Khi các trụ cột âm tiền
Tính đến ngày 30/10/2026, Nasdaq 100 giảm 6,7% trong tháng 10, mức giảm mạnh nhất kể từ đợt biến động vì thuế quan tháng 3/2025. Đáng chú ý, Alphabet mất 13% trong một phiên, mức giảm kỷ lục trong lịch sử niêm yết, sau khi công bố kết quả kinh doanh quý III với doanh thu từ mảng tìm kiếm (chiếm gần 56% tổng doanh thu), thấp hơn kỳ vọng. Đây cũng là quý thứ hai liên tiếp tập đoàn ghi nhận dòng tiền tự do âm.
Amazon cũng ghi nhận dòng tiền tự do âm gần 35 tỷ USD, đảo chiều so với mức dương 430 triệu USD cùng kỳ năm trước. Cổ phiếu tập đoàn giảm khoảng 5,6% trong hai phiên. Trong khi đó, Meta mất khoảng 12% sau khi công bố kế hoạch tăng mạnh chi tiêu vốn (CapEx). S&P Global Ratings đã hạ triển vọng tín nhiệm của Meta từ “Ổn định” xuống “Tiêu cực” do lo ngại về khả năng thu hồi vốn đầu tư AI.
Dù duy trì dòng tiền tự do dương gần 19 tỷ USD và doanh thu mảng Azure vượt dự báo, Microsoft vẫn chịu áp lực bán, với cổ phiếu giảm khoảng 1,6%.
Theo ông Anthony Saglimbene, Chiến lược gia trưởng thị trường tại Ameriprise, các tập đoàn công nghệ từng được đánh giá cao nhờ mô hình kinh doanh ít tài sản, dòng tiền dồi dào và tăng trưởng ổn định. Tuy nhiên, làn sóng đầu tư AI đang khiến họ trở thành những doanh nghiệp thâm dụng vốn, buộc thị trường phải thay đổi cách định giá.
Ông Brian Mulberry, Chiến lược gia tại Zacks Investment Management cũng nhận định, nhà đầu tư đang áp dụng mức bù rủi ro cao hơn đối với những doanh nghiệp có dòng tiền tự do âm, qua đó đánh giá lại chất lượng dòng tiền và khả năng sinh lời của doanh nghiệp.
Cú sốc ngành phần mềm
Các tập đoàn công nghệ từng là những doanh nghiệp ít tài sản, tạo ra dòng tiền dồi dào. Nhưng nay, họ đã trở thành những cỗ máy thâm dụng vốn.
Áp lực từ nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn đang lan sang toàn ngành phần mềm doanh nghiệp. ServiceNow mất tới 31% giá trị trong một phiên, mức giảm mạnh nhất trong lịch sử giao dịch, sau khi triển vọng doanh thu quý tới thấp hơn kỳ vọng. Fortinet và Twilio cũng chịu áp lực, trong đó cổ phiếu Twilio giảm 18%.
Theo Bloomberg, trong quý III, dù có tới 90% doanh nghiệp phần mềm thuộc S&P 500 vượt dự báo lợi nhuận, chỉ 70% đạt kỳ vọng về doanh thu, thấp hơn mức tương ứng 100% và 80% của quý trước. Điều này cho thấy, thị trường không còn chỉ quan tâm đến khả năng sinh lời hiện tại mà ngày càng lo ngại về sức cạnh tranh của mô hình kinh doanh truyền thống trước AI.
Ông Ben Connard, Giám đốc đầu tư tại Carnegie Investment Counsel cho rằng, những mô hình AI tiên tiến của OpenAI và Anthropic đang đe dọa sức mạnh định giá (pricing power) của các công ty phần mềm, tạo áp lực lên biên lợi nhuận toàn ngành.
Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư ưu tiên những doanh nghiệp chứng minh được khả năng chuyển hóa chi phí đầu tư thành doanh thu và lợi nhuận thực tế. Ông Chris Osmond, Giám đốc đầu tư tại Fifth Third Wealth Advisors nhận định, những doanh nghiệp tiếp tục tăng chi tiêu nhưng chưa tạo ra kết quả tương xứng sẽ chịu áp lực điều chỉnh định giá từ thị trường.
Bài toán thu hồi vốn bạc tỷ
Mối lo lớn nhất hiện nay là quy mô đầu tư hạ tầng AI ngày càng phình to. Meta nâng dự báo chi tiêu vốn năm nay, đưa tổng cam kết đầu tư trong tương lai lên 825 tỷ USD, trong khi nghĩa vụ chi tiêu tương lai của Alphabet vượt 1.000 tỷ USD. Microsoft cũng dự kiến gia tăng giải ngân trong nửa cuối năm tài chính.
Ông Brian Mulberry đặt vấn đề: Với khoảng 800 tỷ USD được rót vào AI trong năm nay, các doanh nghiệp sẽ thương mại hóa khoản đầu tư này như thế nào và liệu nguồn thu có đủ tạo ra dòng tiền tự do dương?
Alphabet còn đối mặt với nghịch lý khi lượng truy vấn tìm kiếm bằng AI tăng mạnh nhưng doanh thu từ kết quả tìm kiếm do AI tổng hợp lại thấp hơn quảng cáo truyền thống. Công nghệ mới vì thế có nguy cơ bào mòn chính nguồn thu cốt lõi của tập đoàn.
Ông Anthony Saglimbene nhận định, giai đoạn tiếp theo của AI sẽ là thời kỳ các doanh nghiệp phải chứng minh hiệu quả đầu tư. Bất kỳ khoảng cách nào giữa kỳ vọng và kết quả tài chính thực tế đều có thể kích hoạt làn sóng bán tháo.
