Theo số liệu Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố hôm thứ Ba (27/10), lợi nhuận của các doanh nghiệp công nghiệp quy mô lớn đã tăng 14,4% trong tháng 9 so với cùng kỳ năm ngoái. Tính chung trong 9 tháng đầu năm, lợi nhuận công nghiệp tăng 15,5%, gần như không thay đổi so với mức tăng 15,7% trong giai đoạn tháng 1 đến tháng 8.
Đà khởi sắc diễn ra trong bối cảnh lợi nhuận công nghiệp chuyển sang mức tăng trưởng hai con số từ đầu năm nay, ghi nhận sự phục hồi đáng kể sau khi đạt mức tăng khiêm tốn vào năm 2025, tiếp nối chuỗi ba năm sụt giảm liên tiếp. Kết quả này nhờ vào các nỗ lực của các nhà chức trách trong việc kiềm chế các cuộc chiến giá khốc liệt giữa các ngành, cùng với nhu cầu tăng vọt đối với các thiết bị phục vụ AI.
Sự bùng nổ AI trên toàn cầu và giá hàng hóa tăng cao do ảnh hưởng từ cuộc xung đột Trung Đông đã thúc đẩy lợi nhuận của các doanh nghiệp khai khoáng, sản xuất chip và cung ứng nguyên vật liệu trong năm nay. Điều này diễn ra ngay cả khi các nhà sản xuất ở phân khúc hạ nguồn đang phải đối mặt với chi phí đầu vào tăng cao và nhu cầu nội địa suy giảm.
Sự gia tăng lợi nhuận này trùng với thời điểm giá xuất xưởng tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ giữa năm 2022, chủ yếu do giá năng lượng và nguyên vật liệu leo thang trong bối cảnh xung đột Trung Đông.
Tốc độ tăng trưởng lợi nhuận ở các lĩnh vực công nghệ cao - như AI và chế tạo robot - đang vượt xa các ngành liên quan đến tiêu dùng như may mặc, ô tô và đồ nội thất. Điều này cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ rệt trong đà tăng trưởng của nền kinh tế.
Yu Weining, chuyên gia thống kê cấp cao tại Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc cho biết, sự tăng trưởng lợi nhuận chủ yếu đến từ các lĩnh vực điện tử và sản xuất công nghệ tiên tiến. Lợi nhuận của các nhà sản xuất vật liệu chuyên dụng cho ngành điện tử đã tăng hơn gấp 3 lần, trong khi lợi nhuận của các nhà sản xuất thiết bị bán dẫn tăng 51,7% nhờ vào nhu cầu mạnh mẽ về năng lực tính toán và lưu trữ phục vụ AI trong suốt 9 tháng qua.
Theo ông, việc mở rộng năng lực tính toán AI và các trung tâm dữ liệu đã giúp lợi nhuận của các nhà sản xuất sợi quang tăng hơn 6 lần, trong khi lợi nhuận của các nhà sản xuất cáp cũng tăng hơn gấp đôi trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9 so với cùng kỳ năm trước.
Các nhà sản xuất nguyên liệu thô như đồng và nhôm cũng hưởng lợi từ nhu cầu gia tăng từ các ngành liên quan đến AI và năng lượng tái tạo, với lợi nhuận tăng gần 45% trong 9 tháng đầu năm.
Shena Yue, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Oxford Economics cho biết, đầu tư vào lĩnh vực sản xuất công nghệ cao và tỷ lệ sử dụng công suất trong ngành điện tử vẫn duy trì sự ổn định, nhờ vào làn sóng AI toàn cầu và các ưu tiên chính sách trong nước. Nhưng nhìn chung, hoạt động đầu tư và tỷ lệ sử dụng công suất trong công nghiệp vẫn còn ở mức thấp.
Bà Yue cho biết, nhu cầu từ các hộ gia đình là mắt xích yếu nhất, khi đà suy thoái của thị trường bất động sản tiếp tục gây áp lực lên hoạt động mua nhà và các mặt hàng tiêu dùng lâu bền liên quan. "Sức mạnh xuất khẩu của Trung Quốc không đủ để bù đắp hoàn toàn cho những điểm yếu trong nước", bà nhận định.
Trong quý III, nền kinh tế Trung Quốc đã tăng trưởng 4,5% so với cùng kỳ năm trước, nhanh hơn so với quý trước đó. Điều này nâng mức tăng trưởng trong 9 tháng đầu năm lên 4,6%, nằm trong phạm vi mục tiêu cả năm từ 4,5 - 5% mà chính phủ nước này đặt ra.
Các biện pháp kích thích còn hạn chế
Cho đến nay, các nhà chức trách vẫn chưa tung ra các gói kích thích quy mô lớn mới để thúc đẩy nhu cầu trong nước, trong bối cảnh lo ngại về nợ chính quyền địa phương ngày càng tăng, đồng thời hiệu quả từ các khoản trợ cấp đổi mới hàng tiêu dùng cũng dần suy giảm.
Theo Dan Wang, Giám đốc phụ trách thị trường Trung Quốc tại Eurasia Group, các nhà hoạch định chính sách hiện chưa thấy sự cấp thiết phải hành động. Dù áp lực giảm phát đang gia tăng, nhưng giá hàng hóa giảm lại giúp tăng sức mua; đồng thời, các quan chức đang đặt kỳ vọng vào xuất khẩu công nghệ để đạt được mục tiêu tăng trưởng trong năm nay.
Tuy nhiên, áp lực đang đè nặng lên cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng. Bà Wang cho biết, hầu hết các nhà sản xuất chỉ thu về lợi nhuận rất mỏng, thậm chí một số đơn vị còn đang thua lỗ. Trong khi đó, người tiêu dùng vẫn chọn cách tiết kiệm thay vì chi tiêu, đúng vào thời điểm Trung Quốc đối mặt với cuộc khủng hoảng việc làm nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ. Trong khi đó, chính quyền các địa phương trên khắp cả nước cũng tỏ ra thận trọng trong việc chi tiêu, trong bối cảnh các nhà chức trách đang nỗ lực kiểm soát nợ địa phương và tình trạng dư thừa công suất.
Tâm lý bi quan về phạm vi lợi nhuận của các doanh nghiệp cũng đã bao trùm thị trường chứng khoán Trung Quốc, đẩy chỉ số CSI 300 rơi vào thị trường giá xuống vào cuối tuần trước, trong bối cảnh tình trạng sụt giảm tiêu dùng kéo dài cùng sự cạnh tranh gay gắt đã gây ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận của các doanh nghiệp.