Sáng 13/8, tỷ giá trung tâm được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) niêm yết ở mức 25.566 VND/USD, tăng 1,7% so với cuối năm ngoái trong khi giá USD bán ra tại Vietcombank là 26.250 VND/USD, giảm 0,48% so với cuối năm ngoái.
Việc tỷ giá giảm trong gần 8 tháng đầu năm là diễn biến "lạ" trong nhiều năm trở lại đây, bất chấp thâm hụt thương mại đang ở mức kỷ lục 30 năm nay (thâm hụt thương mại 7 tháng đầu năm đã lên tới 20,5 tỷ USD). Một điểm lạ nữa là USD trên thị trường tự do đang giao dịch với giá thấp hơn tỷ giá chính thức. Hôm nay, giá USD bán ra trên thị trường tự do là 25.990 VND/USD, giảm 7,7% so với mức đỉnh USD trên thị trường tự do được thiết lập cuối tháng 3 năm nay (gần 28.000 đồng/USD).
Tỷ giá giảm không chỉ do xu hướng đi xuống của đồng bạc xanh trên thị trường quốc tế, mà còn do nhiều yếu tố ở thị trường trong nước.
Ông Nguyễn Anh Khoa - Giám đốc Phân tích, CTCP Chứng khoán Agribank (Agriseco) cho rằng, một trong những nguyên nhân khiến tỷ giá hạ nhiệt là do nhà điều hành có nhiều giải pháp quyết liệt trong kiểm soát giá vàng. Trước đây, giá vàng trong nước và thế giới chênh lệch rất lớn (lên đến 20-30 triệu đồng/lượng - pv) khiến nhập lậu vàng tăng mạnh, một lượng ngoại tệ bị chảy ra ngoài. Tuy nhiên, thời gian gần đây, việc kiểm soát vàng nhập lậu được thực hiện tốt hơn, cộng với thị trường vàng hạ nhiệt nên áp lực với tỷ giá giảm mạnh, tạo dư địa cho tỷ giá ổn định.
Nhiều chuyên gia phân tích cũng cho rằng, ngoài nhập lậu vàng giảm thì tâm lý kỳ vọng USD tăng giá giảm mạnh cũng là yếu tố tác động mạnh đến tỷ giá. Những năm trước đây, USD tăng cao không chỉ do sức cầu thị trường trong nước mà phần nhiều còn do tâm lý kỳ vọng và nhu cầu đầu cơ, găm giữ. Vì vậy, khi kì vọng đầu cơ giảm, người dân đẩy mạnh bán ra thay vì mua vào tích trữ, khiến giá USD trên thị trường, đặc biệt là thị trường tự do giảm nhanh.
Nhận xét về diễn biến tỷ giá từ đầu năm đến nay, ông Trần Ngọc Báu, CEO Wigroup cho rằng, NHNN đã có kỳ điều hành tỷ giá thành công. Diễn biến tỷ giá hơn 7 tháng đầu năm đang tạo tiền đề tốt cho điều hành tỷ giá thời gian còn lại của năm.
Tỷ giá hạ nhiệt so với đầu năm dù thâm hụt thương mại cao kỷ lục đang khiến đà bán ròng của khối ngoại chậm lại. Ông Báu cho rằng, tỷ giá ổn định sẽ giúp giữ chân được dòng vốn ngoại vì tâm lý khối ngoại rất lo ngại với các thị trường mà tỷ giá diễn biến "giật cục".
Mặc dù thâm hụt thương mại 7 tháng đầu năm cao kỷ lục, song tỷ giá vẫn được giữ vững là nhờ hai yếu tố. Thứ nhất, thâm hụt thương mại gia tăng từ đầu năm đến nay chủ yếu đến từ khu vực FDI nhưng khu vực này từ trước đến nay luôn tự đáp ứng được cầu USD.
Thứ hai, thâm hụt ở khu vực trong nước trung bình 500 triệu USD đến 1 tỷ USD/tháng (do nhập khẩu máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất trong nước và phục vụ đầu tư công, giá năng lượng gia tăng), song việc thâm hụt này lại được bù đắp bởi lãi suất huy động tiền đồng được duy trì ở mức cao so với thế giới (bình quân trên 8%/năm). Hai yếu tố này đã trung hòa được áp lực thâm hụt thương mại, giúp tỷ giá ổn định.
Thời gian tới, dự kiến mặt bằng lãi suất vẫn sẽ duy trì ở mức cao và các doanh nghiệp FDI vẫn chủ động lo được nguồn USD, do đó tỷ giá sẽ khó gặp phải các cú sốc lớn.
Theo ông Báu, câu chuyện thanh khoản, lãi suất của hệ thống ngân hàng là câu chuyện riêng của Việt Nam, là hệ lụy của một thời gian dài nên không thể giải quyết trong một năm mà sẽ phải giải quyết trong nhiều năm.
Thực tế, mặt bằng lãi suất huy động 7-8%/năm hiện nay là khá phù hợp và để kéo mặt bằng lãi suất này xuống, ít nhất phải đến giữa năm 2027, khi hệ thống ngân hàng có thêm nguồn tiền mới đổ vào, đặc biệt là nguồn tiền gửi của Kho bạc Nhà nước.
Hiện tại, việc nới trần tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại ngân hàng thương mại vẫn đang được bàn thảo và bóng không nằm trong chân NHNN (phải phối hợp với Bộ Tài chính), do đó, ít nhất sang năm 2027 chính sách này mới được thông qua và ít nhất cần thêm vài quý để thẩm thấu vào cuộc sống.
