Quảng Trị là địa phương có nguồn trữ lượng cát trắng hết sức dồi dào, bậc nhất cả nước.
Định vị từ lợi thế mỏ nguyên liệu chiến lược
Trong chuỗi giá trị công nghiệp bán dẫn, vật liệu đầu vào – đặc biệt là silicon tinh chế từ cát thạch anh - giữ vai trò nền tảng. Đây cũng chính là điểm xuất phát quan trọng để các địa phương tham gia vào ngành công nghiệp có giá trị hàng nghìn tỷ USD này.
Quảng Trị đang sở hữu lợi thế hiếm có khi có nguồn tài nguyên cát trắng và cát thạch anh với quy mô lớn, đặc biệt là sau khi sáp nhập tỉnh vào tháng 7/2025 (Quảng Bình cũ cũng là một trong những địa phương sở hữu trữ lượng cát trắng lớn cả nước - PV).
Theo thống kê, khu vực phía Nam tỉnh Quảng Trị có 5 điểm mỏ, gồm 2 mỏ cát trắng và 3 mỏ cát thạch anh, với tổng diện tích hơn 1.075 ha, trữ lượng khoảng 56,4 triệu tấn. Trong đó, 4 mỏ đã được cấp phép khai thác với sản lượng khai thác đạt khoảng 4,6 triệu tấn.
Không chỉ dừng ở quy mô, chất lượng cát tại Quảng Trị được đánh giá có hàm lượng silic cao, phù hợp để chế biến sâu thành thạch anh siêu tinh khiết (HPQ) - nguyên liệu đầu vào quan trọng trong sản xuất wafer bán dẫn, pin năng lượng mặt trời, cáp quang và các thiết bị quang học.
Ông Nguyễn Đức Tân, Giám đốc Trung tâm xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch Quảng Trị đánh giá, trong bối cảnh chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu đang tái cấu trúc theo hướng đa dạng hóa nguồn cung, việc sở hữu nguồn nguyên liệu ngay trong nước giúp Quảng Trị có cơ hội tham gia từ khâu đầu tiên của chuỗi giá trị – thay vì chỉ dừng lại ở các công đoạn gia công phía sau.
Đây cũng là nền tảng để địa phương từng bước chuyển dịch từ khai thác tài nguyên thô sang chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng, phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp công nghệ cao.
 |
Đoàn công tác Công ty CP Vietnam Wafer và lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Trị khảo sát chất lượng cát trắng tại KC Quán Ngang. |
Doanh nghiệp tiên phong "mở đường"
Tận dụng lợi thế tài nguyên, Quảng Trị đang chứng kiến những bước đi cụ thể trong việc hình thành ngành công nghiệp vật liệu bán dẫn, với sự tham gia của các doanh nghiệp tiên phong.
Tháng 6/2025, tại buổi làm việc với Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến và đại diện các sở ban ngành tỉnh Quảng Trị, Công ty CP Vietnam Wafer đã đề xuất xây dựng dự án Nhà máy sản xuất vật liệu thạch anh siêu tinh khiết Vietnam Wafer giai đoạn 1 nằm trong dự án Khu liên hợp sản xuất vật liệu bán dẫn Vietnam Wafer tại KCN Quán Ngang.
Sau gần 1 tháng xúc tiến thủ tục, được sự hỗ trợ từ các sở ban ngành trong tỉnh, đặc biệt là Trung tâm xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch tỉnh Quảng Trị, dự án Nhà máy sản xuất vật liệu thạch anh siêu tinh khiết Vietnam Wafer giai đoạn 1 tại Khu công nghiệp Quán Ngang với tổng vốn đầu tư hơn 96 tỷ đồng, công suất thiết kế 1.500 tấn sản phẩm/năm đã được UBND tỉnh Quảng Trị chấp thuận chủ trương đầu tư.
Theo đó, nhà máy này sẽ cung cấp sản phẩm, dịch vụ là thạch anh siêu tinh khiết dạng hạt phân loại, ứng dụng đầu vào cho sản xuất nồi (chén) nung thạch anh, kính phủ tấm pin năng lượng mặt trời, cáp quang, thấu kính quang học,…
Không dừng lại ở sản xuất vật liệu cơ bản, vào đầu năm 2026, Công ty CP Vietnam Wafer còn đề xuất tiếp dự án Trung tâm nghiên cứu, phát triển và kiểm định vật liệu cấp bán dẫn với tổng mức đầu tư khoảng 400 tỷ đồng.
