Luật Thuế thu nhập cá nhân: Nhà đầu tư chứng khoán, bất động sản sẽ tính toán gì?

Nhà đầu tư “choáng” vì thuế

Khi đưa ra các mức thuế mới áp dụng cho người kinh doanh chứng khoán và bất động sản, ban soạn thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) cho rằng, các mức thuế này đều nhằm khuyến khích các nhà đầu tư dài hạn và chuyên nghiệp, giảm bớt những người đầu cơ đang được xem là nguyên nhân gây tình trạng “bong bóng” giá trên hai thị trường đầu tư “nóng” nhất này.

Thuế chứng khoán: 20% hoặc 0,1%

Theo Ủy ban Tài chính và ngân sách của Quốc hội, lợi nhuận từ chuyển nhượng chứng khoán sẽ chịu thuế 20% để khuyến khích phát triển thị trường vốn, TTCK trong giai đoạn hiện nay. Theo các CTCK, hiện nay toàn thị trường có gần 300.000 tài khoản. Nếu trừ số tài khoản ảo (một người mở 2-3 tài khoản dưới tên những người khác và những tài khoản thụ động), số tài khoản có hoạt động chỉ khoảng 150.000. Bà Nguyễn Thị Cúc - chuyên gia cao cấp về thuế của Bộ Tài chính cho biết, tất cả nhà đầu tư chứng khoán sẽ phải đăng ký mã số thuế tại cơ quan thuế địa phương. Vào đầu mỗi năm, nhà đầu tư sẽ phải đăng ký với cơ quan thuế về việc họ chọn lựa đóng thuế theo phương pháp nào.

Phương pháp tính thuế chứng khoán, thứ nhất là đóng thuế theo mức thuế suất 20%. Theo đó, mỗi lần nhà đầu tư bán chứng khoán, các CTCK sẽ tiến hành khấu trừ 0,1% giá trị giao dịch (khấu trừ tại nguồn thay cho cơ quan thuế). Hết năm, nhà đầu tư nào cảm thấy bị lỗ thì đến cơ quan thuế xin quyết toán lại. Nếu tổng chênh lệch là âm hoặc số thuế phải đóng nhỏ hơn số tiền CTCK đã thu trong năm thì sẽ được hoàn thuế.

Ngược lại, nếu mức thuế phải đóng cao hơn số tiền CTCK đã thu thì phải nộp bổ sung. Như vậy, việc có đến quyết toán thuế không hoàn toàn tùy thuộc quyết định của nhà đầu tư, trừ phi cơ quan thuế từ một số nguồn thông tin nào đó cho rằng, nhà đầu tư này trong diện “nộp bổ sung” nên gửi thư mời đích danh đến quyết toán (như trường hợp mời các ca sĩ, bác sĩ có tiếng hiện nay).

Phương pháp thứ hai là nhà đầu tư đăng ký nộp khoán, tức nộp 0,1% cho mỗi lần bán chứng khoán thành công. Theo ông Nguyễn Hoàng Hải - Tổng thư ký Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính VN, nếu tính theo phương pháp 0,1% trên giá bán chứng khoán thì trong trường hợp kinh doanh thua lỗ vẫn phải nộp thuế. Tuy nhiên, theo bà Cúc, nhà đầu tư sẽ được khấu trừ các khoản chi phí hợp lý liên quan đến việc tạo ra thu nhập từ chuyển nhượng vốn, trong đó chủ yếu là chi phí hoa hồng môi giới cho các CTCK.

Về lợi tức cổ phần, các công ty sẽ có trách nhiệm khấu trừ 5% trên tổng số tiền chi trả cho cổ đông. Mức thuế này cũng áp dụng đối với tiền lãi của nhà đầu tư cho doanh nghiệp vay hoặc tiền lãi từ trái phiếu doanh nghiệp.

Bất động sản: sẽ ngừng đầu cơ?

Một trong những điểm mới của Luật Thuế TNCN là bãi bỏ quy định không thu thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở, đất ở của cá nhân đã có quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở từ năm năm trở lên. Như vậy, từ năm 2009, bất kể người dân gắn bó với bất động sản trong thời gian bao nhiêu lâu, lợi nhuận từ chuyển nhượng bất động sản sẽ phải chịu thuế.

Với thuế bất động sản, người dân cũng được đưa ra hai sự chọn lựa. Thứ nhất là thuế suất 25% áp dụng đối với số lợi nhuận thu được từ việc chuyển nhượng. Theo bà Nguyễn Thị Cúc, nếu thời điểm mua bán là gần nhau và giá mua bán thể hiện rõ qua các chứng từ pháp lý thì thu nhập chịu thuế được xác định bằng cách lấy giá bán trừ giá mua và các chi phí liên quan. Các chi phí này bao gồm các loại phí, lệ phí theo quy định của pháp luật liên quan đến quyền sử dụng đất, chi phí cải tạo đất, cải tạo nhà, chi phí san lấp mặt bằng, chi phí đầu tư xây dựng nhà ở...

