QR nội địa bước qua biên giới
Du lịch đang kéo theo nhu cầu thanh toán ngày càng lớn giữa Việt Nam và các thị trường quốc tế. Năm 2025, Việt Nam đón 21,2 triệu lượt khách quốc tế, tăng 20,4% so với năm 2024, mức cao nhất từ trước tới nay. Ở chiều ngược lại, 6,7 triệu lượt người Việt Nam ra nước ngoài, tăng 26,4%. Dòng khách hai chiều tăng trưởng tạo thêm dư địa cho hệ sinh thái du lịch - thanh toán - dịch vụ.
Tại Hội thảo “Thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới qua mã QR: Động lực mới cho bán lẻ và du lịch” tổ chức chiều ngày 25/9, ông Nguyễn Đăng Hùng, Phó tổng giám đốc NAPAS nhận định, thanh toán cần được đặt trong toàn bộ hành trình của du khách, từ trước chuyến đi, trong thời gian trải nghiệm điểm đến cho tới khi kết thúc hành trình. Một lợi thế của Việt Nam là thói quen quét mã QR đã được hình thành khá rộng trong nước.
Ông Hùng dẫn lại câu chuyện chuyển tiền bằng QR xuất hiện trên thị trường từ trước năm 2018 với sự tham gia của nhiều ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ. Cụ thể, năm 2018, NAPAS ban hành VietQR dựa trên tiêu chuẩn QR cơ sở. Đến năm 2021, Dịch vụ chuyển tiền nhanh NAPAS 247 bằng mã VietQR được triển khai, từng bước đưa hành vi quét QR tới người dùng trên toàn thị trường.
Từ phương thức quét mã QR quen thuộc của người dùng, dịch vụ Thanh toán bằng mã VietQRPay cũng đã được NAPAS triển khai và phủ rộng trên thị trường. Từ tiểu thương, hộ kinh doanh nhỏ đến chuỗi bán lẻ và doanh nghiệp, QR dần trở thành một phương thức thanh toán quen thuộc.
“Chúng ta đã từng bước phổ cập hành vi quét mã QR, hiện diện ở mọi nơi, từ tiểu thương, hộ kinh doanh nhỏ tới chuỗi bán lẻ và doanh nghiệp”, ông Hùng nói và cho biết, nền tảng này đang được mở rộng ra ngoài biên giới.
Đến năm 2026, mạng lưới kết nối thanh toán QR của Việt Nam đã mở tới Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore. Trong đó, Thái Lan, Lào, Campuchia và Singapore đã có kết nối hai chiều; Trung Quốc đã kết nối với UPI, WeChat, Alipay; Hàn Quốc đã triển khai chiều khách hàng Hàn Quốc thanh toán tại Việt Nam.
Đáng chú ý, khách châu Á chiếm 78,6% tổng số khách quốc tế đến Việt Nam trong năm 2025. Đây cũng là nhóm khách đã quen thuộc với phương thức thanh toán QR, tạo ra dư địa lớn cho việc mở rộng thanh toán xuyên biên giới. Nhưng theo ông Hùng, từ một giao dịch QR nội địa đến một giao dịch xuyên biên giới là một bước chuyển lớn. Nếu trong nước, các bên vận hành trên một mặt bằng tiêu chuẩn và quy trình tương đối thống nhất, thì khi đi qua biên giới, mỗi thị trường lại có những yêu cầu khác nhau.
“Chuẩn QR, bản tin và mô hình kết nối ở các thị trường có thể khác nhau. Nghiệp vụ hoàn trả, tra soát và quy trình vận hành cũng có những đặc thù riêng. Ngay cả đối soát và quyết toán cũng khác nhau về thời điểm, mô hình và cách thức thực hiện”, ông Hùng cho biết.
Vì vậy, một lần quét mã QR tưởng như đơn giản với khách hàng thực chất đòi hỏi phía sau một chuỗi hạ tầng đủ khả năng xử lý giao dịch, tra soát, đối soát và quyết toán giữa nhiều hệ thống. Đây cũng là lý do bài toán thanh toán xuyên biên giới không thể chỉ dừng ở việc kết nối hai hệ thống. Khi số lượng thị trường tăng lên, cách thức kết nối sẽ quyết định chi phí, khả năng mở rộng và hiệu quả vận hành của cả mạng lưới.
| |
Toàn cảnh Hội thảo |
Một kết nối, nhiều thị trường
Một thách thức khác được NAPAS đặt ra là nhu cầu của doanh nghiệp đang thay đổi. Chuyển tiền bằng QR có thể đáp ứng một phần nhu cầu của người dùng, nhưng tại điểm bán, doanh nghiệp cần nhiều chức năng hơn. “P2P QR chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của doanh nghiệp”, ông Hùng nói, đồng thời cho rằng đơn vị bán hàng cần khả năng tích hợp thanh toán tại điểm bán, hoàn trả, tra cứu giao dịch, xử lý phát sinh, tra soát - đối soát và đặc biệt là nhận thanh toán xuyên biên giới.
