Thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu thu đúng, thu đủ, ngành Thuế đang từng bước chuyển sang mô hình quản lý dựa trên dữ liệu, lấy người nộp thuế làm trung tâm, đồng thời tăng cường kiểm soát rủi ro đối với các nhóm có dấu hiệu vi phạm.
Hỗ trợ thuế, phí và lệ phí khoảng 55.125 tỷ đồng
Theo Cục Thuế, toàn ngành triển khai nhiệm vụ theo chu trình quản trị thống nhất gồm bốn khâu: đổi mới nhận thức; triển khai các biện pháp quản lý, phục vụ người nộp thuế; tuyên truyền, hỗ trợ; kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm. Đây không đơn thuần là thay đổi quy trình làm việc mà phản ánh sự thay đổi trong tư duy quản trị.
Điểm khác biệt nằm ở việc cơ quan thuế không còn áp dụng một cách quản lý đồng nhất đối với mọi người nộp thuế. Thay vào đó, dữ liệu được sử dụng để phân loại mức độ tuân thủ và đánh giá rủi ro. Doanh nghiệp chấp hành tốt được tạo thuận lợi, giảm thời gian và chi phí thực hiện nghĩa vụ thuế; ngược lại, các trường hợp có dấu hiệu gian lận, trốn thuế hoặc chây ỳ nợ thuế sẽ được giám sát và xử lý nghiêm. Cách tiếp cận này vừa tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, vừa bảo đảm tính công bằng của chính sách thuế.
Sự thay đổi về tư duy cũng được thể hiện qua việc đẩy nhanh hoàn thiện thể chế. Trong năm 2026, Cục Thuế được giao chủ trì xây dựng 21 đề án gồm nghị định và thông tư; đến nay đã hoàn thành 17 đề án. Nhiều quy định mới về quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, gia hạn thời hạn nộp thuế, đăng ký thuế, hóa đơn điện tử, quản lý rủi ro hay giao dịch liên kết đã được ban hành, tạo nền tảng pháp lý cho mô hình quản lý thuế hiện đại.
Cùng với đó, các chính sách hỗ trợ tài khóa tiếp tục được triển khai đồng bộ. Trong 6 tháng đầu năm, tổng quy mô hỗ trợ về thuế, phí và lệ phí ước khoảng 55.125 tỷ đồng, góp phần giảm chi phí cho doanh nghiệp và người dân, qua đó hỗ trợ phục hồi sản xuất, kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Một trong những điểm nổi bật là cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số. Thay vì số hóa các thủ tục cũ, ngành Thuế tập trung cắt giảm những thủ tục không còn cần thiết, tận dụng dữ liệu liên thông để giảm yêu cầu người dân, doanh nghiệp phải cung cấp lại thông tin đã có.
Kết quả, số thủ tục hành chính lĩnh vực thuế giảm từ 219 xuống còn 137, tương đương giảm 37,4%; toàn bộ thủ tục được cung cấp trực tuyến toàn trình và tích hợp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Theo tính toán của Cục Thuế, các giải pháp này giúp cắt giảm khoảng 4.400 tỷ đồng chi phí tuân thủ, vượt mục tiêu đề ra.
| |
Nguồn: Bộ Tài chính. |
Hướng tới chuẩn hóa dữ liệu
Chuyển đổi số tiếp tục là động lực quan trọng trong quá trình hiện đại hóa quản lý thuế. Đến ngày 8/7/2026, ứng dụng eTax Mobile đã có hơn 15,8 triệu lượt tải, phát sinh 24,4 triệu giao dịch với tổng số tiền nộp ngân sách gần 43.800 tỷ đồng. Ứng dụng không chỉ hỗ trợ nộp thuế mà còn được bổ sung nhiều tiện ích như tra cứu nghĩa vụ thuế, liên kết tài khoản nhận hoàn thuế thu nhập cá nhân hay xác thực sinh trắc học.
Đặc biệt, việc triển khai hoàn thuế thu nhập cá nhân tự động đã tạo bước tiến đáng kể trong cải cách hành chính. 6 tháng đầu năm, khoảng 1,64 triệu hồ sơ đủ điều kiện được xử lý tự động, tăng 5,5 lần so với cùng kỳ năm trước. Điều này không chỉ rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ mà còn giảm đáng kể khối lượng công việc thủ công của cơ quan thuế.
Song song với hỗ trợ người nộp thuế, ngành Thuế cũng tăng cường công cụ quản lý dựa trên dữ liệu. Đến nay, cơ quan thuế đã tiếp nhận và xử lý 6,66 tỷ hóa đơn điện tử trong năm 2026; dữ liệu hóa đơn ngày càng trở thành "nguồn dữ liệu lớn" phục vụ phân tích rủi ro, phát hiện gian lận, chống thất thu và kiểm soát hoàn thuế.
Hiện ngành Thuế cũng đang triển khai Chiến dịch "Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh", hướng tới chuẩn hóa dữ liệu người nộp thuế, hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục để tiếp tục hoạt động hoặc chấm dứt hoạt động đúng quy định, đồng thời ngăn chặn việc lợi dụng pháp nhân và hóa đơn để gian lận.
Nhìn từ những kết quả đạt được, có thể thấy mục tiêu của ngành Thuế không chỉ là tăng cường thu ngân sách mà còn xây dựng một nền quản trị thuế hiện đại, trong đó dữ liệu trở thành nền tảng, công nghệ là công cụ và người nộp thuế là đối tượng phục vụ.
Khi các quy trình được số hóa, rủi ro được nhận diện sớm và nguồn lực quản lý được tập trung đúng đối tượng, hiệu quả không chỉ thể hiện ở số thu ngân sách mà còn ở mức độ thuận lợi, minh bạch của môi trường kinh doanh. Đây cũng là nền tảng để ngành Thuế tiếp tục chuyển từ mô hình "quản lý" sang "quản trị" trong giai đoạn tới.