Thi công cầu Phước Khánh trên tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành. Ảnh: Lê Anh
Nối thông các trục cao tốc liên vùng
Những ngày cuối tháng 4/2026, giữa cái nắng gắt của phương Nam, công trường cầu Phước Khánh vẫn rền vang máy móc thi công. Trên những trụ cầu vươn mình giữa sông, hàng trăm kỹ sư, công nhân đang chạy đua với thời gian để hợp long vào tháng 5 tới. Với chiều dài 3.180 m, cầu Phước Khánh là công trình lớn nhất trên tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành, được thiết kế theo dạng cầu dây văng hiện đại, tĩnh không thông thuyền đạt 55 m, cao nhất Việt Nam hiện nay. Đây cũng chính là “mắt xích” cuối cùng để nối thông toàn tuyến cao tốc huyết mạch này.
Ông Phan Văn Quân, Phó giám đốc Công ty cổ phần Xây dựng hạ tầng Bắc Trung Nam - đơn vị đứng đầu liên danh trúng thầu thi công gói thầu J3-1 (cầu Phước Khánh) thuộc Dự án cao tốc Bến Lức - Long Thành cho biết, ngay sau khi được bàn giao mặt bằng vào tháng 5/2025, nhà thầu xác định đây là một “chiến dịch nước rút” thực sự. Từng hạng mục được lập tiến độ chi tiết, từng mũi thi công được bố trí chia ca kíp bám trụ ngày đêm trên những trụ cầu giữa sông, dồn toàn lực cho phần dầm chính dây văng, hạng mục phức tạp và mang tính quyết định của dự án.
Theo kế hoạch, cầu sẽ hợp long vào tháng 5/2026 và thông xe vào quý III/2026. Khi cầu Phước Khánh hoàn thành, tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành sẽ chính thức nối thông để hình thành tuyến giao thông chiến lược kết nối miền Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ. Từ đó, rút ngắn thời gian di chuyển từ khu vực Tây Nam Bộ đến sân bay quốc tế Long Thành, mở ra không gian phát triển mới cho cả khu vực phía Nam.
Cách tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành không xa, đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu (kết nối Đồng Nai với TP.HCM) cũng đang chạy đua nước rút để kịp hoàn thành trong năm 2026, tạo thành mạng lưới cao tốc liên vùng giúp giảm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp.
Không chỉ vậy, tuyến đường Vành đai 3, dài 76 km kết nối TP.HCM, Đồng Nai, Tây Ninh sẽ hoàn thành trong năm nay. Tuyến đường này sẽ liên kết các khu công nghiệp, cảng biển trong vùng, hình thành hành lang vận chuyển mới, giúp rút ngắn thời gian lưu thông và tối ưu chi phí cho doanh nghiệp.
Chứng kiến cảnh kẹt xe hàng ngày tại các tuyến đường vào cảng, ông Lâm Đại Vinh, Giám đốc Công ty vận tải Lâm Vinh trông đợi từng ngày tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành và đường Vành đai 3, TP.HCM đưa vào khai thác. Ông cho biết, hiện nay, xe vận tải liên tỉnh buộc phải đi xuyên qua nội đô TP.HCM, thường xuyên đối mặt với ùn tắc kéo dài, thời gian quay đầu xe rất lâu, tiêu hao nhiên liệu tăng cao và chi phí nhân công cũng đội lên theo từng chuyến. Có những ngày kẹt xe, chỉ riêng thời gian chờ trên đường đã làm trễ tiến độ giao hàng, phát sinh thêm chi phí lưu kho, bốc dỡ.
Khi các tuyến cao tốc và vành đai đưa vào khai thác, xe chở hàng có thể đi thẳng giữa các địa phương mà không cần vòng vào trung tâm, giúp rút ngắn đáng kể quãng đường và thời gian vận chuyển. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm nhiên liệu, giảm hao mòn phương tiện, mà còn tăng vòng quay khai thác xe, qua đó tối ưu chi phí trên mỗi chuyến hàng.
Tạo động lực phát triển bứt phá
Khi các tuyến cao tốc và vành đai đưa vào khai thác, xe chở hàng có thể đi thẳng giữa các địa phương mà không cần vòng vào trung tâm, giúp rút ngắn đáng kể quãng đường và thời gian vận chuyển.