Đây là cơ sở để NAPAS chuyển trọng tâm sang mô hình P2M QR, trong đó thanh toán không chỉ phục vụ người trả tiền mà còn phải đáp ứng yêu cầu vận hành của đơn vị chấp nhận thanh toán. Với thanh toán xuyên biên giới, yêu cầu này càng rõ hơn. Một nhà hàng, khách sạn hay cửa hàng không chỉ cần nhận được tiền từ khách quốc tế, mà còn phải quản lý được giao dịch, xử lý trường hợp hoàn trả, tra soát khi phát sinh sai lệch và minh bạch dòng tiền kinh doanh. Từ đây, câu chuyện được đẩy lên một cấp độ khác: làm thế nào để mở rộng mạng lưới mà không phải tạo thêm quá nhiều kết nối riêng lẻ?
Ông Hùng nhấn mạnh: “Mục tiêu là từ mô hình nhiều kết nối riêng lẻ chuyển sang một kết nối nội địa có thể mở ra nhiều thị trường quốc tế”.
Đây cũng là thông điệp chính trong mô hình “One Local Connection - Unlock Global Payments” (Một kết nối nội địa - Mở cửa thanh toán toàn cầu) mà NAPAS giới thiệu. Theo đó, hệ sinh thái thanh toán Việt Nam gồm ngân hàng, trung gian thanh toán, mạng lưới bán hàng và tệp người dùng được kết nối với thị trường quốc tế thông qua một mô hình chung. NAPAS hiện là đơn vị được giao nhiệm vụ triển khai thanh toán QR xuyên biên giới tại Việt Nam với thương hiệu VietQRGlobal. Mục tiêu của mô hình là tạo khả năng mở rộng ra nhiều thị trường trên nền tảng hạ tầng và tiêu chuẩn đã được xây dựng trong nước.
| |
Khách mời tại Hội thảo |
Ở phía người dùng, yêu cầu lại rất đơn giản: thanh toán phải giống như đang sử dụng dịch vụ trong nước. NAPAS định vị trải nghiệm này bằng thông điệp “Pay like a local” (Thanh toán như ở nhà): khách hàng có thể thanh toán ngay trên ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử quen thuộc, sử dụng đồng nội tệ và có thể hưởng tỷ giá thuận lợi mà không phải qua một bên quy đổi thứ ba.
Nhưng để một hệ thống như vậy thực sự phát huy hiệu quả, hạ tầng thôi chưa đủ. Điểm bán phải đủ rộng và người dùng phải biết dịch vụ tồn tại. Đây là hai mục tiêu được NAPAS xác định cho giai đoạn tiếp theo: mở rộng điểm chấp nhận VietQRGlobal và thúc đẩy sử dụng dịch vụ.
Theo ông Hùng, việc mở rộng đơn vị chấp nhận thanh toán cần sự phối hợp của toàn bộ hệ sinh thái thanh toán Việt Nam, từ ngân hàng, trung gian thanh toán tới mạng lưới bán hàng, qua đó nhanh chóng tăng độ phủ chấp nhận thanh toán xuyên biên giới tại Việt Nam. Song song với mở rộng mạng lưới là kích hoạt nhu cầu. Các chiến dịch truyền thông và marketing được đặt ra nhằm tăng nhận biết, thúc đẩy sử dụng và nâng tần suất giao dịch. Mục tiêu cuối cùng là tăng cả số lượng và giá trị giao dịch.
“Một kết nối không chỉ để kết nối, mà phải tạo ra khả năng sử dụng thực tế trên nhiều thị trường”, ông Hùng nói.
Bài toán của thanh toán xuyên biên giới vì thế đang thay đổi. Giai đoạn đầu là xây dựng thói quen QR trong nước. Giai đoạn tiếp theo là kết nối các thị trường. Còn bước cao hơn là làm cho những kết nối đó có thể mở rộng, được sử dụng thường xuyên và tạo giá trị cho cả người dùng lẫn điểm bán.
Khi một du khách quốc tế có thể dùng ứng dụng quen thuộc để thanh toán tại Việt Nam, còn người Việt có thể mang theo thói quen thanh toán trong nước khi ra nước ngoài, QR không còn đơn thuần là một phương thức thanh toán mà trở thành một lớp hạ tầng kết nối dòng khách với dòng tiền.
Với NAPAS, ông Hùng nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng được cô đọng trong thông điệp: “Travel globally, pay local. Everyone wins” (đi khắp thế giới, thanh toán như người bản địa. Tất cả cùng hưởng lợi).