Các nhà hoạch định chính sách tiền tệ trên thế giới vẫn duy trì cảnh giác cao độ do những rủi ro lạm phát chưa biến mất sau thỏa thuận sơ bộ giữa Mỹ và Iran. Giá năng lượng hiện vẫn cao hơn so với thời điểm trước khi xung đột bùng nổ, trong khi nhu cầu tiêu dùng tại Mỹ tiếp tục tăng mạnh tạo thêm áp lực lên mặt bằng giá cả.
Thống đốc Ngân hàng trung ương Anh (BoE), Andrew Bailey đã cảnh báo trong tuần này rằng áp lực lạm phát đang sắp xảy ra. BoE đã giữ lãi suất ở mức 3,75% nhưng ông Bailey khẳng định rằng sẵn sàng tăng lãi suất nếu lạm phát tăng vọt.
Kevin Warsh, tân Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng cho biết, việc kiểm soát lạm phát là ưu tiên hàng đầu, làm dấy lên suy đoán rằng việc tăng lãi suất vượt quá phạm vi 3,5-3,75% hiện tại của Fed có thể diễn ra ngay trong tháng tới. Fed không chỉ tập trung vào tác động của giá xăng tăng cao, mà còn vào vấn đề lạm phát dai dẳng đáng lo ngại kể từ đại dịch Covid.
“Các nhà hoạch định chính sách tiền tệ chưa sẵn sàng tuyên bố mọi chuyện đã ổn thỏa – đó là điều chắc chắn”, Luke Bartholomew, phó kinh tế trưởng tại công ty quản lý tài sản Aberdeen cho biết. Ông nói rằng thỏa thuận với Iran đã loại bỏ một “rủi ro tiềm tàng khổng lồ” mà theo đó giá dầu có thể tăng vọt lên tới 180 USD/thùng do thiếu hụt, nhưng điều này không có nghĩa là nguy cơ lạm phát đã biến mất.
| |
Giá dầu hiện vẫn ở mức cao so với thời điểm trước xung đột |
Xung đột đã góp phần đẩy giá các mặt hàng khác tăng cao, bao gồm phân bón và kim loại, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng rộng hơn. Các nhà phân tích dự đoán giá lương thực sẽ tăng vào cuối năm nay do tình trạng thiếu phân bón, cùng với hiện tượng thời tiết El Nino làm tăng thêm rủi ro.
“Ngày càng có nhiều người nhận ra rằng áp lực lạm phát không chỉ giới hạn ở năng lượng”, David Rees, Trưởng bộ phận kinh tế toàn cầu tại Schroders cho biết.
Ngay cả khi thỏa thuận ngừng bắn hiện tại được duy trì, các nhà phân tích cảnh báo rằng vẫn sẽ có sự chậm trễ trong việc khôi phục giao thông qua eo biển, trong khi thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng dầu khí sẽ làm chậm quá trình trở lại sản lượng trước xung đột. Điều này có thể tạo ra một mức sàn cho giá năng lượng, khiến lạm phát tiếp tục âm ỉ.
Mặc dù việc giá dầu giảm trong tuần này đã loại bỏ một trong những động lực chính gây ra lạm phát chung cao hơn, nhưng áp lực giá cơ bản tại Mỹ vẫn ở mức cao.
Chỉ số chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) cơ bản đã đạt 3,3% trong tháng 4. Các dự báo mới được công bố cho thấy các quan chức tin rằng lạm phát cơ bản sẽ duy trì ở mức đó trong phần còn lại của năm.
David Wilcox, Giám đốc nghiên cứu kinh tế Mỹ tại Bloomberg Economics cho biết: “Đã có lập luận hợp lý rằng nếu giá dầu giảm, vấn đề thuế quan được thông qua, lạm phát sẽ biến mất. Tuy nhiên, chúng ta đã nói điều đó trong một thời gian khá dài, nhưng không thành hiện thực”.
BoE tiếp tục duy trì lập trường thận trọng với lạm phát, cho thấy ngân hàng trung ương chưa sẵn sàng tuyên bố chiến thắng trong cuộc chiến kiểm soát giá cả. Dù lãi suất được giữ nguyên ở kỳ họp gần nhất, thị trường vẫn kỳ vọng khả năng thắt chặt bổ sung trong những tháng tới do áp lực lạm phát còn dai dẳng.
Các ngân hàng trung ương khác cũng nhấn mạnh rằng họ vẫn cảnh giác.
Trong cuộc họp chính sách tuần này, Ngân hàng trung ương Úc giữ nguyên lãi suất ở mức 4,35% nhưng cảnh báo vấn đề nguồn cung dầu toàn cầu sẽ cần thời gian để giải quyết. Trong khi Ngân hàng Nhật Bản (BOJ) đã nâng lãi suất lên khoảng 1% và cho biết quá trình bình thường hóa chi phí đi vay còn phải tiến xa hơn nữa.
Tuần trước, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã tăng lãi suất chuẩn thêm 25 điểm cơ bản và đưa lãi suất lên 2,25%. Theo ECB, ngay cả trong một kịch bản nhẹ nhàng hơn, khi giá dầu nhanh chóng bình thường hóa, lạm phát sẽ ở mức gần 3% trong năm nay, cao hơn mục tiêu 2%.
Những lo ngại về tác động lạm phát đợt hai từ cuộc xung đột đã được đưa lên hàng đầu trong các thông tin liên lạc từ ECB và BoE trong các cuộc họp gần đây, khiến họ khác biệt với sự tập trung của Fed vào áp lực trong nước.