Ngân hàng được đánh giá là nhóm cổ phiếu đáng chú ý cho chiến lược tích lũy trung hạn, song cơ hội cũng phân hóa trong nhóm này
Áp lực lãi suất và bài toán lợi nhuận doanh nghiệp
Diễn biến lãi suất tiếp tục là một trong những biến số quan trọng chi phối triển vọng thị trường chứng khoán trong giai đoạn cuối năm. Trong khi Ngân hàng Nhà nước định hướng giảm lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, áp lực huy động vốn, cân đối cung - cầu vốn, rủi ro nợ xấu của hệ thống ngân hàng và những bất định từ chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới đang khiến dư địa nới lỏng không còn nhiều.
Áp lực huy động vốn của các ngân hàng thể hiện rõ khi lãi suất huy động tại một số ngân hàng thương mại có xu hướng tăng trong những tháng gần đây. Trong khi đó, định hướng giảm lãi suất cho vay đặt hệ thống ngân hàng trước bài toán cân bằng giữa hỗ trợ doanh nghiệp và duy trì hiệu quả kinh doanh. Nếu chi phí huy động không giảm tương ứng với lãi suất đầu ra, biên lãi ròng (NIM) sẽ tiếp tục chịu sức ép, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu nhập cốt lõi của ngành.
Theo ông Trần Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Phân tích, Công ty Chứng khoán Dầu khí (PSI), lợi nhuận ngành ngân hàng trong những tháng cuối năm 2026 và năm 2027 sẽ đối mặt với nhiều thách thức khi chi phí huy động vốn gia tăng, trong khi lãi suất cho vay được định hướng giảm. Mặt bằng lãi suất năm 2027 khó giảm nhanh, khiến khả năng cải thiện NIM của các ngân hàng chưa thực sự rõ ràng.
Ở góc độ vĩ mô, định hướng giảm lãi suất cho vay mang ý nghĩa tích cực đối với nền kinh tế. Chi phí tài chính thấp hơn có thể hỗ trợ khả năng trả nợ, cải thiện dòng tiền và tạo điều kiện cho doanh nghiệp mở rộng sản xuất - kinh doanh, qua đó, thúc đẩy nhu cầu tín dụng và tăng trưởng kinh tế.
Ông Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng phòng Nghiên cứu ngành và cổ phiếu, Công ty Chứng khoán MB (MBS) đánh giá, chính sách giảm lãi suất cho vay có tác động hỗ trợ nền kinh tế và thị trường chứng khoán trong trung hạn. Tuy nhiên, lợi ích đối với hệ thống ngân hàng không xuất hiện đồng đều, bởi những đơn vị có lợi thế về tiền gửi không kỳ hạn (CASA), chất lượng tài sản và khả năng kiểm soát chi phí sẽ có sức chống chịu tốt hơn trước áp lực thu hẹp NIM.
Đối với các doanh nghiệp niêm yết ngoài ngành ngân hàng, biến động lãi suất cũng tạo ra những tác động trái chiều. Những doanh nghiệp sử dụng nhiều vốn vay có thể được hưởng lợi đáng kể nếu lãi suất cho vay giảm mạnh, qua đó, tiết giảm chi phí tài chính và cải thiện biên lợi nhuận. Ngược lại, khi mặt bằng lãi suất huy động còn cao, khả năng giảm chi phí vốn của doanh nghiệp sẽ có độ trễ, đặc biệt đối với những khoản vay dài hạn hoặc các khoản nợ cần tái cấp vốn.
Sự khác biệt này thể hiện rõ ở các ngành có nhu cầu vốn lớn như bất động sản, xây dựng, vật liệu và sản xuất công nghiệp. Với những doanh nghiệp có cơ cấu tài chính lành mạnh, chi phí lãi vay giảm sẽ tạo thêm dư địa cải thiện lợi nhuận. Trong khi đó, các doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy cao, dòng tiền kinh doanh yếu hoặc phụ thuộc nhiều vào tín dụng mới vẫn đối mặt với rủi ro thanh khoản và áp lực trả nợ.
Một yếu tố khác tác động đến triển vọng lãi suất trong nước là chính sách tiền tệ quốc tế. Những bất định về định hướng điều hành của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục ảnh hưởng đến tỷ giá, dòng vốn quốc tế và khả năng nới lỏng chính sách tiền tệ của Việt Nam. Khi mặt bằng lãi suất quốc tế duy trì ở mức cao, áp lực tỷ giá có thể khiến việc giảm lãi suất trong nước được cân nhắc thận trọng hơn.
Việc ổn định thanh khoản, kết hợp với điều chỉnh lãi suất huy động và cho vay, được kỳ vọng tạo điều kiện để chi phí vốn giảm dần trong năm 2027. Tuy nhiên, mức độ cải thiện lợi nhuận sẽ phụ thuộc vào tốc độ điều chỉnh lãi suất, nhu cầu tín dụng và khả năng kiểm soát rủi ro của từng doanh nghiệp.
Dòng tiền phân hóa, cơ hội ở những cổ phiếu có nền tảng tốt
Trong bối cảnh biến động lãi suất tiếp tục chi phối triển vọng lợi nhuận, cơ hội đầu tư trên thị trường chứng khoán cuối năm 2026 và năm 2027 được dự báo sẽ có sự phân hóa rõ nét. Thay vì tăng trưởng đồng đều theo nhóm ngành, dòng tiền có xu hướng lựa chọn những doanh nghiệp có khả năng duy trì lợi nhuận, kiểm soát chi phí tài chính và tận dụng được các động lực tăng trưởng của nền kinh tế.
