Việc các chủ đầu tư dự án gặp khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm cũng lan tỏa áp lực sang các nhà thầu xây dựng
Backlog lớn, nhưng mới hoàn thành 21,4% kế hoạch lợi nhuận
Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, ông Đặng Trọng Đức - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Xây dựng Phục Hưng Holdings (mã PHC) cho biết, giá trị hợp đồng chuyển tiếp của Công ty đạt gần 11.690 tỷ đồng tính đến trước thời điểm đại hội vào cuối tháng 4/2026. Đây là mức cao kỷ lục, tạo nguồn việc cho nhiều năm tới và giúp doanh nghiệp giảm đáng kể rủi ro thiếu hụt dự án.
Song song đó, Phục Hưng Holdings chủ động điều chỉnh cơ cấu hoạt động khi giảm tỷ trọng doanh thu nhà ở thương mại từ khoảng 75% xuống còn 55-60%, đồng thời mở rộng sang các lĩnh vực được kỳ vọng ổn định hơn như nhà ở xã hội, đầu tư công (hạ tầng, cầu đường, đường sắt đô thị) và xây dựng công nghiệp.
Trên cơ sở lượng công việc lớn, Phục Hưng Holdings đặt kế hoạch doanh thu năm 2026 đạt 3.200 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 40 tỷ đồng. Tuy nhiên, kết quả thực hiện trong nửa đầu năm cho thấy khoảng cách khá lớn giữa kế hoạch và thực tế. Phục Hưng Holdings ghi nhận doanh thu 1.058,65 tỷ đồng, tăng 92,3% so với cùng kỳ năm trước, nhưng lợi nhuận sau thuế đạt 8,54 tỷ đồng, chỉ tăng thêm 6,17 tỷ đồng và mới hoàn thành 21,4% mục tiêu lợi nhuận cả năm. Điều này cho thấy, backlog lớn chỉ đảm bảo nguồn việc, trong khi khả năng chuyển hóa thành doanh thu và lợi nhuận còn phụ thuộc vào tiến độ thi công, khả năng nghiệm thu, thanh toán cũng như sức khỏe tài chính của chủ đầu tư.
Công ty Chứng khoán SSI nhận định, nguồn cung bất động sản đang bước vào giai đoạn phục hồi nhờ quá trình tháo gỡ dần các vướng mắc pháp lý và sự cải thiện trong hoạt động phê duyệt dự án. Tuy nhiên, đà tăng cung này diễn ra trong bối cảnh nhu cầu chịu nhiều sức ép hơn, khi lãi suất vay mua nhà tăng cao và khả năng chi trả suy giảm bắt đầu tác động rõ hơn đến hoạt động giao dịch cũng như tốc độ hấp thụ.
Để đẩy mạnh tốc độ bán hàng, các chủ đầu tư đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ tài chính nhằm giảm áp lực chi trả cho người mua. Các biện pháp phổ biến gồm hỗ trợ lãi suất trong 2-5 năm để giảm gánh nặng tài chính ban đầu, ân hạn nợ gốc 2-5 năm và kéo dài tiến độ thanh toán để giảm áp lực dòng tiền, cùng nhiều ưu đãi khác như chiết khấu thanh toán sớm và các gói quà tặng.
“So với năm 2023, chính sách bán hàng tại một số dự án hiện mang tính hỗ trợ mạnh hơn, với mức hỗ trợ lãi suất cao hơn và thời gian ân hạn nợ gốc dài hơn”, Công ty Chứng khoán SSI nhấn mạnh.
Đòn bẩy tài chính tiếp tục gia tăng
Trong ngành xây dựng, khả năng kiểm soát chi phí, thu hồi công nợ, quản trị dòng tiền và giảm đòn bẩy tài chính mới là yếu tố quyết định khối lượng công việc khổng lồ có thể chuyển hóa thành lợi nhuận bền vững, hay tiếp tục trở thành áp lực lên bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp.
Việc các chủ đầu tư dự án gặp khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm và cân đối dòng tiền trong bối cảnh lãi suất neo ở mức cao cũng lan tỏa áp lực sang các doanh nghiệp xây dựng, đặc biệt là nhóm phụ thuộc nhiều vào mảng nhà ở thương mại.
Khác với giai đoạn trước, sau các biến động địa chính trị trên thế giới cùng việc đẩy mạnh đầu tư công trong nước, giá vật liệu xây dựng và chi phí nhân công đều tăng đáng kể. Dù nhiều hợp đồng xây dựng có điều khoản điều chỉnh giá khi chi phí đầu vào tăng mạnh, việc giá vật tư neo cao vẫn làm gia tăng nhu cầu vốn lưu động và kéo dài chu kỳ thu hồi vốn của các nhà thầu.
Bởi vậy, thách thức lớn nhất của các doanh nghiệp xây dựng hiện nay không còn đơn thuần là thiếu dự án, mà là khả năng cân đối dòng tiền để triển khai khối lượng công việc ngày càng lớn.
Trường hợp của Phục Hưng Holdings phản ánh khá rõ áp lực này. Trong nửa đầu năm 2026, dòng tiền kinh doanh của Công ty âm 182,2 tỷ đồng, cao hơn mức âm 148,3 tỷ đồng cùng kỳ năm trước và là mức âm lớn nhất kể từ năm 2022.
