Tiến độ cấp phép phụ thuộc vào doanh nghiệp

Một trong những điểm mà ông Tô Trần Hòa nhấn mạnh là Việt Nam đang xây dựng thị trường tài sản mã hóa theo mô hình thí điểm có kiểm soát, không mở cửa đại trà ngay từ đầu. Hiện nay, 5 doanh nghiệp đã được chấp thuận về mặt nguyên tắc. Tuy nhiên, để nhận giấy phép chính thức vận hành, các đơn vị này phải vượt qua một loạt điều kiện kỹ thuật và tài chính hết sức nghiêm ngặt.

Hệ thống công nghệ thông tin phải đạt tiêu chuẩn an ninh cấp độ 4 (mức bảo mật cao nhất trong hệ thống phân loại an toàn thông tin của Việt Nam, yêu cầu hạ tầng phải chịu được các cuộc tấn công mạng có chủ đích), đồng thời phải hoàn thiện 10 quy trình nghiệp vụ cốt lõi như giao dịch, thanh toán, báo cáo và công bố thông tin.

Đặc biệt, mỗi sàn bắt buộc phải góp đủ 10.000 tỷ đồng tiền mặt trước khi được phép vận hành, và Bộ Tài chính sẽ áp dụng các chỉ tiêu an toàn tài chính để giám sát nguồn vốn này để đảm bảo doanh nghiệp vận hành an toàn và nhà đầu tư yên tâm.

Bởi vậy, việc khi nào sàn giao dịch trong nước ra mắt phụ thuộc nhiều vào tiến độ triển khai của doanh nghiệp.

Đối với nhà đầu tư cá nhân trong nước, giai đoạn đầu chỉ những người đang sở hữu sẵn tài sản mã hóa mới được phép tham gia giao dịch trên thị trường thí điểm. Thị trường ban đầu chỉ cho phép giao dịch giao ngay (spot trading - mua bán trực tiếp, thanh toán ngay, không dùng đòn bẩy hay hợp đồng kỳ hạn). Các sản phẩm phức tạp hơn như phái sinh, cho vay hay chứng chỉ quỹ sẽ được nghiên cứu đưa vào ở các giai đoạn tiếp theo. Toàn bộ giao dịch bắt buộc phải thực hiện bằng đồng Việt Nam - tương tự mô hình Hàn Quốc và Thái Lan đang áp dụng.

Về cơ chế kỹ thuật, giai đoạn đầu sẽ ưu tiên cung cấp dịch vụ off-ramp (giao dịch ngoài chuỗi - quy đổi tài sản mã hóa ra tiền pháp định thông qua hệ thống ngân hàng truyền thống, không ghi trực tiếp lên blockchain). On-ramp (giao dịch trên chuỗi - đưa tài sản mã hóa lên blockchain một cách trực tiếp) chỉ được sử dụng trong các trường hợp đặc thù như chuyển tài sản giữa các tổ chức hoặc khi nhà đầu tư cần hồi hương tài sản về Việt Nam.

Tài sản nào sẽ được mã hóa?

Danh mục tài sản được phép đưa lên sàn khá đa dạng, nhưng đi kèm với nhiều điều kiện cụ thể. Các tài sản thực có thể được phép mã hóa (RWA) bao gồm các loại hàng hóa như hạt điều, hạt tiêu; dòng tiền từ việc cho thuê hoặc vận hành bất động sản; và các sản phẩm xanh như dự án năng lượng mặt trời.

Đối với NFT (Non-Fungible Token — tài sản số không thể thay thế, mỗi đơn vị là duy nhất, thường dùng cho tác phẩm nghệ thuật số hoặc vật phẩm kỹ thuật số), không phải tất cả đều phải qua sàn - ví dụ, NFT dạng vé sự kiện được miễn.

Riêng bất động sản, quy định siết chặt hơn: nếu việc mã hóa làm phát sinh chuyển quyền sở hữu, bắt buộc phải có sự phê duyệt của chủ sở hữu trước khi phát hành.

Điểm đặc biệt trong thiết kế của thị trường là sự phân tách rõ ràng giữa nhà đầu tư trong nước và nước ngoài. Trong giai đoạn đầu, doanh nghiệp Việt Nam được phép phát hành tài sản mã hóa dựa trên tài sản thực, nhưng đối tượng mua bán chỉ dành riêng cho nhà đầu tư nước ngoài, nhằm thu hút dòng ngoại tệ trong khi vẫn có thời gian hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao nhận thức công chúng trong nước.

Khi một nhà đầu tư nội địa cố tình mua tài sản chỉ được phép dành cho người nước ngoài, mức phạt sẽ rơi vào khoảng 70 đến 100 triệu đồng.

Mốc thời gian nhà đầu tư cần biết

Nghị định 284/2026/NĐ-CP (văn bản quy phạm pháp luật quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa) sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, với mức phạt tối đa 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức. Tuy nhiên, ông Tô Trần Hòa xác nhận rõ: quy định xử phạt chỉ được kích hoạt khi Việt Nam có sàn giao dịch tài sản mã hóa được cấp phép đầu tiên.

Sau khi sàn đầu tiên được cấp phép, nhà đầu tư trong nước có 6 tháng để chuyển dần hoạt động giao dịch sang nền tảng được cấp phép tại Việt Nam theo lộ trình của Nghị định số 05/2025. Điều cần hiểu đúng là nhà đầu tư không bắt buộc phải chuyển tài sản đang nắm giữ về các sàn này. Song, tài sản có sẵn vẫn có thể được lưu trong ví cá nhân (personal wallet). Một khi phát sinh giao dịch mua bán, thao tác đó bắt buộc phải thực hiện qua tổ chức được cấp phép, nếu không sẽ đối mặt với mức phạt từ 30 đến 50 triệu đồng.

Về tính thanh khoản của thị trường, ông Tô Trần Hòa xác nhận các sàn sẽ được phép làm việc với nhà tạo lập thị trường, nhưng phải tuân thủ khuyến nghị 16 của FATF hay còn gọi là "Travel Rule" (quy định yêu cầu các tổ chức trung gian phải chia sẻ thông tin người gửi và người nhận trong các giao dịch tài sản mã hóa), cùng các quy định phòng chống rửa tiền AML.