Thứ trưởng Công thương Phan Thị Thắng nhấn mạnh nhiều thành tựu tăng trưởng quan trọng của ngành Công thương trong giai đoạn 2021-2025, trong đó sản xuất công nghiệp phục hồi, xuất nhập khẩu tăng trưởng ấn tượng, an ninh năng lượng được đảm bảo...
Sản xuất công nghiệp phục hồi, xuất nhập khẩu tăng ấn tượng
Theo Thứ trưởng Phan Thị Thắng, với vai trò nòng cốt, trụ cột chiến lược, ngành Công thương tiếp tục là một trong những động lực chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển theo hướng tự chủ, hiện đại hóa, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, hiệu quả.
| |
| Điện tử là một trong nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực duy trì thứ hạng cao trên thị trường thế giới. |
5 năm qua, sản xuất công nghiệp phục hồi rõ nét và duy trì đà tăng trưởng khá, với tốc độ bình quân 6,1%/năm. Đáng chú ý, công nghiệp chế biến, chế tạo, động lực trung tâm của tăng trưởng đạt mức tăng bình quân 6,9%/năm; quy mô toàn ngành tăng gần 1,5 lần so với đầu nhiệm kỳ.
Tỷ lệ nội địa hóa tiếp tục được cải thiện; nhiều ngành công nghiệp mũi nhọn như điện tử, dệt may, da giày, chế biến nông sản đã hội nhập thành công, từng bước khẳng định vị trí của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Kim ngạch xuất nhập khẩu liên tục xác lập các kỷ lục mới, riêng năm 2025 đạt trên 930 tỷ USD, gấp đôi so với đầu nhiệm kỳ; nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực duy trì thứ hạng cao trên thị trường thế giới.
Quy mô xuất nhập khẩu tăng cao, đi kèm là thặng dư thương mại được giữ vững, đóng góp tích cực vào cân đối vĩ mô, bổ sung dự trữ ngoại hối và củng cố niềm tin thị trường. Năm 2025 là năm thứ 10 liên tiếp cán cân thương mại duy trì trạng thái xuất siêu (trên 20 tỷ USD).
Thị trường trong nước, trụ cột quan trọng của tăng trưởng phát triển ổn định, với tốc độ tăng trưởng bình quân 7,7%/năm.
Theo bà Thắng, việc bảo đảm cung ứng đầy đủ nguyên, nhiên liệu và hàng hóa thiết yếu đã giúp thị trường trong nước phát huy vai trò “bệ đỡ”, hỗ trợ nền kinh tế đứng vững và phục hồi nhanh trước các cú sốc bên ngoài, đặc biệt trong giai đoạn đại dịch Covid-19.
Cùng với đó, thương mại điện tử tăng trưởng trên 20%/năm, đưa Việt Nam vào nhóm 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới, tạo động lực quan trọng cho kinh tế số và chuyển đổi số doanh nghiệp.
Trong giai đoạn này, hội nhập kinh tế quốc tế được triển khai đồng bộ, thực chất và ngày càng hiệu quả. Việt Nam đã tham gia 17 hiệp định thương mại tự do (FTA), đã mở ra không gian thị trường gần 6 tỷ người tiêu dùng, góp phần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng hiện đại, bền vững.
Mở đường cho công nghiệp, thương mại bứt phá
Sản xuất công nghiệp, thương mại, thị trường nội địa 5 năm qua ghi nhận sự tăng trưởng khá, song trong giai đoạn mới cũng đặt ra nhiều yêu cầu về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
Điều này trở nên thách thức hơn với ngành công thương, bởi công nghiệp và thương mại vẫn còn một số hạn chế, tồn tại cần sớm khắc phục. Đó là công nghiệp phát triển chưa đi vào chiều sâu, giá trị gia tăng còn thấp, thiếu các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp vật liệu và công nghệ nguồn; liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và khu vực FDI chưa chặt chẽ, chuyển đổi xanh, chuyển đổi thông minh còn chậm.
Hạ tầng và thể chế năng lượng hiện chưa theo kịp yêu cầu phát triển, cơ cấu nguồn điện còn mất cân đối; xuất khẩu vẫn phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI và nguyên liệu nhập khẩu, thị trường và sản phẩm chưa đa dạng. Hạ tầng thương mại, logistics còn thiếu kết nối, chi phí cao; hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế chưa tương xứng với tiềm năng.
Việt Nam còn thiếu các doanh nghiệp, ngành mũi nhọn có sức cạnh tranh và dẫn dắt trên thị trường khu vực và toàn cầu…
Để có động lực bứt phá, giải tỏa được các "điểm nghẽn", Thứ trưởng Phan Thị Thắng nhấn mạnh, giai đoạn 2026-2030, ngành Công thương tập trung mạnh hoàn thiện thể chế theo tinh thần Nghị quyết số 66, lấy "chuyển đổi kép" (chuyển đổi xanh và chuyển đổi số) là đột phá của đột phá, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống và thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới.
Đổi mới tư duy, cơ cấu lại ngành công nghiệp, thương mại theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh; lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tư nhân làm động lực chủ yếu.
Đối với các ngành công nghiệp nền tảng, chiến lược sẽ được đầu tư tương xứng, từng bước làm chủ công nghệ trong một số ngành mới nổi; thu hút đầu tư đồng bộ hạ tầng năng lượng, công nghiệp, thương mại và logistics theo hướng hiện đại, xanh, số hóa, gắn với yêu cầu hội nhập sâu.
Nâng cấp, phát triển toàn diện chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng nhằm tăng tính tự chủ của nền kinh tế và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Có chính sách đủ mạnh hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào chuỗi của các tập đoàn lớn và doanh nghiệp FDI; tăng tỷ lệ nội địa hóa; thúc đẩy chuyển giao công nghệ, kỹ năng quản trị; phát triển các cụm liên kết ngành và chuỗi sản xuất khép kín.
Tiếp tục đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế gắn với cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng; khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do; tăng cường phòng vệ thương mại hợp pháp; đa dạng hóa thị trường, nguồn cung và chuỗi cung ứng, tránh phụ thuộc vào một số ít đối tác; đổi mới xúc tiến thương mại, phát triển thương mại điện tử và kinh tế số.
Để về đích với mục tiêu tăng trưởng giai đoạn 5 năm tới, ngành Công thương đề xuất tiếp tục chỉ đạo phát triển lĩnh vực công thương theo hướng tự chủ, hiện đại, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Lấy công nghiệp chế biến, chế tạo và năng lượng làm nền tảng vật chất quan trọng của nền kinh tế độc lập, tự chủ; hoàn thiện không gian chính sách linh hoạt, triển khai cơ chế thí điểm có kiểm soát để tháo gỡ điểm nghẽn, huy động hiệu quả các nguồn lực cho đầu tư phát triển đồng bộ, hiện đại hạ tầng năng lượng, công nghiệp, logistics và thương mại...