Để bù đắp nhu cầu vốn lưu động, Phục Hưng Holdings tiếp tục tăng vay nợ. Tính đến ngày 30/6/2026, dư nợ vay đạt 1.549,7 tỷ đồng, tăng thêm 125,3 tỷ đồng so với đầu năm và tương đương 233,9% vốn chủ sở hữu, cao hơn khoảng 2 lần so với mức bình quân ngành năm 2025 là khoảng 107%.
Đáng chú ý, tại đại hội đồng cổ đông đầu năm, Ban lãnh đạo Phục Hưng Holdings từng đặt mục tiêu đưa tỷ lệ nợ vay trên vốn chủ sở hữu từ khoảng 2 lần xuống mức lý tưởng khoảng 1 lần. Tuy nhiên, diễn biến nửa đầu năm cho thấy mục tiêu này vẫn còn khá xa, đặc biệt trong môi trường lãi suất neo cao, việc các chủ đầu tư gặp khó về đầu ra sẽ ảnh hưởng tới tiến độ thanh toán và có thể phát sinh công nợ kéo dài với các tổng thầu.
Cơ cấu tài sản của Phục Hưng Holdings cũng cho thấy lượng vốn lớn đang bị “giam” trong các khoản phải thu và chi phí sản xuất kinh doanh dở dang. Tại thời điểm cuối quý II/2026, các khoản phải thu ngắn hạn đạt 1.642,6 tỷ đồng, chiếm 42,6% tổng tài sản; hàng tồn kho đạt 1.295,7 tỷ đồng, tương đương 33,6% tổng tài sản.
Trong đó, các khoản phải thu tập trung vào nhiều chủ đầu tư lớn như Gamuda Land Việt Nam (68,25 tỷ đồng), Thép Hòa Phát Dung Quất (52,6 tỷ đồng), Công ty cổ phần Xây dựng và Thương mại Pros (48,8 tỷ đồng), Công ty cổ phần Bất động sản Tập đoàn Tân Á Đại Thành (35,6 tỷ đồng), Công ty cổ phần Tập đoàn Nam Cường Hà Nội (17,4 tỷ đồng)...
Đối với hàng tồn kho, chi phí sản xuất kinh doanh dở dang tăng thêm 436 tỷ đồng lên 1.294,4 tỷ đồng. Dù báo cáo không thuyết minh chi tiết, nhưng từ đầu năm 2026, Phục Hưng Holdings triển khai nhiều dự án lớn như sân bay Long Thành (141,7 tỷ đồng), MIK - The Victoria Smart City - V14 (112,5 tỷ đồng), Imperial Oasis Quy Nhơn (67,95 tỷ đồng), chung cư Golden Land 275 Nguyễn Trãi (48,5 tỷ đồng)…
Đáng chú ý, Phục Hưng Holdings là 1 trong 10 thành viên của liên danh Vietur thi công gói thầu nhà ga hành khách sân bay Long Thành trị giá hơn 35.000 tỷ đồng. Dự án đang tiến gần thời điểm vận hành cuối năm 2026 nhưng cũng nằm trong diện thanh tra liên quan đến quá trình triển khai, khiến tiến độ thanh quyết toán có thể chịu những ảnh hưởng nhất định.
Bên cạnh hoạt động xây lắp, Phục Hưng Holdings đang mở rộng sang lĩnh vực bất động sản và năng lượng nhằm tạo thêm động lực tăng trưởng mới, bao gồm dự án Khu nhà ở trung tâm Nghi Kim (Nghệ An) quy mô 5,22 ha, tổng mức đầu tư gần 390 tỷ đồng; Khu đô thị An Phú Thái Bình (nay là tỉnh Hưng Yên) có quy mô 11,9 ha, tổng mức đầu tư hơn 681 tỷ đồng; Khu nhà ở xã hội tại xã Phước An (Đồng Nai) quy mô 5,61 ha, tổng mức đầu tư hơn 2.000 tỷ đồng; Khu đô thị Văn Thành (Nghệ An) với quy mô 24,9 ha, tổng mức đầu tư 1.397,72 tỷ đồng; Khu đô thị Thống Nhất với quy mô 7,25 ha, tổng mức đầu tư 346,46 tỷ đồng; Cụm công nghiệp Đình Lập quy mô 71,39 ha, tổng mức đầu tư 677,5 tỷ đồng…
Tuy vậy, việc mở rộng đầu tư trong bối cảnh đòn bẩy tài chính ở mức cao cũng đồng nghĩa nhu cầu vốn sẽ tiếp tục gia tăng, trong khi trên thực tế, hiệu quả sử dụng vốn của Phục Hưng Holdings vẫn ở mức khá thấp trong nhiều năm. Giai đoạn 2022-2025, ROA và ROE đều thấp hơn đáng kể so với mặt bằng ngành. Riêng năm 2025, ROA chỉ đạt 0,64% - thấp hơn mức bình quân ngành là 3,17%; trong khi ROE đạt 3,47% - thấp hơn bình quân ngành là 12,22%.
Có thể thấy, backlog lớn mang lại lợi thế về nguồn việc và tạo nền tảng cho tăng trưởng doanh thu trong các năm tới. Tuy nhiên, trong ngành xây dựng, quy mô hợp đồng chỉ là điều kiện cần. Khả năng kiểm soát chi phí, thu hồi công nợ, quản trị dòng tiền và giảm đòn bẩy tài chính mới là yếu tố quyết định khối lượng công việc khổng lồ có thể chuyển hóa thành lợi nhuận bền vững, hay tiếp tục trở thành áp lực lên bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp.
