Hóa đơn giá trị nhỏ được gộp xuất cuối ngày
Tại dự thảo Nghị định, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung quy định: Trường hợp cung cấp dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, dịch vụ chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại của đơn vị phân phối điện, dịch vụ trông giữ xe, hoạt động chiếu phim, dịch vụ thương mại điện tử (bao gồm dịch vụ thương mại điện tử và các hoạt động bưu chính, vận chuyển trực tiếp cho sản phẩm thương mại điện tử) có hệ thống phần mềm kiểm soát, quản lý chi tiết từng giao dịch cho người mua là cá nhân không kinh doanh, thì đơn vị được lập hóa đơn tổng cuối ngày, hoặc cuối tháng căn cứ dữ liệu chi tiết tại hệ thống quản lý của đơn vị.
Đối với kinh doanh vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, kinh doanh vận tải hành khách bằng xe taxi có sử dụng phần mềm tính tiền cho người mua là cá nhân không kinh doanh theo quy định của Luật Đường bộ, có đầy đủ các thông tin của chuyến đi gồm: tên đơn vị kinh doanh vận tải, biển kiểm soát phương tiện vận tải, hành trình (điểm đi - điểm đến), cự ly chuyến đi (tính theo km), tổng số tiền hành khách phải trả, thì cuối ngày đơn vị lập hóa đơn tổng cho người mua là cá nhân không kinh doanh căn cứ dữ liệu chi tiết tại hệ thống quản lý của đơn vị.
Đơn vị cung cấp dịch vụ chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu và cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi cơ quan nhà nước có yêu cầu. Trường hợp khách hàng yêu cầu hóa đơn theo từng giao dịch, đơn vị phải lập hóa đơn và giao cho khách hàng theo từng giao dịch.
Theo Bộ Tài chính, việc bổ sung quy định về lập hóa đơn tổng đối với khách hàng là cá nhân không kinh doanh nhằm phù hợp với đặc thù hoạt động của các ngành có tần suất giao dịch lớn.
Theo phân tích của Bộ Tài chính, trước đây, tại điểm a khoản 4 Điều 9 Nghị định số 123/2020/NĐ-CP đã quy định việc lập hóa đơn tổng đối với một số dịch vụ như chứng khoán, ngân hàng, bảo hiểm, dịch vụ chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại của đơn vị phân phối điện.
Tuy nhiên, Nghị định số 70/2025/NĐ-CP đã bỏ quy định lập hóa đơn tổng, do đó phát sinh vướng mắc trong thực tiễn. Cụ thể, số lượng hóa đơn điện tử phát sinh tăng đột biến, vượt xa năng lực thiết kế của hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế. Số liệu thực tế cho thấy lượng hóa đơn phát sinh từ ngân hàng, máy tính tiền và các lĩnh vực có giao dịch nhỏ lẻ đã tăng gấp nhiều lần so với giai đoạn trước đây, dẫn đến nguy cơ quá tải hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động lập hóa đơn của doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế.
Tháo gỡ vướng mắc, tối ưu hóa chi phí cho doanh nghiệp
Việc lập hóa đơn tổng vào cuối ngày sẽ giảm đáng kể áp lực lên hệ thống, góp phần bảo đảm hệ thống hóa đơn điện tử vận hành ổn định, an toàn.
Luật sư Đặng Thành Chung - Giám đốc Công ty luật TNHH An Ninh cho rằng, việc Bộ Tài chính đề xuất quy định gộp xuất hóa đơn cuối ngày đối với các giao dịch giá trị nhỏ, số lượng lớn là rất cần thiết, nhằm tháo gỡ tình trạng quá tải hóa đơn cho doanh nghiệp.
Theo luật sư Đặng Thành Chung, năm 2026 chính sách thuế có nhiều thay đổi, việc mở rộng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, cũng như sự bùng nổ của giao dịch nhỏ lẻ qua thương mại điện tử, ví điện tử, dịch vụ công cộng khiến gia tăng đột biến số lượng hóa đơn, gây áp lực cho hệ thống kế toán doanh nghiệp và hệ thống xử lý dữ liệu hóa đơn điện tử. Trong khi đó, một số doanh nghiệp kinh doanh các lĩnh vực, ngành nghề thường bán hàng, hoặc cung cấp dịch vụ với đặc thù có giá trị nhỏ nhưng tần suất lớn, việc xuất hóa đơn riêng cho từng giao dịch khiến hệ thống xử lý dữ liệu tăng tải đáng kể và không cần thiết trong trường hợp khách hàng không có nhu cầu lấy hóa đơn.
“Việc gộp hóa đơn cuối ngày - lập hóa đơn tổng sẽ giảm đáng kể áp lực lên hệ thống hóa đơn điện tử. Với quy định này, việc gộp hóa đơn giúp phân tán lượng giao dịch, tránh quá tải cho hệ thống của cơ quan thuế vào giờ cao điểm, đồng thời giảm áp lực cho hệ thống hạ tầng kỹ thuật hóa đơn điện tử, điều này cũng sẽ góp phần bảo đảm hệ thống hóa đơn điện tử vận hành ổn định, an toàn”, luật sư Đặng Thành Chung nói.
