài sản tại các ngành độc quyền tự nhiên hoặc có vị thế thống trị. Đây chính là lời giải cho bài toán "hàng hóa chất lượng cao" trên thị trường chứng khoán vốn đang thiếu vắng những gương mặt mới tầm cỡ.
Nhìn vào cơ cấu ngành, nhóm ngân hàng thương mại nhà nước (Big 4) được dự báo sẽ là những đơn vị hưởng lợi trực tiếp. Với nguồn vốn được bổ sung và cơ chế linh hoạt, các nhà băng này không chỉ đóng vai trò "mạch máu" dẫn vốn cho các công trình trọng điểm quốc gia, mà còn nâng tầm được định giá (P/B) khi quản trị tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế.
Các doanh nghiệp đang nắm giữ những tài sản mang tính "huyệt đạo" của nền kinh tế như vận tải hàng không, cảng hàng không, hạ tầng dầu khí, hay mạng lưới viễn thông quốc gia sẽ thu hút dòng vốn. Kỳ vọng khi cơ chế khơi thông, các đơn vị này mạnh dạn đầu tư vào những dự án công nghệ lõi, tạo ra giá trị thặng dư dài hạn cho cổ đông.
Chuyên gia Rồng Việt chỉ ra các ứng viên tiềm năng nhất cho việc thoái vốn, bao gồm nhóm phân phối xăng dầu và ngân hàng, bất động sản khu công nghiệp, vận tải hàng. Nhóm này được kỳ vọng sẽ có lộ trình thoái vốn và tăng vốn sớm nhất với các đại diện tiêu biểu: PLX, BSR, GAS, VCB, CTG, BID, BCM, HVN.
Tiếp theo là nhóm cảng hàng không, viễn thông, cao su do tính chất có liên quan tới các đại dự án lớn và an ninh quốc phòng, sở hữu quỹ đất lớn, nên nhóm này được kỳ vọng có thời gian thoái vốn lâu hơn. Đại diện là các cổ phiếu như: ACV, GVR, VGI.
Nhiều nhà đầu tư cũng đưa ra góc nhìn để tìm kiếm cơ hội từ sự chênh lệch giữa giá trị tài sản thực và định giá trên sàn của các DNNN đang niêm yết hiện nay. Trong đó, thực trạng là giá cổ phiếu của nhiều "gã khổng lồ" vẫn nằm dưới giá trị thực tế - chưa tính đúng, tính đủ các tài sản như quỹ đất hay lợi thế thương mại độc quyền. Chính sự “lệch pha” này, nhà đầu tư kỳ vọng có thể tạo ra một biên an toàn tốt, hiếm có - nếu Nghị quyết 79 được thực thi quyết liệt.
Tuy nhiên, thị trường cũng cần chuẩn bị cho một "độ trễ" chính sách nhất định. Chuyên gia Rồng Việt lưu ý, giá cổ phiếu tăng do hưởng ứng lạc quan về mặt chính sách, kỳ vọng có thể không kéo dài quá lâu khi các rủi ro khác xuất hiện, hoặc việc thực thi chính sách kéo dài hơn sự mong đợi ban đầu của số đông nhà đầu tư. Vẫn nên tập trung vào yếu tố cốt lõi là các doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt, tình hình kinh doanh khả quan và đặc biệt là có thể hưởng lợi sớm từ chính sách. Đa dạng hóa ở mức độ nhất định để giảm thiểu rủi ro đảo chiều, cần theo sát các nghị định, thông tư ban hành hướng dẫn thực hiện Nghị quyết 79-NQ/TW.