Tuy nhiên, mức thuế này được miễn đối với những trường hợp cá nhân chỉ có một nhà ở, đất ở. Điều này có nghĩa là một người chỉ có một ngôi nhà hoặc một lô đất cứ bán đi rồi mua lại cái mới cũng không phải chịu thuế, còn những người có từ hai ngôi nhà (lô đất) trở lên thì cứ mỗi lần chuyển nhượng là bị đánh thuế.

Sự chọn lựa thứ hai là các cá nhân không kê khai giá mua mà chấp nhận đóng mức thuế 2% trên giá chuyển nhượng. Tuy nhiên, bà Cúc lưu ý đối với cả hai phương thức đóng thuế bất động sản là không phải lúc nào giá chuyển nhượng cũng được cơ quan thuế chấp nhận. “Có những trường hợp kê khai giá bán bất hợp lý, chẳng hạn giá đất quá thấp so với giá đất do UBND các tỉnh, thành quy định thì phải xác định theo cách khác. Việc này Chính phủ sẽ quy định trong nghị định hướng dẫn thi hành Luật Thuế TNCN”, bà Cúc nói.

Người nước ngoài nộp thuế như người trong nước

Luật Thuế TNCN bỏ khái niệm mức khởi điểm chịu thuế mà đưa ra khái niệm giảm trừ gia cảnh. Các cá nhân thuộc đối tượng nộp thuế sẽ được giảm trừ cho bản thân mình 4 triệu đồng và mỗi người phụ thuộc bằng 40% phần giảm trừ đối với cá nhân (không khống chế số tiền tối đa được tính giảm trừ). Sau khi lấy tổng thu nhập trừ hết các khoản giảm trừ được phép, các cá nhân sẽ nộp thuế trên số chênh lệch còn lại theo biểu thuế lũy tiến.

Người phụ thuộc bao gồm: con chưa thành niên, con bị tàn tật, không có khả năng lao động, vợ (chồng) không có khả năng lao động, bố (mẹ) đã hết tuổi lao động hoặc không có khả năng lao động, những người khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế phải trực tiếp nuôi dưỡng...

Các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo được trừ vào thu nhập trước khi tính thuế, bao gồm: đóng góp vào các tổ chức, cơ sở nuôi dưỡng trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, người tàn tật, người già không nơi nương tựa, các quĩ từ thiện, quĩ nhân đạo, quĩ khuyến học... Các tổ chức này phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép thành lập hoặc công nhận.

Luật Thuế TNCN cũng bãi bỏ hai biểu thuế lũy tiến từng phần tách biệt áp dụng cho người nước ngoài và người trong nước (hiện đang áp dụng tại Pháp lệnh Thuế TNCN đối với người có thu nhập cao, trong đó người nước ngoài được hưởng lợi theo hướng mức khởi điểm chịu thuế cao hơn người trong nước). Như vậy, kể từ năm 2009 người nước ngoài sẽ đóng thuế cùng với người dân VN.

Biểu thuế lũy tiến từng phần

Ví dụ: Ông A có mức thu nhập 15 triệu đồng/tháng. Ông A có hai người con và một mẹ già phải nuôi dưỡng, cấp dưỡng. Ông A sẽ được giảm trừ cho bản thân ông là 4 triệu đồng và mỗi người phụ thuộc được giảm 1,6 triệu đồng (1,6 triệu đồng x 3), tổng cộng ông được giảm trừ 8,8 triệu đồng. Số thu nhập còn lại để tính thuế của ông A là 6,2 triệu đồng (15 triệu đồng - 8,8 triệu đồng). Ông sẽ nộp thuế TNCN theo hai bậc với các mức thuế cụ thể như sau:

- Thuế suất 5% tính cho phần thu nhập chịu thuế đến 5 triệu đồng (5 triệu x 5%=250.000 đồng)

- Thuế suất 10% tính cho phần thu nhập còn lại là 1,2 triệu đồng (1,2 triệu đồng x 10% = 120.000 đồng)

  Như vậy, tổng số thuế ông A sẽ nộp là 370.000 đồng/tháng

Các khoản thu nhập chịu thuế

  - Thu nhập từ kinh doanh (sản xuất kinh doanh hàng hóa dịch vụ...)

  - Thu nhập từ tiền lương, tiền công.

  - Thu nhập từ đầu tư vốn (tiền lãi cho vay, lợi tức cổ phần...)

  - Thu nhập từ chuyển nhượng vốn

  - Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản

  - Thu nhập từ trúng thưởng (xổ số, các hình thức khuyến mãi, cá cược, casino...)

  - Thu nhập từ bản quyền

  - Thu nhập từ nhượng quyền thương mại

  - Thu nhập từ nhận thừa kế là chứng khoán, bất động sản

  - Thu nhập từ nhận quà tặng là chứng khoán, bất động sản

Biểu thuế toàn phần

Theo TT

Tin liên quan:

Thông qua Thuế TNCN: Thị trường sẽ bị tác động như thế nào?

Thông qua luật thuế TNCN: TTCK sụt giảm mạnh

Luật Thuế thu nhập cá nhân được thông qua