Theo đánh giá của luật sư Đặng Thành Chung, nếu quy định này được thông qua sẽ tạo ra nhiều hiệu quả tích cực và tối ưu chi phí cho doanh nghiệp như: giảm số lượng hóa đơn phát hành mỗi ngày; giảm chi phí quản lý, lưu trữ, xử lý dữ liệu hóa đơn; hạn chế rủi ro lập hóa đơn không đúng thời điểm khi hệ thống quá tải; rút ngắn thời gian phục vụ từng khách hàng để nâng cao chất lượng phục vụ.
Tuy nhiên, để đảm bảo giảm tải hệ thống, tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp, nhưng vẫn kiểm soát đúng, đủ doanh thu, luật sư Đặng Thành Chung kiến nghị, cơ quan soạn thảo cần cân nhắc kỹ lưỡng các nhóm ngành kinh doanh được áp dụng, điều kiện được áp dụng, quy trình thực hiện và cơ chế kiểm soát dữ liệu.
Bên cạnh đó, luật sư Đặng Thành Chung cho rằng, nếu quy định trên được thực hiện, cơ quan thuế cần kiểm soát dữ liệu giao dịch vừa đảm bảo minh bạch, vừa tránh rủi ro gian lận thuế theo các nguyên tắc sau:
Tự động hóa, lưu trữ dữ liệu và tích hợp đồng bộ dữ liệu phần mềm bán hàng với hóa đơn điện tử: Mọi giao dịch (các thông tin giao dịch) phải được ghi nhận ngay lập tức khi phát sinh và phải đảm bảo dữ liệu bán hàng không thể bị can thiệp hay xóa sửa.
Kết nối, truyền dữ liệu thời gian thực cho cơ quan thuế: Sử dụng các giải pháp hóa đơn có mã của cơ quan thuế, hoặc hệ thống truyền dữ liệu định kỳ/liên tục để đảm bảo dữ liệu bán hàng đã được ghi nhận trước khi tổng hợp.
Hệ thống kiểm soát từ bên thứ ba (nếu có): Sử dụng phần mềm quản lý có hệ thống ghi nhật ký được kiểm soát bởi đơn vị độc lập để ngăn chặn gian lận doanh thu, né thuế, có khả năng truy xuất chi tiết khi có yêu cầu.
Doanh nghiệp phải lưu trữ đầy đủ bảng kê chi tiết các giao dịch trong ngày và xuất trình cho cơ quan thuế khi có yêu cầu.
Kinh nghiệm một số quốc gia về quản lý, sử dụng hóa đơn
Ông Lê Văn Hải, Phó Ban pháp chế, Cục Thuế, Bộ Tài chính cho biết, trên thế giới, không có quốc gia nào áp dụng cứng một mô hình cho mọi giao dịch, mà áp dụng linh hoạt nhiều mô hình khác nhau.
Liên minh châu Âu (EU) yêu cầu hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) nghiêm ngặt với giao dịch B2B (bán buôn). Tuy nhiên, với giao dịch B2C (bán lẻ) giá trị nhỏ, nhiều quốc gia cho phép: hóa đơn rút gọn (simplified invoice); ngưỡng giá trị từ 100-400 EUR (tùy nước); hóa đơn tổng trong bán lẻ nếu có hệ thống POS kiểm soát doanh thu.
Tư duy ở đây là kiểm soát thuế giá trị gia tăng giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp phải chặt chẽ, nhưng với giao dịch tiêu dùng nhỏ lẻ, chi phí quản lý phải tương xứng với lợi ích thu được.
Tại Singapore thì không bắt buộc phát hành hóa đơn VAT cho mọi giao dịch nhỏ. Cơ quan thuế tập trung vào kê khai định kỳ và phân tích rủi ro tổng thể. Hệ thống quản lý thuế dựa vào sự đơn giản, minh bạch và mức độ tuân thủ cao của người nộp thuế.
Tại Hàn Quốc, áp dụng hóa đơn điện tử bắt buộc đối với doanh nghiệp quy mô lớn và trung bình, nhưng đơn giản hóa đáng kể đối với hộ kinh doanh nhỏ. Hệ thống quản lý dựa trên phân loại rủi ro thay vì kiểm soát đồng loạt.
Tại Brazil, đây là một trong những quốc gia áp dụng hóa đơn điện tử thời gian thực mạnh nhất. Tuy nhiên, mô hình này thành công nhờ hạ tầng công nghệ quốc gia rất lớn, phân loại doanh nghiệp rõ ràng, nền tảng dữ liệu tập trung lâu năm. Điều này cho thấy quản lý theo thời gian thực có thể hiệu quả, nhưng đòi hỏi điều kiện nền tảng phù hợp.