Có thể nói, năm 2026 là năm đầy sôi động trên các công trường hạ tầng giao thông tại TP.HCM, khi hàng loạt dự án động thổ và khởi công. Từ đầu năm đến nay, TP.HCM và Đồng Nai phối hợp đồng loạt động thổ 3 cây cầu lớn kết nối giữa hai địa phương gồm: cầu Phú Mỹ 2 (16.445 tỷ đồng); cầu Cát Lái (20.524 tỷ đồng), cầu Long Hưng (11.758 tỷ đồng). Đây là những dự án huyết mạch nối các hướng của TP.HCM đến sân bay Long Thành và cảng Cái Mép - Thị Vải. Khi hoàn thành, các cây cầu này không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển, mà còn mở rộng không gian phát triển đô thị, tạo điều kiện hình thành các khu đô thị mới, khu công nghiệp và trung tâm logistics.
Trong khi TP.HCM cũng động thổ xây dựng cầu Cần Giờ (13.200 tỷ đồng) để nối giữa trung tâm thành phố với Khu đô thị lấn biển Cần Giờ 2.870 ha phát triển theo mô hình ESG (môi trường - xã hội - quản trị) - một biểu tượng phồn vinh mới của TP.HCM nói riêng và Việt Nam nói chung.
Song song với việc động thổ xây dựng các cây cầu, TP.HCM cũng tiến hành khởi công các tuyến đường sắt đô thị. Cuối năm 2025, Thành phố đã động thổ xây dựng tuyến metro nối Bến Thành - Cần Giờ dài gần 53 km nối từ Bến Thành đến Dự án Khu đô thị lấn biển Cần Giờ. Sau khi tuyến đường sắt này hoàn thành, thời gian di chuyển từ trung tâm đến Cần Giờ chỉ còn khoảng 20 phút.
Đến đầu năm 2026, Thành phố tiếp tục khởi công tuyến metro số 2, đoạn Bến Thành - Tham Lương. Cuối tháng 4/2026 sẽ tiếp tục khởi công đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm. Vào tháng 6 tới, sẽ tiếp tục khởi công tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành. Ngoài ra, Thành phố cũng đang thúc đẩy để sớm khởi công các tuyến đường sắt nối từ Suối Tiên đến khu vực Bình Dương (cũ) để hình thành mạng lưới vận tải công cộng hiện đại.
Với mạng lưới hạ tầng liên kết vùng, tuyến Vành đai 4 dài 207 km đang được TP.HCM đẩy nhanh thủ tục để khởi công vào tháng 5 và hoàn thành năm 2028. Khi dự án này hoàn thành sẽ tạo thành vòng tròn khép kín bao quanh các đô thị, khu công nghiệp và cảng biển của TP.HCM, Đồng Nai, Tây Ninh. Đây được xem là trục phát triển chiến lược, đưa toàn vùng phía Nam “cất cánh”.
Nếu đường Vành đai 4, TP.HCM là một vòng tròn khép kín, thì các tuyến cao tốc TP.HCM - Mộc Bài dài 51 km; cao tốc Thủ Dầu Một - Chơn Thành dài 52 km sẽ là những tuyến cao tốc trục ngang kết nối TP.HCM với cửa khẩu Mộc Bài và khu vực Tây Nguyên. Khi hoàn thành vào năm 2029, các dự án này sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ TP.HCM đến cửa khẩu Mộc Bài và khu vực Tây Nguyên, giảm chi phí vận tải, thu hút đầu tư vào chuỗi công nghiệp, đô thị dọc hành lang kinh tế xuyên Á, thúc đẩy giao thương với Campuchia và khu vực ASEAN.
TS. Trần Du Lịch, chuyên gia kinh tế nhận định, trong 5 năm tới là giai đoạn quan trọng để TP.HCM xây dựng bộ khung hạ tầng giao thông, giải quyết các điểm nghẽn cố hữu trước đây. “Việc hoàn thành tuyến đường Vành đai 2, Vành đai 3 và chuẩn bị đầu tư tuyến Vành đai 4 cùng các tuyến cao tốc liên vùng, đặc biệt là đầu tư các tuyến đường sắt đô thị theo Nghị quyết 188/2025/QH15 của Quốc hội sẽ là yếu tố quyết định để tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế hai con số trong những năm tới của Thành phố”, ông Lịch nhấn mạnh.
Như vậy, năm 2026, hạ tầng giao thông của TP.HCM và khu vực Đông Nam Bộ có những bước chuyển mình mạnh mẽ khi những dự án trọng điểm, huyết mạch lần lượt khởi công. Những tuyến đường cao tốc, những cây cầu nối liền các địa phương không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý, mà còn mở rộng không gian phát triển.
Hậu sáp nhập TP.HCM không chỉ đầu tư hạ tầng để đáp ứng nhu cầu trước mắt, mà đang định hình nền tảng cho một siêu đô thị đa trung tâm, kết nối với các vùng. Khi hạ tầng dần hoàn thiện, đó không chỉ là điều kiện cần, mà chính là “đường băng” để kinh tế Thành phố cất cánh trong chặng đường tới.
