Phát biểu tại lễ khai mạc Hội chợ Quốc tế Sản phẩm Nội – Ngoại thất và Mỹ nghệ Việt Nam (VIFA ASEAN 2026) sáng 02/09, ông Trần Ngọc Liêm, Giám đốc VCCI-HCM đánh giá, ngành gỗ Việt Nam đang ghi nhận những bước phát triển ấn tượng.
Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu lần đầu tiên vượt 17,2 tỷ USD (xuất siêu 13,9 tỷ USD). Tiếp đà tăng trưởng, 7 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu tiếp tục đạt trên 10,2 tỷ USD, xuất siêu hơn 8 tỷ USD.
Theo ông Liêm, những con số này phản ánh quy mô ngày càng lớn của ngành cũng như năng lực sản xuất, chế biến, xuất khẩu và khả năng thích ứng của cộng đồng doanh nghiệp. Ngành gỗ hiện đóng góp đáng kể vào xuất khẩu, cán cân thương mại và tăng trưởng của nền kinh tế.
Tuy nhiên, điều gây trăn trở là trong giai đoạn tiếp theo, Việt Nam sẽ tạo ra và giữ lại bao nhiêu giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu, khi sức ép từ các thị trường đang ngày càng lớn?
Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương) chỉ ra rằng, thị trường lớn như Liên minh châu Âu đang đặt ra yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Cùng với đó là cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia sản xuất, xuất khẩu đồ gỗ và áp lực chuyển sang mô hình sản xuất xanh, giảm phát thải carbon, tiêu chuẩn môi trường. Đặc biệt, biến động về thuế quan, trong đó có chính sách thuế đối ứng mới của Hoa Kỳ, đang tác động trực tiếp đến xuất khẩu gỗ Việt Nam.
 |
Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại cho biết các thị trường xuất khẩu đang ngày càng khắt khe hơn. |
Điều này đặt ngành gỗ trước yêu cầu chuyển đổi mô hình cạnh tranh. Theo ông Liêm, ngành cần chuyển từ gia công sang thiết kế, từ sản xuất theo đơn hàng sang chủ động phát triển sản phẩm, từ “Made in Vietnam” hướng tới “Designed in Vietnam”, đồng thời chuyển từ tăng trưởng bằng số lượng sang tăng trưởng bằng giá trị.
Để thích ứng, đến nay, nhiều doanh nghiệp trong ngành bắt đầu tăng đầu tư vào công nghệ chế biến hiện đại, kiểm soát nguồn nguyên liệu gỗ hợp pháp, đẩy mạnh chuyển đổi số, tối ưu quy trình sản xuất và sử dụng nguyên liệu đạt chứng nhận quốc tế. Các thành viên thị trường đánh giá, đây là những bước đi nhằm giúp ngành đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường toàn cầu và củng cố định hướng phát triển bền vững.
Bên cạnh xuất khẩu, thị trường trong nước với hơn 100 triệu dân cũng được nhìn nhận là một dư địa quan trọng. Đại diện Bộ Công thương nhấn mạnh, doanh nghiệp cần nghiên cứu sâu hơn về thị hiếu, xu hướng thiết kế, phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu người tiêu dùng trong nước, đồng thời tăng cường truyền thông, quảng bá thương hiệu và kết hợp linh hoạt các kênh bán hàng.
Một hướng khác được đặt ra là tăng liên kết vùng để nâng sức cạnh tranh của cả ngành.
Theo ông Trần Ngọc Liêm, trước đây TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai và Bình Định từng là những địa bàn sản xuất, chế biến và xuất khẩu gỗ quan trọng. Trong bối cảnh không gian kinh tế thay đổi, ngành cần được nhìn nhận từ góc độ liên kết vùng, hình thành hệ sinh thái có sự kết nối giữa sản xuất, nguyên liệu, công nghệ, thiết kế, logistics, thương mại và dịch vụ hỗ trợ.
Trong hệ sinh thái này, TP.HCM có lợi thế về thương mại quốc tế, tài chính, dịch vụ, thiết kế, đổi mới sáng tạo, logistics và kết nối với các nhà mua hàng quốc tế; trong khi các địa phương trong vùng trung tâm kinh tế phía Nam có thế mạnh về không gian sản xuất, công nghiệp hỗ trợ và các nguồn lực bổ trợ cho chuỗi giá trị.
Đây cũng là lý do các hoạt động xúc tiến thương mại chuyên ngành được kỳ vọng không chỉ dừng ở việc tìm kiếm đơn hàng. Tại VIFA ASEAN 2026, với sự tham gia của gần 200 doanh nghiệp diễn ra từ ngày 02 - 05/09/2026, ông Liêm cho rằng doanh nghiệp có thể tìm kiếm nhà mua hàng, đối tác, nhà thiết kế cũng như cơ hội tiếp cận các kênh phân phối quốc tế.
Sau ba lần tổ chức, VIFA ASEAN được ban tổ chức định hướng là sự kiện kết nối xúc tiến thương mại giữa Đông Nam Á và thị trường thế giới. Với ngành gỗ, việc kết nối này còn mở rộng sang các lĩnh vực như nguyên liệu, thiết kế, công nghệ, logistics, phân phối và đầu tư.