Giới phân tích cho rằng, ngân hàng vẫn là nhóm cổ phiếu đáng chú ý cho chiến lược đầu tư trung và dài hạn, song khó xuất hiện một nhịp tăng đồng đều khi áp lực NIM và chất lượng tài sản chưa được giải quyết hoàn toàn.
Theo ông Nguyễn Tiến Dũng, đây là giai đoạn phù hợp để tích lũy cổ phiếu ngân hàng một cách có chọn lọc. Những ngân hàng có lợi thế thanh khoản, nền tảng CASA tốt, khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn LCR, NSFR theo Thông tư 50 sẽ có vị thế thuận lợi hơn. Bên cạnh đó, các ngân hàng có chất lượng tài sản tốt, duy trì ROE ổn định hoặc có câu chuyện tăng vốn, bán vốn cho cổ đông chiến lược nước ngoài cũng có thể tạo ra những động lực định giá riêng.
Trong khi đó, ông Trần Anh Tuấn nhấn mạnh, định giá thấp chỉ là điều kiện cần, khả năng duy trì tăng trưởng lợi nhuận, nguồn thu đa dạng và kiểm soát nợ xấu mới là yếu tố quyết định sức hấp dẫn của cổ phiếu ngân hàng trong năm 2027. Ngoài ngân hàng, các nhóm cổ phiếu hưởng lợi từ đầu tư công, xây dựng hạ tầng, vật liệu và tiêu dùng có thể thu hút sự quan tâm nhờ những động lực tăng trưởng tương đối độc lập với diễn biến lãi suất.
Việc thúc đẩy giải ngân đầu tư công tạo cơ hội cho doanh nghiệp xây dựng, vật liệu và các lĩnh vực liên quan đến phát triển hạ tầng. Trong khi đó, dòng vốn FDI và nhu cầu mở rộng sản xuất tiếp tục hỗ trợ triển vọng của doanh nghiệp khu công nghiệp, logistics và dịch vụ công nghiệp.
Đối với nhóm bán lẻ và tiêu dùng, ông Tuấn cho rằng, chính sách hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, cùng triển vọng cải thiện thu nhập và sức mua có thể tạo điều kiện phục hồi doanh thu, lợi nhuận của ngành này. Những doanh nghiệp có hệ thống phân phối hiệu quả, khả năng quản trị hàng tồn kho và kiểm soát chi phí tốt sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt.
Nhóm chứng khoán, theo chuyên gia PSI, cũng là một trong những lĩnh vực đáng theo dõi khi thị trường vào giai đoạn chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng mới. Triển vọng thị trường sau nâng hạng (cải thiện thanh khoản và khả năng thu hút dòng vốn quốc tế) có thể hỗ trợ hoạt động môi giới, cho vay ký quỹ và tự doanh của các công ty chứng khoán. Tuy nhiên, đây là nhóm có độ nhạy cao với diễn biến thị trường, do đó, triển vọng lợi nhuận còn phụ thuộc đáng kể vào sự trở lại của dòng tiền.
Riêng nhóm bất động sản, khả năng giảm lãi suất cho vay có thể hỗ trợ cả phía doanh nghiệp phát triển dự án lẫn nhu cầu mua nhà. Dù vậy, cơ hội sẽ tập trung vào những doanh nghiệp có pháp lý dự án rõ ràng, năng lực triển khai tốt, dòng tiền ổn định và áp lực nợ vay trong tầm kiểm soát. Những doanh nghiệp có đòn bẩy cao vẫn có nguy cơ chịu sức ép nếu chi phí vốn giảm chậm hơn kỳ vọng.
Sau mùa công bố kết quả kinh doanh quý III, mặt bằng giá của nhiều cổ phiếu đã điều chỉnh đáng kể, trong khi hoạt động kinh doanh của không ít doanh nghiệp vẫn duy trì tăng trưởng. Đây là cơ sở để nhà đầu tư tìm kiếm cơ hội tích lũy đón đầu năm 2027, nhưng mức giảm giá không đồng nghĩa cổ phiếu đã thực sự hấp dẫn. Yếu tố quan trọng hơn là chất lượng lợi nhuận và khả năng duy trì tăng trưởng trong những quý tiếp theo. Dòng tiền kinh doanh, cấu trúc nợ vay, biên lợi nhuận và hiệu quả sử dụng vốn cần được xem xét cùng với mức định giá để tránh lựa chọn những doanh nghiệp có lợi nhuận tăng trưởng thiếu bền vững.
Theo ông Trần Anh Tuấn, nhà đầu tư nên lựa chọn chiến lược phòng thủ chủ động, tích lũy từng phần và ưu tiên chất lượng doanh nghiệp, thay vì vội vàng gia tăng tỷ trọng chỉ vì cổ phiếu đã giảm về vùng giá hấp dẫn. Rủi ro hiện nay không chỉ nằm ở định giá, mà còn ở khả năng thị trường tiếp tục điều chỉnh hoặc kéo dài trạng thái đi ngang trước khi hình thành xu hướng mới.