Ngày 25/2/2026, trong khuôn khổ Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đã trình bày chuyên đề “Những vấn đề mới, cốt lõi trong Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam”.
Bài trình bày tập trung làm rõ vị trí, vai trò, tầm quan trọng của Nghị quyết; những quan điểm mới; tầm nhìn mới về mục tiêu và nhiệm vụ cốt lõi; cùng yêu cầu trong tổ chức thực hiện, trên cơ sở tổng kết thực tiễn và phát triển lý luận về văn hóa trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới.
| |
Quang cảnh hội nghị tại điểm cầu Trung ương. |
Văn hóa là trụ cột, là hệ điều tiết của phát triển
Theo đồng chí Trịnh Văn Quyết, Nghị quyết số 80-NQ/TW ra đời trong bối cảnh đặc biệt khi năm 2025, Đảng đã ban hành 7 nghị quyết mang ý nghĩa đột phá chiến lược trên các lĩnh vực trọng yếu. Nghị quyết về văn hóa được chuẩn bị gắn với quá trình hoàn thiện dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV của Đảng, trong đó văn hóa và con người là nội dung đặc biệt quan trọng.
Điểm nhấn đầu tiên và có ý nghĩa lý luận sâu sắc của Nghị quyết 80 là sự phát triển nhận thức về vị trí, vai trò của văn hóa. Nếu trước đây, các nghị quyết đều xác định “văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội”, thì lần này, Nghị quyết nhấn mạnh văn hóa, con người là nền tảng, và “phát triển văn hóa phải thực sự trở thành nền tảng vững chắc” của phát triển đất nước.
Đồng chí Trịnh Văn Quyết khẳng định: “Văn hóa, con người là nền tảng”, đồng thời yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên và nhân dân “quán triệt, nhận thức đầy đủ, sâu sắc, toàn diện về vai trò nền tảng, sức mạnh nội sinh quan trọng của văn hóa trong phát triển đất nước”.
Cách tiếp cận này kế thừa và phát triển tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về “Năm điểm lớn xây dựng nền văn hóa dân tộc”, bao gồm xây dựng tâm lý, luân lý, xã hội, chính trị và kinh tế. Khi văn hóa thấm sâu vào toàn bộ các phương diện đó, chính văn hóa trở thành nền tảng vững chắc cho phát triển cả về tinh thần lẫn vật chất.
Một điểm mới mang tính đột phá của Nghị quyết 80 là lần đầu tiên xác định văn hóa là “trụ cột” và là “hệ điều tiết” của phát triển nhanh và bền vững đất nước.
Cùng với chính trị, kinh tế và xã hội, văn hóa được đặt vào vị trí một trong bốn trụ cột của phát triển. Theo đồng chí Trịnh Văn Quyết, đã là nền tảng, là trụ cột thì tất yếu phải được xây dựng vững chắc, bền lâu, đúng như Cương lĩnh và văn kiện của Đảng khẳng định nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là một trong tám đặc trưng của chủ nghĩa xã hội.
Đặc biệt, khái niệm “văn hóa là hệ điều tiết” được nhấn mạnh như một nhận thức mới. Con người sáng tạo ra văn hóa, và đến lượt các giá trị, chuẩn mực văn hóa lại giúp con người tự hoàn thiện nhân cách, tự điều tiết các quan hệ với thế giới và với chính mình. Chính chức năng điều tiết này tạo nên sức mạnh đặc thù của văn hóa.
Đồng chí Trịnh Văn Quyết phân tích, trong bối cảnh phải xử lý tốt 10 mối quan hệ lớn mà Văn kiện Đại hội XIII đã xác định, người lãnh đạo, quản lý không thể chỉ dựa vào lập trường chính trị, mà cần bản lĩnh, trí tuệ và sự tỉnh táo văn hóa. Văn hóa kết hợp với pháp luật dưới sự lãnh đạo của Đảng mới có thể tạo ra sức mạnh và niềm tin xã hội bền vững.
| |
Đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương truyền đạt nội dung cốt lõi của Nghị quyết số 80-NQ/TƯ. |
Văn hóa “ngang tầm” với chính trị, kinh tế, xã hội và thế trận an ninh văn hóa
Nếu Nghị quyết 33 năm 2014 yêu cầu đặt văn hóa ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội, thì Nghị quyết 80 tiến thêm một bước khi xác định phát triển văn hóa phải “ngang tầm” với chính trị, kinh tế, xã hội.
