Việc điều chỉnh lương cơ sở luôn có tác động lan tỏa rộng trong hệ thống an sinh. Khi mức lương này tăng, thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức được cải thiện, đồng thời nhiều chế độ trợ cấp gắn với lương cơ sở cũng được điều chỉnh.
Trước đó, tại Hội nghị tiếp xúc cử tri tỉnh Lào Cai, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết Chính phủ đang xem xét phương án tăng lương cơ sở từ ngày 1/7/2026 với mức dự kiến khoảng 8%. Nếu được thông qua, lương cơ sở sẽ tăng từ 2,34 triệu đồng/tháng lên gần 2,53 triệu đồng/tháng.
Dù lương cơ sở chủ yếu áp dụng trong khu vực nhà nước, nhưng đây cũng là căn cứ tính nhiều khoản trợ cấp bảo hiểm xã hội (BHXH) và bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp (TNLĐ-BNN). Vì vậy, người lao động tham gia BHXH trên cả nước đều được hưởng lợi gián tiếp từ điều chỉnh này.
Trong nhóm chế độ BHXH, có ít nhất 5 khoản trợ cấp thay đổi theo lương cơ sở, gồm: trợ cấp dưỡng sức sau ốm đau; trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi; trợ cấp dưỡng sức sau thai sản; trợ cấp mai táng và trợ cấp tuất hàng tháng.
Với chế độ dưỡng sức sau ốm đau, mức hưởng được tính bằng 30% lương cơ sở cho mỗi ngày nghỉ. Khi lương cơ sở tăng lên khoảng 2,53 triệu đồng, mức hưởng tương ứng sẽ tăng từ 702.000 đồng/ngày lên khoảng 759.000 đồng/ngày.
Khoản trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi cũng tăng đáng kể. Theo quy định, mức hưởng bằng 2 lần lương cơ sở cho mỗi con. Như vậy, mức trợ cấp sẽ tăng từ 4,68 triệu đồng lên khoảng 5,06 triệu đồng.
Đối với trợ cấp mai táng, mức chi trả được xác định bằng 10 lần lương cơ sở. Khi mức lương cơ sở điều chỉnh, khoản trợ cấp này sẽ tăng từ 23,4 triệu đồng lên khoảng 25,3 triệu đồng.
Trợ cấp tuất hằng tháng cũng được điều chỉnh theo. Mỗi thân nhân đủ điều kiện sẽ được hưởng 50% lương cơ sở, tương đương khoảng 1,265 triệu đồng/tháng; trường hợp không có người trực tiếp nuôi dưỡng, mức hưởng tăng lên 70%, tương đương khoảng 1,771 triệu đồng/tháng.
Các chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau thai sản cũng được tính theo tỷ lệ phần trăm của lương cơ sở, do đó tăng tương ứng khi mức lương này được điều chỉnh.
Cùng với BHXH, các chế độ liên quan đến tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp cũng chịu tác động trực tiếp từ việc điều chỉnh lương cơ sở. Có 4 khoản trợ cấp chính được điều chỉnh gồm: trợ cấp một lần; trợ cấp hằng tháng; trợ cấp phục vụ; trợ cấp khi người lao động tử vong; cùng với chế độ dưỡng sức sau điều trị.
Theo quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động, người lao động bị suy giảm khả năng lao động từ 5% đến 30% được hưởng trợ cấp một lần. Mức hưởng được tính theo số lần lương cơ sở, bắt đầu từ 5 lần lương cơ sở cho mức suy giảm 5%, sau đó mỗi 1% tăng thêm được cộng thêm 0,5 lần lương cơ sở.
Trường hợp suy giảm khả năng lao động từ 31% trở lên, người lao động được hưởng trợ cấp hằng tháng. Mức hưởng khởi điểm bằng 30% lương cơ sở, sau đó mỗi 1% suy giảm tăng thêm được cộng thêm 2% lương cơ sở.
Với những trường hợp suy giảm từ 81% trở lên và thuộc nhóm tổn thương nặng như liệt cột sống, mù hai mắt hoặc mất khả năng tự phục vụ, người lao động còn được hưởng trợ cấp phục vụ hằng tháng bằng đúng mức lương cơ sở.
Khi người lao động tử vong do tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp, thân nhân sẽ được nhận trợ cấp một lần bằng 36 lần lương cơ sở. Với mức lương mới, khoản trợ cấp này cũng tăng tương ứng.
Ngoài ra, người lao động sau điều trị nếu sức khỏe chưa phục hồi sẽ được nghỉ dưỡng sức từ 5 đến 10 ngày. Mỗi ngày nghỉ được hưởng 30% lương cơ sở, do đó mức chi trả cũng tăng theo.
Khi các khoản trợ cấp được điều chỉnh đồng bộ, người lao động sẽ có thêm nguồn tài chính để ứng phó với rủi ro như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động hoặc mất việc làm.