Theo đề xuất, dự án hướng tới nghiên cứu công nghệ tinh luyện silica (SiO₂), sản xuất silicon (Si), công nghệ kéo tinh thể, cắt – mài – đánh bóng wafer, đồng thời xây dựng dây chuyền pilot R&D sẵn sàng chuyển giao sang sản xuất công nghiệp. Một mục tiêu quan trọng khác là đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật cao tại chỗ - yếu tố then chốt để phát triển ngành công nghiệp bán dẫn bền vững.
Tiếp đó, trong tháng 2 vừa qua, Công ty CP VSAP LAB và Công ty CP Vietnam Wafer tiếp tục có buổi làm việc với UBND tỉnh Quảng Trị và các sở ban ngành trong tỉnh nhằm thúc đẩy tiến độ triển khai dự án sản xuất vật liệu thạch anh siêu tinh khiết, cũng như xây dựng phòng LAB nghiên cứu, kiểm nghiệm chất lượng nguyên liệu cát tại địa phương.
Chủ tịch HĐQT Công ty CP VSAP LAB - bà Nguyễn Bích Yến khẳng định, việc xây dựng nhà máy sản xuất vật liệu thạch anh siêu tinh khiết đòi hỏi yêu cầu rất cao, tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe, vì vậy việc xây dựng phòng LAB để kiểm soát chất lượng nguyên liệu cát là rất quan trọng và thời gian xây dựng phòng LAB cần được rút ngắn để đưa vào vận hành, tạo cơ sở vững chắc để triển khai các bước tiếp theo của dự án.
Mở cánh cửa vào ngành công nghiệp tỷ USD
Theo Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến, tương lai ngành công nghiệp vật liệu bán dẫn tại Quảng Trị đang rất triển vọng, nhờ kết hợp đặc thù địa phương, chủ trương quốc gia, và xu hướng toàn cầu.
Do đó, dự án Nhà máy sản xuất vật liệu thạch anh siêu tinh khiết Vietnam Wafer giai đoạn 1 sau khi hoàn thành đi vào hoạt động sẽ là bước khởi động đầu tiên trong việc xây dựng ngành nguyên vật liệu bán dẫn đầu tiên tại tỉnh Quảng Trị, góp phần nâng cao giá trị công nghiệp tại địa phương.
 |
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến (thứ hai, trái ảnh) và đoàn công tác tỉnh Quảng Trị thăm và làm việc Công ty Cổ phần Vietnam Wafer ngày 31/5/2025 tại TP. Hồ Chí Minh. |
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến cũng bày tỏ mong muốn Công ty CP VSAP LAB hỗ trợ, đồng hành cùng Công ty CP VIETNAM WAFER để nghiên cứu, hoàn thiện việc xây dựng phòng LAB; qua đó, sử hiệu quả nguồn tài nguyên, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị vật liệu bán dẫn, mở ra hướng phát triển mới cho Quảng Trị trong lĩnh vực công nghệ cao.
Cũng theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến, việc hình thành các dự án vật liệu bán dẫn tại Quảng Trị không chỉ mang ý nghĩa thu hút đầu tư, mà còn mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu của ngành công nghiệp bán dẫn.
Bên cạnh đó, việc phát triển ngành vật liệu bán dẫn phù hợp với định hướng của Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Đồng thời, đây cũng là bước đi cụ thể nhằm chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghệ cao, gia tăng giá trị sản xuất công nghiệp.
Theo các chuyên gia đánh giá, để hiện thực hóa mục tiêu trở thành mắt xích trong chuỗi giá trị bán dẫn, Quảng Trị vẫn cần giải quyết nhiều bài toán: từ hoàn thiện hạ tầng khu công nghiệp, logistics, năng lượng; đến phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và cơ chế chính sách đủ sức cạnh tranh để thu hút các tập đoàn công nghệ lớn.
Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, Quảng Trị – với lợi thế “điểm khởi đầu” về nguyên liệu – đang có cơ hội bứt phá, từng bước định vị mình trong hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao. Nếu tận dụng tốt thời cơ, “cát trắng” sẽ không chỉ là tài nguyên, mà có thể trở thành nền móng cho một ngành công nghiệp mới – nơi Quảng Trị tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu bằng chính lợi thế khác biệt của mình.