Theo đồng chí Trịnh Văn Quyết, sự thay đổi này không đơn thuần là thay đổi từ ngữ, mà thể hiện một tầm nhìn mới về chất lượng và vị thế của văn hóa trong việc định vị quốc gia. Trong bối cảnh thế giới đang xác lập trật tự mới với cạnh tranh gay gắt giữa các nền văn hóa, trong đó có cạnh tranh giá trị, Nghị quyết đặt ra yêu cầu xây dựng “thế trận an ninh văn hóa, an ninh con người”.
Thế trận an ninh văn hóa được hình thành từ việc phát huy tối đa giá trị và sức mạnh văn hóa, con người Việt Nam; xử lý hài hòa quan hệ giữa xây và chống, giữa truyền thống và hiện đại, giữa dân tộc và quốc tế; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường, cộng đồng đến không gian số; đồng thời kiên quyết xử lý thông tin xấu độc, phản văn hóa, tin giả trên mạng xã hội và các phương tiện khác. Đây là yêu cầu vừa cấp bách, vừa có tính chiến lược lâu dài trong bối cảnh văn hóa số và các nền tảng trực tuyến xuyên biên giới phát triển mạnh mẽ.
Một nội dung nổi bật khác là việc xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là nội dung đột phá trong phát triển văn hóa. Nghị quyết khẳng định ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa là một trong ba lĩnh vực đột phá.
Theo đó, yêu cầu xây dựng cơ chế, chính sách đột phá; ban hành bộ quy tắc ứng xử trên không gian số; xây dựng hệ sinh thái văn hóa số; làm trong sạch môi trường văn hóa số được đặt ra với tinh thần chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo và phục vụ, từ quản lý sang quản trị văn hóa hiện đại.
Điểm mới mang tính định lượng rõ nét là việc Nghị quyết gắn mục tiêu phát triển với các chỉ tiêu cụ thể. Ngành công nghiệp văn hóa được đặt mục tiêu đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và phấn đấu 9% vào năm 2045, hình thành từ 5 đến 10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa.
Đặc biệt, Nghị quyết xác định “bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn”. Đồng chí Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh đây là một đột phá lớn, chưa từng có, thể hiện quan điểm “đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển đất nước, cho tương lai dân tộc”.
Xây dựng con người và hệ giá trị trong kỷ nguyên mới
Nghị quyết 80 tiếp tục khẳng định xây dựng con người là trung tâm, là mục tiêu cao nhất của phát triển văn hóa. Đồng chí Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh phép biện chứng “phát triển văn hóa vì sự hoàn thiện nhân cách con người xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới và xây dựng con người để phát triển văn hóa”.
Trên cơ sở nghiên cứu từ Đại hội XIII đến nay, Nghị quyết đã xác định rõ các thành tố của hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình, chuẩn mực con người Việt Nam, tạo nền tảng chuẩn mực cho toàn xã hội rèn luyện và tự hoàn thiện. Đồng thời, yêu cầu xây dựng môi trường văn hóa nhân văn, lành mạnh, hiện đại được mở rộng sang môi trường thông tin số, làm trong sạch môi trường văn hóa số. Đây là biểu hiện của tầm nhìn chiến lược khi chuyển đổi số diễn ra nhanh chóng và phức tạp.
Về tổ chức thực hiện, đồng chí Trịnh Văn Quyết yêu cầu phải học tập, nghiên cứu sâu nội dung và những điểm mới, cốt lõi của Nghị quyết để tạo sự thống nhất và quyết tâm cao trong toàn hệ thống chính trị. Chương trình hành động cần phát huy vai trò chủ thể của nhân dân, vai trò gương mẫu của cán bộ, đảng viên, vai trò tiên phong của trí thức, văn nghệ sĩ, doanh nhân và lực lượng vũ trang; đồng thời vận dụng sáng tạo Nghị quyết để hoàn thiện thể chế, chính sách; tăng cường giám sát, kiểm tra và kiên trì tổ chức thực hiện đến cùng.
Kết thúc chuyên đề, đồng chí Trịnh Văn Quyết khẳng định Nghị quyết số 80-NQ/TW chứa đựng nhiều nội dung bao trùm, với phương thức và tư duy mới, mang tính đột phá. Thực hiện trọn vẹn, hiệu quả cao các mục tiêu và nhiệm vụ đề ra sẽ tạo ra vị thế và tầm vóc mới của nền văn hóa Việt Nam hiện đại, tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đóng góp trực tiếp cho phát triển nhanh và bền vững đất nước, góp phần xứng đáng vào dòng chảy văn minh nhân loại. Trong kỷ nguyên mới, văn hóa không còn là phần “đi sau”, mà trở thành nền tảng, trụ cột và hệ điều tiết cho mọi chuyển động phát triển. Đó là yêu cầu của lịch sử, đồng thời là khát vọng lớn của dân tộc được thể chế hóa bằng quyết sách chiến lược ở tầm cao mới.