Khảo sát Global Economic Conditions Survey (GECS) mới nhất công bố ngày 15/1 của Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh quốc (ACCA) và Viện Kế toán Quản trị Hoa Kỳ (IMA) cho thấy bức tranh niềm tin vẫn phủ gam màu trầm, dù kinh tế thế giới đã tránh được những cú sốc lớn trong năm qua.
Kết quả khảo sát quý IV/2025, thực hiện với gần 1.200 chuyên gia tài chính, phản ánh niềm tin kinh tế toàn cầu gần như không cải thiện trong suốt năm 2025. Dù mức độ lạc quan hiện nay cao hơn so với đáy của quý I/2025, xu hướng chung vẫn cho thấy sự dè dặt bao trùm trong các quyết định đầu tư và mở rộng kinh doanh.
Tín hiệu đáng chú ý nhất đến từ Chỉ số Đơn hàng Mới Toàn cầu, khi chỉ số này giảm quý thứ ba liên tiếp và chạm mức thấp nhất kể từ sau đại dịch. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại rằng đà tăng trưởng của kinh tế toàn cầu có thể chậm lại trong thời gian tới, ngay cả khi các chỉ số hiện vẫn cao hơn đáng kể so với giai đoạn khủng hoảng. Niềm tin của các giám đốc tài chính (CFO) có cải thiện nhẹ, nhưng vẫn dưới mức trung bình dài hạn, cho thấy sự thận trọng vẫn là lựa chọn chủ đạo của doanh nghiệp.
| |
Trong bức tranh nhiều gam xám, khu vực châu Á - Thái Bình Dương nổi lên như một điểm sáng tương đối. Niềm tin tại khu vực này tăng trở lại trong quý IV và đạt mức cao nhất kể từ giữa năm 2024. Dù Chỉ số Đơn hàng Mới giảm nhẹ, mức hiện tại vẫn cao hơn trung bình lịch sử, cho thấy nền tảng cầu chưa bị xói mòn đáng kể.
Đáng chú ý, Chỉ số Chi phí Vốn tăng quý thứ ba liên tiếp, lên mức cao nhất kể từ quý III/2024, phản ánh xu hướng đầu tư vẫn được duy trì. Thị trường lao động cũng có tín hiệu cải thiện, dù Chỉ số Việc làm vẫn chưa trở lại mức trung bình dài hạn. Cùng với đó, áp lực chi phí tại nhiều doanh nghiệp có dấu hiệu hạ nhiệt, khi tỷ lệ đơn vị ghi nhận chi phí vận hành tăng đã giảm xuống dưới mức trung bình của chuỗi dữ liệu.
Trong bối cảnh Mỹ gia tăng thuế nhập khẩu, những kết quả trên được đánh giá là tích cực, phản ánh khả năng chống chịu của kinh tế toàn cầu, sự suy giảm của bất định chính sách thương mại và vai trò ngày càng rõ nét của các dòng xuất khẩu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI).
Trái ngược với xu hướng tại châu Á - Thái Bình Dương, niềm tin tại Bắc Mỹ suy giảm rõ rệt. Theo ông Alain Mulder, Giám đốc Khu vực châu Âu và Dự án Đặc biệt Toàn cầu của IMA, tâm lý bi quan vẫn chi phối giới kế toán tại khu vực này, dù mức độ tiêu cực đã phần nào dịu lại so với nửa đầu năm 2025.
“Thuế nhập khẩu cao, chính sách khó dự đoán và lãi suất duy trì ở mặt bằng cao tiếp tục là những lực cản lớn,” ông Mulder chỉ ra.
Ông cho biết điều này được phản ánh rõ qua các chỉ số then chốt, điển hình như Chỉ số Việc làm tại Bắc Mỹ trong quý IV giảm xuống mức thấp kỷ lục, thậm chí thấp hơn giai đoạn đại dịch, trong khi Chỉ số Chi phí Vốn đứng ở mức thấp thứ hai trong lịch sử khảo sát.
Khảo sát cũng cho thấy nhận thức rủi ro của doanh nghiệp ngày càng mở rộng. Áp lực kinh tế, rủi ro an ninh mạng và bất ổn địa chính trị được xác định là ba mối quan tâm hàng đầu, phản ánh mức độ phức tạp và đan xen của các thách thức hiện nay. Tuy nhiên, mức độ sẵn sàng ứng phó với các cú sốc phi tài chính, từ tấn công mạng đến gian lận và sai phạm, vẫn chỉ ở mức trung bình, cho thấy nhiều tổ chức chưa theo kịp tốc độ gia tăng của rủi ro.
| |
Ông Jonathan Ashworth, Chuyên gia Kinh tế trưởng của ACCA, cho rằng kinh tế toàn cầu đã thể hiện sức bền tốt hơn dự báo trong năm 2025 và có cơ sở để duy trì trạng thái này trong năm 2026, nhờ chính sách tiền tệ nới lỏng hơn, thị trường tài chính thuận lợi, các gói hỗ trợ tài khóa tại nhiều nền kinh tế lớn và làn sóng đầu tư vào AI.
Tuy vậy, ông cũng cảnh báo mức độ bất định vẫn ở mức cao, đặc biệt là các rủi ro địa chính trị. Các chỉ số của GECS cho thấy nguy cơ tăng trưởng toàn cầu chững lại, dù chưa đủ để kết luận về một kịch bản suy thoái.
“Trong bối cảnh niềm tin mong manh và doanh nghiệp duy trì thế phòng thủ, bất kỳ cú sốc lớn nào trong thời gian tới cũng có thể trở thành chất xúc tác khiến kinh tế toàn cầu giảm tốc rõ rệt hơn,” ông Ashworth nhấn mạnh.